دسته: فرهنگی

امام حسن مجتبی(ع) به دلیل بخشش‌های فراوان خود، به «کریم اهل بیت» معروف شدند. ایشان ۲ بار تمام اموال خود و ۳ بار نیمی از دارایی‌هایشان را به نیازمندان بخشیدند. این بخشندگی‌ها نه تنها نشان‌دهنده‌ سخاوت ایشان بود، بلکه الگویی برای پیروان خود در زمینه‌ کمک به دیگران و گسترش عدالت اجتماعی فراهم کرد.

صلح با معاویه؛ تصمیمی پر حکمت

یکی از مهم‌ترین رویدادهای زندگی امام حسن(ع)، صلح ایشان با معاویه بود. این تصمیم در شرایطی اتخاذ شد که معاویه با سپاهی به جنگ امام آمده بود. امام حسن(ع) با درک شرایط و برای جلوگیری از خونریزی میان مسلمانان، صلح را برگزیدند. این تصمیم اگرچه مورد انتقاد برخی قرار گرفت، اما حکمت و دوراندیشی ایشان را به اثبات رساند.

دلایل صلح

حفظ جان شیعیان و جلوگیری از سرکوب آن‌ها

عدم حمایت کافی مردمی و کمبود نیرو

جلوگیری از خونریزی بین مسلمانان

حفظ دین در برابر خطر نابودی

مقابله با تهدید خوارج

شروط صلح

در قرارداد صلح، امام حسن(ع) شروط مهمی را گنجاندند:

حکومت بر اساس قرآن، سنت و سیره خلفای راشدین

عدم تعیین جانشین و واگذاری انتخاب خلیفه به شورای مسلمین

ایمنی شیعیان و اصحاب علی(ع)

عدم توطئه علیه امام حسن(ع) و خاندان ایشان

متاسفانه، معاویه به هیچ‌یک از این شروط پایبند نبود و زمینه را برای قیام امام حسین(ع) در سال‌های بعد فراهم کرد.

درس‌های امام حسن مجتبی(ع)

صلح امام حسن(ع) و قیام امام حسین(ع) دو استراتژی متفاوت اما مرتبط از ائمه معصومین(ع) برای حفظ دین اسلام و احیای اصول آن در زمان‌های متفاوت بودند. امام حسن مجتبی(ع) با صلح خود، نشان دادند که در شرایط خاص، صلح می‌تواند بهترین راه برای حفظ دین و جلوگیری از نابودی باشد.

امام حسن مجتبی(ع) نماد بخشندگی، صلح و حکمت در تاریخ اسلام هستند. زندگی و اقدامات ایشان می‌تواند الگویی برای تمامی انسان‌ها در زمینه‌های مختلف از جمله بخشندگی، صلح‌طلبی و مدیریت شرایط دشوار باشد.

با آرزوی صلح و همدلی برای تمامی انسان‌ها، از یادداشت‌های تاریخی برای الهام‌بخشیدن به آینده‌مان استفاده کنیم.

نظام دیکتاتوری مبتنی بر فرد است و قانون را فرمان های فردی و میل شخصی و حداکثر شناخت فرد دیکتاتور تعیین می کند. یعنی چارچوب از پیش تعیین شده و تعریف شده ای وجود ندارد که فرمان ها تنها در مجرای آن چارچوب شکل پیدا کند. قانون، فرمان دیکتاتور است. در نتیجه نوعا غیرقابل پیش بینی، تحقیق نشده و غیرقابل سرپیچی.

بنا به همین دلایل اگر روزی دیکتاتور نباشد ؛هیچ کس نمی داند چه باید بکند. فقدان دیکتاتور یعنی نبود قانون. که هرج و مرج نتیجه محتوم آن است.

در نظام دیکتاتوری همه قدرت متمرکز در فرد دیکتاتور است. بنابراین غیبت دیکتاتور مساوی است با فروپاشی.

پس سه ویژگی مشخص در نظام های دیکتاتوری وجود دارد: تمرکز قدرت در فرد ـ عدم حضور ملت وعدم بازسازی هرم قدرت پس از غیبت دیکتاتور ـ وابستگی قانون و برنامه ها به فرمان ملوکانه.

