به گزارش سرویس اقتصادی بازار کسب و کار، رمضانعلی سنگدوینی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، اخیرا با اشاره به وضعیت مصرف و تامین بنزین در کشور با بیان اینکه تهران روزانه حدود ۲۰میلیون لیتر بنزین نیاز دارد، اظهار کرد: «میزان مصرف روزانه بنزین در کشور حدود ۱۳۰ تا ۱۳۵میلیون لیتر است؛ درحالی‌که تولید و تامین روزانه بنزین حدود ۱۱۰ تا ۱۱۵میلیون لیتر برآورد می‌شود و این ناترازی ۲۰میلیون لیتری در تولید و مصرف لزوم صرفه‌جویی را بیش از گذشته آشکار می‌کند.» این آمارها در حالی مطرح می‌شود که برخی دیگر از نمایندگان، ابعاد ناترازی را در شرایط فعلی گسترده‌تر می‌بینند.
رضا سپهوند، عضو کمیسیون انرژی مجلس، با اشاره به کاهش تولید ناشی از شرایط جنگی تصریح کرد: «بخشی از تولید بنزین به‌دلیل بمباران در جنگ کاهش یافته و همچنین واردات کمتر شده است. تولید روزانه بنزین در کشور ۱۰۵میلیون لیتر و مصرف ۱۳۵میلیون لیتر است. ۳۰میلیون لیتر ناترازی داریم و چون در کوتاه‌مدت امکان افزایش تولید وجود ندارد، باید مدیریت مصرف سوخت را جدی گرفت.»
در همین ارتباط، حمیدرضا عزیزی فارسانی، عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، در رابطه با ارزیابی خود از موضوع ناترازی انرژی در شرایط حال حاضر و تدابیری که مجلس در این خصوص ارائه کرده است، گفت: «رویکرد کلی مجلس در این خصوص، در وهله نخست معطوف به بحث فرهنگ‌سازی است تا این موضوع بیشتر در رسانه‌ها دیده شود. واقعیت آن است که میانگین مصرف سوخت در کشور ما بیش از ۲.۵برابر میانگین جهانی است. بنده معتقدم و از عموم مردم شریف تقاضا دارم که مصرف بنزین را مدیریت کنند و بهینه‌سازی مصرف را مدنظر قرار دهند. وی ادامه داد: نکته دوم معطوف به جلسه‌ای است که با وزیر نفت، مسوولان شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی و کلیه معاونان ذی‌ربط داشتیم. محور بحث، ارتقای کیفیت بنزین بود؛ چراکه یکی از دلایل ناترازی، کیفیت نه چندان مطلوب برخی از بنزین‌های تولیدی است. موضوع دیگری که بارها بر آن تاکید و تذکر داده‌ایم، این است که وقتی میزان مصرف خودروهای داخلی دو برابر استانداردهای جهانی است، باید به خودروسازان تاکید کرد تا کیفیت محصولات خود را ارتقا دهند.»
این نماینده مجلس با اشاره به این موضوع که بحث‌هایی مبنی بر تاکید و حمایت از تولید یا واردات خودروهای هیبریدی و همچنین افزایش ایستگاه‌های شارژ (پمپ‌های برق) برای این خودروها صورت گرفته است، تصریح کرد: «بنده بر این باورم که اگر بتوانیم شرایط تولید برق را بهبود ببخشیم -که در برنامه هفتم توسعه نیز پیش‌بینی شده است- و بر انرژی‌های تجدیدپذیر به‌ویژه انرژی خورشیدی تمرکز کنیم، می‌توانیم ناترازی برق را جبران کنیم و میزان استفاده از سوخت‌های فسیلی را کاهش دهیم.
