بازار کسب و کار – اگر چه بازدیدها توسط گشت‌های مشترک نظارتی فعال انجام می شود و تعزیرات حکومتی، صمت، جهاد کشاورزی و بازرسی اصناف، بازار را رصد می‌کنند و هدف از این نظارت‌ها مقابله با گران‌فروشی اعلام شده است، اما مردم معتقدند این اقدامات اثر کوتاه‌مدت دارد و فشار اصلی اقتصادی همچنان از افزایش نرخ ارز نشأت می‌گیرد.
بر اساس اعلام استانداری گلستان قیمت کالاها در دو نوبت صبح و عصر اخذ و تحلیل می شود تا روند افزایش یا ثبات قیمت‌ها مشخص شود با این حال بازاریان معتقدند تغییرات نرخ ارز تمام این تلاش‌ها را تحت تاثیر قرار می‌دهد و کنترل بازار عملاً دشوار است.
با اینکه جلسات متعددی با اصناف و تولیدکنندگان برگزار شده و عمده مشکلات از سوی این دو قشر هزینه حمل و مواد اولیه عنوان شده است اما بسیاری بر این مساله تاکید دارند که حمایت از تولیدکننده بدون ثبات ارزی امکان‌پذیر نیست زیرا فشار تورمی به سرعت به قیمت کالاها منتقل می‌شود.
کالابرگ الکترونیکی نیز به عنوان ابزار عدالت توزیعی اجرا شده و بیش از شش هزار و نهصد فروشگاه آماده ارائه خدمات شده‌اند با این حال شهروندان تأکید دارند اثر واقعی یارانه‌ها زمانی مشاهده خواهد شد که سایر اقلام مصرفی نیز تحت کنترل باشد و ثبات قیمت‌ها برقرار شود.
معاون اقتصادی استاندار نیز در جریان بازدیدهای میدانی بر تأمین کالاهای ضروری تأکید کرده و به شهروندان و کسبه این اطمینان را داده که کمبودی در بازار وجود ندارد، اما فعالان اقتصادی می‌گویند بدون کنترل نرخ ارز هیچ نظارت میدانی نمی‌تواند ثبات پایدار قیمت‌ها را تضمین کند.
بازدید از کارخانجات روغن‌کشی و جلسات با تولید کنندگان دام و طیور نشان می‌دهد تلاش برای حمایت از تولیدکننده ادامه دارد با این حال فعالان اقتصادی می‌گویند وقتی ارز هر روز افزایش پیدا میکند این اقدامات تنها جنبه آرامش روانی دارد و اثر واقعی در آن در بازار محسوس نیست.
با کمیته اطلاع‌رسانی رفاه و معیشت در استانداری شکل گرفته است تا به سوالات مردم پاسخ داده شود و افکار عمومی اقناع شود و از سوی دیگر تولید محتوا برای شبکه‌های اجتماعی و رسانه ملی نیز انجام می‌شود، اما کارشناسان معتقدند بدون ثبات قیمت‌ها و کنترل ارز اطلاع‌رسانی هم نمی‌تواند فشار اقتصادی را کاهش دهد.
مردم نگران موج تورمی بیشتری هستند. آنها می‌گویند حذف ارز ترجیحی اگرچه ضروری اما فشار کوتاه‌مدت ایجاد کرده است و کاهش قدرت خرید اقشار متوسط و ضعیف به شدت کاهش پیدا کرده و بازدیدهای میدانی اگر چه اثر روانی دارد اما نمی‌تواند اثر واقعی داشته باشد.
نگرانی اصلی شهروندان بر نرخ ارز متمرکز است زیرا تقریباً همه کالاها با نرخ ارز قیمت‌گذاری می‌شوند و حتی کالاهای داخلی نیز تحت تأثیر نوسان ارز افزایش می‌یابند این واقعیت باعث شده مردم بازدیدهای نمایشی را کافی ندانند و خواهان سیاست ارزی شفاف و پایدار باشند.
بازدیدهای استاندار نشانه جدیت دولت است اما جامعه انتظار دارد نتایج این حضور در کاهش واقعی قیمت‌ها مشاهده شود حمایت از معیشت هدف نهایی اصلاح نظام یارانه‌ای است و تحقق آن بدون کنترل سیاست ارزی امکان‌پذیر نیست.
مردم معتقدند کنترل بازار بدون کنترل نرخ ارز عملاً غیرممکن است افزایش روزانه ارز اثر تمامی اقدامات محلی را کاهش می‌دهد و فشار اقتصادی بر خانوارها ادامه خواهد داشت بنابراین نظارت میدانی باید با سیاست ارزی هماهنگ باشد.
نگاه انتقادی به بانک مرکزی و نرخ ارز
امروز نگاه مردم در نوسان ارز بیش از هر چیز به بانک مرکزی دوخته شده است. آنها می‌پرسند چرا نرخ ارز هر روز افزایش می‌یابد و کنترل نمی‌شود زیرا این نرخ معیار قیمت‌گذاری تمام کالاها است و بدون آن بازدیدهای میدانی اثر واقعی ندارد.
برخی شهروندان می‌گویند کالابرگ و اقدامات حمایتی تنها زمانی اثرگذار خواهد بود که نرخ ارز مهار شود و کنترل‌های محلی نتواند جایگزین سیاست‌های کلان ارزی شود.
پس از حذف ارز ترجیحی برخی کالاهای اساسی تا حدی کنترل شده‌اند اما سایر اقلام مصرفی همچنان با سرعت سرسام‌آور افزایش یافته‌اند و این فشار بر معیشت همچنان باقی است.
کارشناسان اقتصاد کلان معتقدند نرخ ارز موتور اصلی تورم است و اگر افزایش از سوی مسئولان اقتصادی کنترل نشود تمام حمایت‌ها بی‌اثر خواهد شد.