در نظام های انقلابی اما اگرچه قدرت متمرکز وجود دارد .اما هرم قدرت قادر به بازسازی رأس و حتی بدنه هرم است. زیرا نظام انقلابی نه بر اساس منویات شخص ، بلکه بر اصولی اعتقادی بنیاد می شود. مردم با حضور حداکثری در میدان ، پشتوانه ترمیم هرم هستند و در نظام انقلابی برنامه و قانون متکی به فرد نیست . هر برنامه یا قانون در شرایط جدید در مسیر خود ساخته و اجرا می شود.

وقتی سیاست انگلیس بر آن می شود که رضاخان، شاه ایران نباشد؛ می داند که فردای غیبت شاه فروپاشی صورت میگیرد. بنابراین بدون دخالت هرم قدرت و بدون نیاز به سلسله مراتب قانون گذاری، جانشین تعیین، بلکه منصوب می شود. فردای خروج محمدرضا شاه هم از ایران یا باید مثل ۲۸ مرداد کودتایی آمریکایی او را برگرداند؛ یا مثل بهمن ۵۷ کل نظام فرو می پاشد. زیرا هرم قدرت خودش قادر به ترمیم رأس قدرت نیست و قانون و برنامه متکی به فرد است. و مردم هم اگر در میدان هستند مقابل شاه قرار دارند.

حکومت بعثی صدام حسین دیکتاتوری است. بنابراین همین که حمایت قدرت خارجی قطع می شود؛ نمی تواند برقرار باشد. لجاجت و غرور و خود بزرگ بینی باعث می شود بیگانه بدون کمترین دردسری وارد کشور بشود. و دیکتاتور از ترس مرگ غایب . و چون هرم قدرت قادر به ترمیم خود نیست و مردم در صحنه نیستند و بدنه بدون دیکتاتور نمی داند چه باید بکند؛در عرض چند روز از هم فرو می پاشد.

حکومت بعثی سوریه هم همین است. حکومت سوریه چه در زمان حافظ اسد و چه در حکومت فرزندش بشاراسد دیکتاتوری بود. چه خوشمان بیاید چه نیاید. نظام سوریه دیکتاتوری بود. بدلیل ویژگی های ساختاریش و این اصلا به ارتباط خوبش با ایران ربط ندارد. وقتی بشار اسد سوریه را ترک کرد؛ نظام سوریه فرو پاشید. چون مبتنی بر دیکتاتوری بود. مردم غایب بودند. هرچند این فروپاشی به نفع مردم سوریه و منجر به حفظ یکپارچگی آن نشد.

معمر قذافی در لیبی یک دیکتاتور بود. با همه مشخصات آن. اگرچه همین دیکتاتور برای کشورش خدمات فراوانی کرد که فقدانش امروز لیبی را به خاک سیاه نشانده است. اما ساختار حکومتش دیکتاتوری بود. لذا وقتی سرنگون شد؛ هرم قدرت نتوانست رأسش را ترمیم کند و مردم نبودند که میدان را حفظ کنند و سلسله مراتب ندانست پس از قذافی چه وظیفه ای دارد و نظام فرو پاشید. مثال ها فراوان است. مصر و سودان و … از این مرحله گذشته اند اما حکومت های عربستان و قطر و بحرین و اردن و آذربایجان و … اگرچه همه این مشخصات را دارند؛ ولی هنوز به این دوراهی نرسیده اند وگرنه سرنوشت محتوم آنها هم همین است.

اما رژیم انقلابی می تواند در غیاب رهبر هرم قدرت را ترمیم کند. قانون و برنامه متکی به فرد نیست و در نبود رهبر هر کس وظیفه خودش را می داند. مردم در میدان حاضر هستند و پشتوانه هرم قدرت. پس از ارتحال امام تشییع بی نظیر مردم حاضر در صحنه به سرعت رأس هرم را ترمیم کرد زیرا ساختار انقلابی بود و نه دیکتاتوری و امروز نیز علیرغم جنگ آخرالزمانی این مسیر در حال طی شدن است.