وی با تاکید بر به‌روزرسانی تکنولوژی پالایشگاه‌ها عنوان کرد: به‌روزرسانی تکنولوژی پالایشگاه‌ها در شرایط فعلی به‌دلیل محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها، با دشواری‌هایی مواجه است. راهکارهای بسیاری وجود دارد؛ از جمله طرحی که بارها به ریاست محترم جمهور و مردم عزیز عرض کرده‌ایم: تخصیص سهمیه بنزین به هر کارت ملی (به ازای هر نفر یک لیتر در روز). به این معنا که روزانه ۹۰میلیون لیتر توزیع شود و افرادی که فاقد خودرو هستند (مثلا در روستاها)، بتوانند سهمیه خود را به مصرف‌کنندگان بفروشند. واگذاری مدیریت مصرف سوخت به کارت‌های ملی، هم از قاچاق پیشگیری می‌کند و هم موجب عدالت در توزیع منابع می‌شود تا فردی که خودرو ندارد، بتواند از عواید آن برای تامین معیشت استفاده کند.»
این عضو کمیسیون انرژی درباره افزایش قیمت حامل‌های سوخت توضیح داد: «درخصوص افزایش قیمت، دولت تصمیماتی اتخاذ کرده و مقرر شده است که در قیمت‌های ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰تومانی تجدیدنظر شود. گمان می‌کنم تصمیم بر این است که سهمیه ۳۰۰۰تومانی و حتی ۵۰۰۰تومانی کاهش یابد. به نظر بنده، چنانچه بررسی‌های کارشناسی نشان دهد که افزایش قیمت به کاهش مصرف کمک می‌کند، می‌تواند راهکار مناسبی باشد. البته این موضوع جای بحث دارد؛ زیرا برخی مخالفند و معتقدند با توجه به نرخ تورم، گرانی بنزین ممکن است موجب تشدید تورم و ایجاد نارضایتی شود. اعتقاد بنده بر این است که در حال حاضر قیمت ۱۵۰۰تومانی برای هر لیتر بنزین، در مقایسه با قیمت کالاهای ساده‌ای نظیر پفک که گفته می‌شود به ۱۰۰هزار تومان رسیده است، تناسبی ندارد. نباید شرایط به‌گونه‌ای باشد که تصور شود سوخت رایگان یا بی‌ارزش است. بنده شخصا معتقدم اگر کارشناسی دقیقی صورت گیرد و این اقدام به جبران ناترازی کمک کند، مردم نیز از آن استقبال خواهند کرد.»
افزایش قیمت بنزین؟
عزیزی در پاسخ به این سوال که حدس می‌زنید بازه قیمتی مدنظر دولت چقدر باید باشد، گفت: تغییرات قیمتی گذشته (مانند تبدیل ۱۵۰۰ به ۳۰۰۰ و ۵۰۰۰ تومان) فاقد مبنای علمی و کارشناسی دقیق بود و تاثیری هم بر کنترل مصرف نداشت. بنده معتقدم مردم ما همواره همراه و پشتیبان بوده‌اند و در شرایط ویژه، با نیت کمک به اقتصاد کشور همراهی خواهند کرد. تعیین رقم دقیق توسط بنده در حال حاضر مبنای کارشناسی ندارد، اما به‌عنوان یک دیدگاه غیررسمی، شاید تغییر قیمت انواع سهمیه‌ها به یک پله بالاتر منطقی باشد. باز هم تاکید می‌کنم این نگاه حساب‌شده نیست.» وی خاطرنشان کرد: «تا این لحظه و این ساعت بحران انرژی نداریم و تولید داخلی ما حدود ۱۰۰میلیون لیتر است و مابقی از طریق واردات تامین می‌شود. اما اگر خدای ناکرده آسیبی به زیرساخت‌ها و پالایشگاه‌ها وارد شود، مردم باید با درک شرایط، همراهی لازم را داشته باشند. در مجموع، بنده بر این باورم که مردم شرایط جنگی را درک می‌کند و به‌دلیل حمایت از کشور در شرایط خاص، اصلاح قیمت بنزین را خواهند پذیرفت. دولت نیز در حال حاضر اقداماتی را برای کاهش سهمیه‌های ۳ و ۵هزار تومانی آغاز کرده است تا میزان لیتر آن را کاهش دهد.»
