بازار کسب و کار – مهین نورافروز : کم بارشی، کاهش آب چاه های زیر زمین به دلیل استفاده متناوب و حفر چاه های غیر مجاز، کشاورزی محصولات آب بر، مکانیزه نبودن مزارع و فرسودگی تاسیسات آبرسانی از جمله مسالی است که بر روند تنش آبی استان افزوده است.
استانی که اگر چه به لحاظ جغرافیایی در شمال کشور قرار دارد اما جزو ۴ استان کشور در تنش ابی محسوب می شود .
کندی روند تکمیل سد نرماب پس از ۱۵ سال و عدم لایروبی رودخانه ها از دیگر مسائلی بود که بر این تنش اضافه کرد و به رغم آگاه بودن مسئولان پیشین در استان اما اقدام موثری برای آن انجام نشد.
پیگیری پروژه شیرین‌سازی آب خزر در گلستان که از سال ۱۳۹۷ در دستور کار مسوولان استان بود اگر چه با روی کار آمدن دولت سیزدهم شتاب به خود گرفت اما تا به این لحظه اجرائی نشده است.
دسترسی راحت به دریای خزر، وجود حدود ۳ هزار کیلومتر رودخانه اترک سفلی، گرگانرود، قره‌سو، نکارود علیا و حوزه خلیج گرگان (شامل ۴۴ سرشاخه اصلی در پنج حوضه آبریز) و از همه مهم‌تر دسترسی به آب های لب‌شور در عمق‌های کم مناطق ساحلی و جلگه ای مانند بندرترکمن، گمیشان، بندرگز، کردکوی، آق قلا و حتی علی‌آبادکتول و گرگان سبب شده تا ایجاد واحدهای آب شیرین کن در گلستان امری منطقی و اقتصادی تلقی شود.
سال ۱۴۰۰ مدیر عامل سابق آب منطقه ای گلستان عنوان کرد که طبق برنامه جامع آب شرب استان در افق ۱۴۰۴، سهم آب زیرزمینی به دلیل کاهش کیفیت و کمیت آن کمتر شده و سهم آب سطحی افزایش خواهد یافت و به دلیل کمبودهای موجود به سمت شیرین سازی آب دریای خزر خواهیم رفت.
سید محسن جسینی اظهار کرده بود که سهمیه در نظر گرفته شده برای شیرین سازی آب دریای خزر ۳۶ میلیون مترمکعب بوده که از سال ۹۶ مجوزهای آن را پیگیری کردیم و در سال ۱۴۰۰ برای ۱۶ میلیون مترمکعب آب شیرین سازی شده به ما مجوز دادند.
وی توضیح داد: محل برداشت آب در محدوده خواجه نفس بین خلیج گرگان و تالاب گمیشان در داخل دریا بوده و روش هم «برداشت از دریا» است که ۱۱ کیلومتر خطوط انتقال در داخل دریا ایجاد شده و آب شیرین کن‌ها در ساحل چارقلی قرار می‌گیرند.
طبق گفته حسینی برای خطوط انتقال، سرمایه گذار لازم بوده که توسط بخش خصوصی و یا دولت باید اجرا شود که به تبع آن قیمت آب متفاوت خواهد بود.
حسینی با اشاره به مبلغ سرمایه گذاری، گفت: در صورت اخذ سرمایه‌گذار با توان مالی بالا، پروژه ظرف مدت سه سال قابلیت اجرا دارد و این اولین آب شیرین کن دریای خزر در شمال کشور خواهد بود.
با توه به اینکه اجرای پر.زه شیرین سازی آب درا همانند دیگر کلان طرح ها نیازمند حضور بخش خصوصی است لذا در همان زمان این بخش اعلام کر که امادگی شیرین سازی آب دریا را دارد که به دلیل برخی تعلل ها که هیچگاه توضیحی هم برای آن داده نشد ، این طرح عملا تا به این لحظه اجرائی نشده است.
تنش آبی امروز نتیجه سیاست های غلط دولت دوازده است
عضو هیات رییسه اتاق بازرگانی گرگان معتقد است که مشکلات امروز در زمینه آب شرب برای برخی شهرهای استان از جمله گرگان، نتیجه سیاست‌های اشتباه دولت دوازدهم در حوزه وزارت نیرو است و تأکید می‌کند باید با مدیرانی که اینگونه فرصت‌ها و سرمایه‌های کشور را بر باد می‌دهند، برخورد قانونی قاطعی شود.
علیمحمد چوپانی در این باره اظهار داشت: بیش از سه سال قبل در اتاق بازرگانی گرگان با وزارت نیرو مکاتبه کردیم که مجوز شیرین سازی آب دریای خزر را به ما بدهند. یکی از بانک‌ها هم تأمین سرمایه این پروژه را قبول کرد اما وزارت نیرو مجوز آن را در این سال‌ها صادر نکرد .