نتیجه این تفاوت های اساسی این است که هیچ حکومت دیکتاتوری حتی اگر بخواهد قدرت هم داشته باشد ؛ قادر به مقاومت در برابر سلطه امپریالیسم نیست. و نظام انقلابی به همین دلایل قادر به حفظ استقلال و مقاومت در برابر زیاده طلبی قدرت های خارجی می باشد.

اگر بار دیگر کسی ادعا کرد که نظام جمهوری اسلامی دیکتاتوری است؛ حقایق فوق را برایش بازگو کنید.

اهریمنی که رهبر ما را شهید کرد
از او حسین ساخت، خودش را یزید کرد

عالم ندیده بود جفایی چنین که خصم
با امتی ز داغ امام شهید کرد

ما را که عشق خامنه‌ای بود جرم‌مان
زین داغ نزد طعنه‌زنان، روسفید کرد

دل، پاره پاره بود ز شمشیر غم ولی
این بار تیغ، اراده‌ی حبل‌الورید کرد

در سوگ او امام زمان ناله‌ می‌کند
آن‌سان که در مصیبت شیخ مفید کرد

پیوست مقتدا به شهیدان راه خویش
آری مراد، عزم وصال مرید کرد

موی جوان در آینه بنگر که شد سپید
از مویه‌‌ها که در غم پیر فقید کرد

جانم فدای قامت سروش که خصم را
در گردباد واقعه، لرزان چو بید کرد

نازم به هیبتش که پس از مرگ سرخ نیز
آتش روان به خرمن خصم پلید کرد

با خون خویش کشتی اسلام را چو نوح
نزدیک‌تر به ساحل و صبح امید کرد

خورشید خاوران به فلک خیمه زد ولی
بر باختر عذاب خدا را شدید کرد

قوم لئیم! بهر هلاکت به صف شوید
زیرا جحیم، غرش “هل من مزید” کرد

ایران – بازار کسب و کار | والحمد لله ربّ العالمین و الصّلاه و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا ابی‌القاسم المصطفی محمّد و علی آله الاطیبین الاطهرین و صحبه المنتجبین و من تبعهم باحسان الی یوم الدّین. یک نکته‌ی مهمّ در مسئله‌ی مسئولیّت مجلس خبرگان وجود دارد، و آن عبارت است از اینکه وضعِ مجلس خبرگان و جعلِ مجلس خبرگان، معنایش این است که حرکت نظام اسلامی توقّف ندارد؛ یعنی در او وقفه حاصل نمیشود، به وجود نمی‌آید؛ مجلس خبرگانی وجود دارد که نفر بعدِ او را مشخّص کند؛ یعنی این تسلسل همچنان با قوّت، با قدرت، با توانایی کامل وجود خواهد داشت؛ این آمادگی مجلس خبرگان، حضور مجلس خبرگان، یک‌ چنین معنا و مفهومی دارد.

به گزارش بازار کسب و کار | خیرمقدم عرض میکنم به آقایان محترم، برادران عزیز، اعضای فعّال مجلس مهمّ خبرگان. و تشکّر میکنم از این بیانات مشروح و مبسوطی که آقای بوشهری، در بیان مجاری امور در مجلس خبرگان در این اجلاس بیان کردند؛ مطالب مهمّی را ایشان بیان کردند و نقل کردند از قول مجلس خبرگان. مسائل خیلی مهمّی را مطرح کردید؛ کاش بتوانید اینها را دنبال کنید و مطالبه کنید، ان‌شاءالله کار انجام بگیرد.