جنگ اقتصادی و قاچاق
در شرایطی که کشور برای بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده صنعتی و انرژی به منابع مالی نیاز دارد، تخصیص ارز برای واردات بنزین می‌تواند فرصت‌های توسعه‌ای را محدود کند. به گزارش خبرگزاری آنا، سیداسماعیل حسینی، سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به اینکه در شرایط ناترازی حدود ۲۰میلیون لیتری بنزین در روز، دولت در سال‌های اخیر سعی کرده است که این ناترازی را از طریق واردات جبران کند، بیان کرد: «با توجه به ناترازی که وجود دارد در صورت مدیریت مصرف و مصرف بهینه نیاز به واردات نخواهیم داشت و در این شرایط جنگ اقتصادی هزینه‌های اضافی برای واردات سوخت به اقتصاد کشور تحمیل نخواهد شد.»
یکی از محورهای اصلی بحث در مجلس، توزیع عادلانه یارانه سوخت میان تمامی شهروندان است که در صحبت‌های عزیزی هم به آن شد. سخنگوی کمیسیون انرژی نیز در این اره تصریح کرد: «از دیگر اقدامات ضروری تخصیص عادلانه سهمیه سوخت به کارت ملی افراد به جای خودرو با امکان خرید و فروش سوخت در یک سامانه شفاف با قواعد مشخص است؛ چراکه حدود ۵۰درصد از خانوارهای ایرانی فاقد خودرو هستند و با وجودی که از خانوارهای با دهک درآمدی پایین هستند، اما از یارانه سوخت به طور مستقیم بهره‌ای نمی‌برند؛ درحالی‌که فردی که ۱۰خودرو دارد با وجودی که از دهک بالای درآمدی است، اما از یارانه سوخت بیشترین بهره را می‌برد.» از سوی دیگر، موضوع قاچاق سوخت در شرایط فعلی به یکی از چالش‌های جدی مدیریت منابع تبدیل شده است. رضا سپهوند با اشاره به کشف خط لوله‌های قاچاق در بندرعباس و سوءاستفاده از کارت‌های سوخت تجهیزات کشاورزی عنوان کرد: «کارت سوخت برخی تجهیزات کشاورزی از جمله موتور تلمبه‌ها که غیرفعال هستند به شرق کشور فرستاده شده که باعث قاچاق سوخت از مرزهای شرقی کشور می‌شود.»
واکاوی ابعاد مختلف ناترازی بنزین نشان می‌دهد که ایران در بهار ۱۴۰۵ در حساس‌ترین برهه تصمیم‌گیری برای انرژی قرار گرفته است؛ جایی که تلاقی شکاف ۳۰میلیون لیتری میان تولید و مصرف با شرایط جنگی و محدودیت‌های ارزی، مدیریت سوخت را به یک آزمون بزرگ برای کارآمدی دولت و مجلس تبدیل کرده است؛ برآیند دیدگاه‌های کارشناسی و اظهارات صریح نمایندگانی چون حمیدرضا عزیزی‌فارسانی گویای این واقعیت است که راهکار خروج از این بحران نه در اقدامات تک‌بعدی، بلکه در گرو یک بسته جامع شامل اصلاح نظام توزیع یارانه بر مبنای کد ملی، ارتقای استانداردهای خودرویی، توسعه سوخت‌های جایگزین نظیر CNG و در نهایت اصلاح هوشمندانه و تدریجی قیمت‌ها با پیوست‌های دقیق اجتماعی است تا ضمن صیانت از ثروت ملی و جلوگیری از قاچاق در مرزها، امنیت انرژی کشور در میانه نبرد اقتصادی حفظ شده و فشار معیشتی مضاعفی بر دوش شهروندان، به‌ویژه دهک‌های فاقد خودرو، تحمیل نشود.