از سوی دیگر تحلیلگران هشدار می‌دهند که افزایش افسار گسیخته نرخ ارز زمینه سوءاستفاده دشمنان را نیز فراهم میکند و فشار اقتصادی بر جامعه سبب نارضایتی اجتماعی می‌شود. بنابراین مهار ارز فقط موضوع اقتصادی نیست بلکه امنیتی و اجتماعی نیز هست.
همین کارشناسان اذعان دارند اگر دولت به دنبال موفقیت اصلاحات است باید ترمز ارز را بکشد زیرا بدون ثبات ارزی هیچ برنامه رفاهی دوام نخواهد داشت.
کسبه معتقدند قیمت مواد اولیه و حمل و نقل به نرخ ارز وابسته است بنابراین حتی تولیدکنندگان داخلی نیز از افزایش ارز آسیب می‌بینند و کنترل بازار بدون کنترل ارز عملاً امکان‌پذیر نیست.
امروز نگاه مردم به سیاست‌های بانک مرکزی جدی‌تر شده است و آنان انتظار دارند تصمیمات ارزی شفاف و پاسخگو باشد .
دیدگاه اساتید دانشگاه و کارشناسان اقتصادی
فرشاد مؤمنی اقتصاددان و استاد دانشگاه علامه طباطبایی معتقد است اصلاح نظام یارانه‌ای تنها زمانی موفق خواهد بود که سیاست‌های پولی و ارزی همزمان اصلاح شود زیرا تورم ناشی از افزایش ارز می‌تواند حمایت‌های معیشتی را خنثی کند.
کامران ندری استاد اقتصاد دانشگاه امام صادق می‌گوید؛ حذف ارز ترجیحی اگر با ثبات بازار ارز همراه نباشد شوک قیمتی به سرعت به سایر کالاها منتقل می‌شود و اثر واقعی طرح اصلاح یارانه‌ای کاهش می‌یابد.
محمدقلی یوسفی استاد دانشگاه مفید نیز تأکید دارد؛ بازدیدهای میدانی و نظارت استانی لازم است اما کافی نیست زیرا ریشه اصلی تورم در سیاست‌های کلان پولی کسری بودجه و مدیریت نرخ ارز نهفته است.
پویا جبل‌عاملی تحلیلگر اقتصادی معتقد است کوچک‌ترین نوسان نرخ ارز به سرعت در قیمت کالاها منعکس می‌شود و همین مسئله باعث شده جامعه اثر واقعی بازدیدهای استاندار را محدود بداند.
علی سعدوندی کارشناس اقتصاد کلان می‌گوید اگر سیاست ارزی کشور بر افزایش تدریجی ارز باشد هیچ طرح یارانه‌ای نمی‌تواند مانع کاهش قدرت خرید مردم شود و فشار تورمی ادامه خواهد یافت.
سیدعلی حسینی عضو هیئت علمی دانشگاه گلستان هم معتقد است استان‌های با جمعیت روستایی بالا به دلیل وابستگی تولید به نهاده‌ها و ارز بیش از سایر مناطق تحت فشار افزایش نرخ ارز قرار دارند.
مهدی زنگنه استاد اقتصاد دانشگاه آزاد گرگان تأکید میکند کالابرگ اقدام مثبت است اما اگر قیمت سایر کالاها افزایشی باشد فشار معیشتی همچنان باقی خواهد ماند و خانوارها با کاهش قدرت خرید مواجه‌اند.
زهرا میرزایی پژوهشگر اقتصاد رفاه در دانشگاه منابع طبیعی گلستان می‌گوید عدالت توزیعی زمانی تحقق می‌یابد که یارانه هدفمند و همزمان تورم کنترل شود زیرا بدون آن اثر کوتاه‌مدت خواهد بود.
حسین قنبری کارشناس توسعه منطقه‌ای گلستان معتقد است اصلاحات اقتصادی در استان‌های روستایی نیازمند توجه به دامداران تعاونی‌ها و زنجیره تأمین محلی است تا فشار تورمی به روستاها منتقل نشود.
احمد توکلی‌نیا عضو انجمن اقتصاددانان ایران جمع‌بندی میکند بازدیدهای استاندار زمانی اثرگذار خواهد بود که سیاست‌های ارزی و پولی در مسیر ثبات قرار گیرد زیرا مردم منشأ اصلی گرانی را در نرخ ارز می‌دانند.
در پایان
در شرایط حساس اقتصادی نقش رسانه‌های مستقل و بومی به عنوان رکن چهارم دموکراسی در تبیین سیاست‌های معیشتی و اقناع افکار عمومی حیاتی است و بدون حضور فعال رسانه‌های محلی اعتمادسازی اجتماعی دشوار خواهد بود.
اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان گلستان باید مطابق بخشنامه معاون اول رئیس جمهور و وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی حمایت عادلانه و متوازن از رسانه‌های مستقل استان را در دستور کار قرار دهد زیرا رسانه‌های بومی زیرساخت اجرای موفق اصلاحات اقتصادی هستند.
استاندار و معاونان وی همانگونه که بر نظارت بازار و کنترل قیمت‌ها تأکید دارند باید به حمایت رسانه‌ای منصفانه نیز توجه کنند زیرا رسانه‌های محلی نقش کلیدی در شفافیت و جلوگیری از التهاب اجتماعی دارند.
اصلاح نظام یارانه‌ای و بهبود معیشت مردم نیازمند مجموعه‌ای هماهنگ از سیاست‌های حمایتی ثبات ارزی کنترل تورم نظارت میدانی و تقویت رسانه‌های مستقل است تا اعتماد عمومی و مشارکت اجتماعی شکل بگیرد.