مطلبی که بنده امروز آماده کرده‌ام که عرض بکنم خدمت آقایان، به طور خلاصه این است که مجلس خبرگان به لحاظ مفهومی، به لحاظ آن عنوانی که در قانون اساسی و در نظام تعریف شده، یکی از انقلابی‌ترین نهادهای جمهوری اسلامی است. منظورم از «انقلابی‌ترین»، مرتبط‌ترین است با انقلاب اسلامی؛ این [مجلس] به این معنا یکی از انقلابی‌ترین نهادهای انقلابی است. علّت این تعبیر که میگوییم «انقلابی‌ترین است»، نقش این مجلس است در گزینش رهبری؛ این خیلی کار مهمّی است، نقش منحصربه‌فردی است و بحمدالله مجلس خبرگان آماده است برای این نقش و باید آماده باشد. در این زمینه، من چند جمله‌ای را عرض میکنم.

در شاکله‌ی نظام اسلامی، در قواره‌ی کلّی نظام اسلامی، جایگاه رهبری عمدتاً برای حفظ جهت‌گیری به سمت هدف انقلاب است؛ این عمده‌ی مسئولیّت رهبری است. انقلاب برای یک هدفی به وجود آمده است. البتّه همه‌ی انقلابها اهدافی دارند، اهداف اساسی‌ای دارند که بر اساس آن هدفی که دارند، سامان زندگی را تغییر میدهند، زیرورو میکنند. هدف انقلاب اسلامی را اگر بخواهیم به طور خلاصه عرض بکنیم، عبارت است از محقّق کردن «توحید» در زندگی مردم در کشور. «توحید» در جنبه‌ی معرفتی و مفهومی، یک امری است که به حسب مراتب فهم و معرفت افراد، قابل گسترش است؛ این مفهوم باید در زندگی جامعه محقّق بشود؛ [یعنی] توحید تحقّق پیدا کند در جامعه؛ چون توحید همه‌ی دین است. اصل دین و همه‌ی دین عبارت است از توحید. این هدف انقلاب اسلامی است که حالا جای بحث و حرف و توضیح و تبیین دارد که مجالش اینجا نیست.

برای اینکه جامعه‌ی اسلامی به این هدف نزدیک بشود و یک جامعه‌ی توحیدی به وجود بیاید، تلاشهایی لازم است و موانعی وجود دارد. همیشه در راه حرکت به سمت این هدف موانعی پیش می‌آید، انگیزه‌هایی وجود دارد برای جلوگیری از این حرکت؛ انگیزه وجود دارد. این انگیزه‌ها متوجّه این است که نگذارند انقلاب و نظام به سمت هدف خودش حرکت کند و پیش برود و توفیق پیدا کند؛ [میخواهند] آن را متوقّف کنند بلکه به عقب برگردانند؛ حالا ولو به عقب برگرداندن و آن وضع ارتجاعی قبل را نشان دادن، در لباس نویی باشد، در لباس جدیدی باشد امّا همان باشد؛ انگیزه‌هایی برای این وجود دارد. در انقلابهای دیگر این انگیزه‌ها را مشاهده کردیم و موفّق شدند، توانستند مانع بشوند که این انقلابها به اهداف خودشان برسد؛ برگرداندند مسیر انقلابها را. حالا مثلاً در انقلاب کبیر فرانسه ــ که جزو بزرگ‌ترین انقلابهای نزدیک دوران ما است ــ هنوز پانزده سال از شروع انقلاب نگذشته بود که همان وضع قبلی، یعنی حکومت سلطنتی مستبدّانه و دیکتاتوری دومرتبه در کشور برقرار شد و همان شد. این‌‌همه حرکت مردم، حرکتِ متفکّرینِ معروفِ فرانسوی، تلاشها و مجاهدتهای مردمی، تلفات، کشتارها، زدوخوردها، همه‌ی اینها در واقع هیچ شد، نابود شد در ظرف کمتر از پانزده سال! عین این قضیّه به شکل بدتری در انقلاب شوروی پیش آمد که آن هم یک انقلاب بزرگی است؛ انقلاب کبیر شوروی. آنجا هم همین‌جور؛ آنجا هم کمتر از ده سال طول کشید که آن ادّعاها و آن حرفها و آن عدالتی که ادّعا میکردند و آن به‌اصطلاح مردم‌سالاری ویژه‌ی کمونیستی که از آن اسم میبردند، همه از بین رفت. یک دیکتاتور، یک قلدرِ گردن‌کلفتی مثل استالین آمد سر کار و قضایا تمام شد. یعنی این یک خطری است برای همه‌ی انقلابها.