وی با بیان اینکه این بی عملی، نشان می‌دهد که مسئولان وزارت نیرو درک درستی از آینده نداشته و ندارند، افزود: ما سه سال منتظر پاسخ و مجوز وزارت نیرو بودیم. شش سال قبل قیمت ارز نزدیک به ۱۰ هزار تومان بود و الان چند برابر شده و به همان نسبت هزینه‌های احداث پروژه‌های اینچنینی افزایش پیدا می‌کند.
چوپانی با اشاره به نیاز آبی کشور که ۱۳۰ میلیارد مترمکعب است، گفت: دریای خزر ۷۷۰ هزار میلیارد مترمکعب آب دارد و میتوان با استفاده از شیرین‌سازی، نیاز آب شرب و حتی کشاورزی و صنعت را تأمین کرد.
به گقته وی، موضوع بی آبی و کم آبی به علت نگاه و سیاستگذاری غلط متولیان است و مقصر اصلی وضعیت امروز هم وزارت نیرو است.
چوپانی ادامه داد: ما در نیازآباد، یک آب شیرین کن داریم که روزانه ۱۰ هزار مترمکعب آب به شهرهای گمیشان و بندرترکمن می‌دهد اما مسئولان با سرمایه گذار همین پروژه رفتار مناسبی نداشتند. الان هم سرمایه گذار مطمئن برای اجرای چنین پروژه‌هایی داریم اما وزارت نیرو باید برق رسانی و لوله کشی آن را انجام دهد.
وی گفت: وزارت نیرو باید خرید آب را تضمین کند تا سرمایه گذار بتواند با خیال راحت سرمایه خود را در این زمینه هزینه کند. نمایندگان مجلس و قوای سه گانه هم باید پای چنین پروژه‌هایی که با اصلی‌ترین نیازهای زندگی مردم سروکار دارد، بایستند.
خبری از شیرین سازی آب دریا نیست
نماینده مردم گلستان در مجلس شورای اسلامی با ابراز نگرانی نسبت به وضعیت آب شرب استان گلستان اظهار داشت ، در فصل زمستان در شهر گرگان و برخی شهرها و روستاهای استان قطعی آب وجود داشت و با توجه به تامین ۹۵ درصد آب شرب استان از چاه‌ها و منابع آب زیرزمینی و همچنین کاهش بارندگی و خشکسالی استان با مشکلات جدی تامین آب شرب مواجه گردیده است.
سنگدوینی ادامه داد به منظور تامین آب شرب پروژه سد های نرماب و میرداماد هیچ اقدامی صورت نگرفته و از شیرین سازی آب دریا هم خبری نیست.
وی خاطرنشان کرد برای تامین آب شرب استان دو راه وجود دارد؛ علاوه بر استفاده از منابع آب زیرزمینی ، سد نرماب می‌تواند تا حدودی مشکلات منطقه و شهر آزادشهر را مرتفع نماید اما هنوز سد مورد اشاره آبگیری نشده و بر اساس اطلاعات یکی از روستاهای منطقه که ناحیه دهنه سد واقع شده است می بایست تخلیه شود.
سنگدوینی افزود: همچنین تاکنون تصفیه خانه سد کبودوال هم که می‌تواند آب علی آباد را تامین نماید احداث نشده واز طرف دیگر شیرین سازی آب دریا که می‌تواند از غرب گرگان ، بندر گز، بندر ترکمن، کردکوی، گرگان و روستاهای پایین دست را آبرسانی کند و از زودبازده‌ترین راه ها برای تامین آب شرب می باشد خبری نیست.
وی با ابراز نگرانی از تامین آب و برق برای تابستان سال جاری بیان داشت: ما هشدار دادیم اگر این وضعیت ادامه پیدا کند ما در کشور قطعی آب و برق خواهیم داشت کما اینکه در زمستان سال قبل هم قطعی آب و برق را شاهد بودیم.
سنگدوینی خاطرنشان کرد: مجوز شیرین‌سازی حدود ۳۳ تا ۳۴ میلیون متر مکعب آب دریا دریافت شده اما هیچ اقدامی در این رابطه صورت نگرفته و نتیجه‌ای نداشته است. شیرین سازی آب دریا مستلزم حمایت دولت است، دولت باید برای خرید آب شیرین سازی شده تضمین بدهد اما اقدامی صورت نگرفته است.
شیرین سازی آب دریا، راه حلی است که چندین سال است برای تامین آب شیرین برای مصارف شرب و کاربردهای صنعتی در کشورهای مختلف از جمله کشور ما در حال استفاده است و حالا گلستان هم نیازمند پیوشتن به استان های شیرین سازی اب دریا است.
جدا از فرصت سوزی‌های زیادی که در این سال‌ها به علت بی تدبیری و بی عملی دولت در صدور مجوز شیرین سازی آب دریای خزر اتفاق افتاده است، هزینه‌های انجام این پروژه نیز در مقایسه با چند سال قبل به شدت افزایش یافته است. ضمن اینکه وضعیت اسفبار آبرسانی به برخی شهرهای استان از جمله گرگان و عدم دسترسی تعدادی از روستا‌ها به آب شرب لوله کشی را هم میتوان نتیجه سوء تدبیر دولت ها دانست.