در قرآن کریم به این نکته توجّه شده است و تذکّر داده شده، آن هم نه یک بار و دو بار، شاید ده‌ها بار. در آیات کریمه‌ی قرآن مکرّر درباره‌ی رجوع به عقِب و برگشتن به آن وضعی که از آن خلاص شدند و نجات پیدا کردند، صحبت شده؛ هم نسبت به مؤمنین و هم خطاب به خود کفّار. در یک مواردی تذکّر داده میشود به کفّار که شماها دارید همان روش گذشته را دنبال میکنید. این آ‌یه‌ی شریفه که درسوره‌ی توبه است: فَاستَمتَعتُم بِخَلاقِکُم کَمَا استَمتَعَ الَّذینَ مِن قَبلِکُم بِخَلاقِهِم وَخُضتُم کَالَّذی خاضُوا؛(۲) این یعنی تکرار و انجام همان کارهایی را که در گذشته انجام میگرفته، به رخ آنها میکشند؛ میگویند شما دارید همان وضع قبل را دنبال میکنید. یا در این آیه‌ی شریفه که سوره‌ی ابراهیم است: وَ اَنذِرِ النّاسَ یَومَ یَأتیهِمُ العَذاب،(۳) بعد میرسد به اینجا که «وَ سَکَنتُم فی مَساکِنِ الَّذینَ ظَلَمُوا اَنفُسَهُم وَ تَبَیَّنَ لَکُم کَیفَ فَعَلنا بِهِم وَضَرَبنا لَکُمُ الاَمثال»؛(۴) در آیات متعدّد قرآنی در خطاب به مؤمنین هم این تهدید و هشدار وجود دارد، که من اینجا دو سه آیه را یادداشت کرده‌ام: یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا اِن تُطیعُوا الَّذینَ کَفَروا یَرُدّوکُم عَلیٰ اَعقابِکُم فَتَنقَلِبوا خاسِرین؛(۵) این در سوره‌ی مبارکه‌ی آل‌عمران [است]؛ اگر غفلت کردید، اگر اطاعت از آنها کردید، «ردّه» پیش می‌آید، عقبگرد پیش می‌آید، ‌ارتجاع پیش می‌آید؛ قرآن هشدار میدهد. یا اَیُّهَا الَّذینَ آمَنوا اِن تُطیعوا فَریقًا مِنَ الَّذینَ اوتُوا الکِتابَ یَرُدّوکُم بَعدَ ایمانِکُم کافِرین؛(۶) این هم باز در سوره‌ی مبارکه‌ی آل‌عمران است. در سوره‌ی مبارکه‌ی بقره [میفرماید]: وَ لا یَزالونَ یُقاتِلونَکُم حَتّیٰ یَرُدّوکُم عَن دینِکُم اِنِ استَطاعوا.(۷) یا این آیه‌ی شریفه‌ی دیگر که باز این هم در سوره‌ی مبارکه‌ی بقره است: وَدَّ کَثیرٌ مِن اَهلِ الکِتابِ لَو یَرُدّونَکُم مِن بَعدِ ایمانِکُم کُفّارا؛(۸) یعنی مسئله‌ی عقبگرد و توقّف و بازگشت به عقب مسئله‌ی کوچکی نیست، مسئله‌ی بسیار مهمّی است و قرآن به این مسئله پرداخته؛ ما در واقعیّتِ دنیای تاریخِ نزدیک به خودمان هم مواردی را می‌بینیم؛ در گذشته هم این را دیده‌ایم.

خب، یک عاملی لازم است برای اینکه جلوی این [عقبگرد] را بگیرد؛ در نظام اسلامی این عامل «جایگاه رهبری» است؛ بایستی جلوی این انحراف به وسیله‌ی رهبری گرفته بشود؛ این خیلی اهمّیّت دارد؛‌ خیلی اهمّیّت دارد! بنابراین اهمّیّت مجلس خبرگان به خاطر این است که متصدّی تعیین مأمور برای این مأموریّت بسیار مهم است؛ [یعنی] متصدّی تعیین رهبری است؛ اهمّیّت این مجلس به خاطر این است. لذا عرض کردیم [مجلس خبرگان] جزو انقلابی‌ترین‌ها است؛ حالا از لحاظ مفهومی جایگاهش این است؛ از لحاظ مصداقی البتّه ممکن است جورواجور پیش بیاید؛ گاهی به این کار عمل بشود، گاهی نشود. کمااینکه در مورد رهبری ممکن است گاهی بتواند، گاهی نتواند. البتّه در مورد رهبری «نخواستن» متصوّر نیست؛ مسئله‌ی توانستن و نتوانستن است.

یک نکته‌ی مهمّ دیگری در این مسئله‌ی مسئولیّت مجلس خبرگان وجود دارد، و آن عبارت است از اینکه وضعِ مجلس خبرگان و جعلِ مجلس خبرگان، معنایش این است که حرکت نظام اسلامی توقّف ندارد؛ یعنی در او وقفه حاصل نمیشود، به وجود نمی‌آید؛ مجلس خبرگانی وجود دارد که نفر بعدِ او را مشخّص کند؛ یعنی این تسلسل همچنان با قوّت، با قدرت، با توانایی کامل وجود خواهد داشت؛ این آمادگی مجلس خبرگان، حضور مجلس خبرگان، یک‌ چنین معنا و مفهومی دارد. اگر این شخصی که وجود دارد نبود، بی‌درنگ مجلس خبرگان اقدام میکند و نفر بعد را مشخّص میکند؛ این[جور] است.

خب یک معنای حاشیه‌ای هم در اینجا وجود دارد که آن هم بسیار مهم است و آن، این است که این جابه‌جایی‌ها نشان میدهد که نظام اسلامی و انقلاب اسلامی وابسته‌ی به شخص نیست؛ اشخاص نقش دارند، مأموریّتهایی دارند که باید انجام بدهند، نقشهای مهمّی دارند که بایستی ایفا کنند آن نقشها را، لکن نظام به آنها وابسته نیست و میتواند به راه خودش ادامه بدهد، ولو آن شخصِ معیّن در میان آنها نباشد. این را خدای متعال نسبت به پیغمبر اعظم، به مهم‌ترین و بزرگ‌ترین شخصیّت عالم وجود بیان کرده: اَ فَاِن ماتَ اَو قُتِلَ انقَلَبتُم عَلی‌ اَعقابِکُم؟(۹) تصوّرش را بکنید، این آیه‌ی شریفه مربوط به جنگ اُحد است، یعنی سال سوّم هجرت. خدای متعال این آیه‌ی کریمه را نازل میکند، یعنی هشدار میدهد به مردم؛ زبان این آیه، زبان ملامت است، زبان مؤاخذه است که شما که از شایعه‌ی مثلاً قتل پیغمبر آشفته شدید و بعضی از اظهارات را [بیان] کردید، اگر چنانچه پیغمبر نبود، اِنقَلَبتُم عَلی‌ اَعقابِکُم؟ یعنی این مؤاخذه‌ی قرآنی است. حالا شما فرض کنید در سال سوّم پیغمبر نباشد؛ هنوز نظام اسلامی‌ای‌ که قوامی هم به خودش نگرفته، توانایی‌های لازم را هم هنوز پیدا نکرده،‌ پیغمبر هم از میان اینها برداشته بشود؛ در یک‌ چنین شرایطی، خدای متعال قبول نمیکند که مردم برگردند؛ اِنقَلَبتُم عَلی‌ اَعقابِکُم؟ این اهمّیّت مسئله‌ی برگشت و متوقّف به شخص نبودن است.

خب، اینها وظایف مهمّی است که مجلس خبرگان دارد؛ یعنی اهمّیّت جایگاه مجلس خبرگان از آنچه فی‌الجمله عرض کردیم معلوم میشود؛ طبعاً این اهمّیّت، وظیفه‌ی بزرگی را هم بر دوش مجلس خبرگان میگذارد و آن، این است که مجلس خبرگان بایستی در گزینش خودش، نهایت دقّت و توجّه را به کار ببرد؛ نهایت دقّت و توجّه باید به کار برود. در قانون اساسی شرایطی برای رهبری ذکر شده که خب معلوم است؛ یکی از مهم‌ترینِ این شرایط عبارت است از اعتقاد قلبی راسخ به مسیر انقلاب و هدف انقلاب؛ این اعتقاد باید وجود داشته باشد. آمادگی برای حرکتِ مستمرّ بدون خستگیِ بی‌وقفه‌ی در این راه باید در کسی باشد تا شایسته‌ی این مسئولیّت باشد؛ باید اینها را در افراد تشخیص داد، و انتخاب کرد. این، آن جمله‌ای بود که راجع به مجلس خبرگان خواستم عرض کنم.

این روزها مصادف است با اربعین شهادت مجاهد بزرگ زمان ما ــ حقّاً و انصافاً، مجاهد بزرگ و خستگی‌ناپذیر زمان ما ــ مرحوم آقای آسیّدحسن نصرالله (رضوان الله علیه و رفع الله قدره و اعظم الله اجره)؛ مصادف با چهلم ایشان است. ما یاد ایشان را گرامی میداریم؛ یاد شهید هنیّه، شهید صفی‌الدّین، شهید یحیی السّنوار، شهید نیلفروشان و دیگر شهدای مقاومت را گرامی میداریم. من در اوّل عرایضم میخواستم عرض بکنم، حالا عرض میکنم؛ یاد شهدای این مجلس، شهید رئیسی (رضوان الله علیه) و شهید آل‌هاشم (رضوان الله علیه) را هم گرامی میداریم و درجات عالیه‌ی الهی را برای همه‌ی این شهدای بزرگوار مسئلت میکنیم.

این بزرگوارانی که اسم بردم، مرحوم آقای نصرالله و دیگرِ این شهدای عزیزِ این روزها، اینها حقّاً و انصافاً به اسلام عزّت دادند، به جبهه‌ی مقاومت هم عزّت دادند و توانایی و قدرت مضاعف دادند؛ همه‌ی اینها؛ اینهایی که اسم بردیم، هر کدام به حدّی و به شکلی. سیّد عزیز ما خب به مقامات عالیه‌ی شهدا عروج کرد و او خود به آنچه آرزوی آن را داشت رسید، لکن یک یادگار ماندگاری هم در اینجا گذاشت و آن «حزب‌الله» است. «حزب‌الله» به برکت شجاعت سیّد و درایت سیّد و صبر و توکّل عجیبی که او داشت، رشد کرد؛ رشد فوق‌العاده‌ای کرد و حقیقتاً تبدیل شد به یک تشکیلاتی که دشمنِ مجهّز مسلّح به انواع سلاحهای مادّی و بیانی و تبلیغی و رسانه‌ای و غیره، نتوانسته بر آن فائق بیاید و ان‌شاءالله نخواهد توانست فائق بیاید. مرحوم آقای سیّدحسن نصرالله «حزب‌الله» را به یک چنین موجودی، به یک چنین پدیده‌ای تبدیل کرده.

حالا البتّه شرکتِ واضح و علنیِ آمریکا معلوم است؛ حقیقتاً دستهای دولت آمریکا خون‌آلود است. با جنایاتی که در غزّه و در لبنان انجام گرفت، آمریکا شریک واضحی است که همه امروز دیگر میدانند؛ قبلاً به صورت تحلیل گفته میشد، حالا دیگر همه مشاهده میکنند؛ همچنین بعضی از کشورهای اروپایی. آنچه بنده تأکید میکنم، این است که این مجاهدتها که امروز بحمدالله با قوّت و قدرت تداوم دارد ــ هم در لبنان، هم در غزّه و فلسطین ــ قطعاً به دنبال خود پیروزی حق را، پیروزی جبهه‌ی حق را، پیروزی جبهه‌ی مقاومت را به دنبال خواهد داشت؛ این، آن چیزی است که ما [به آن] امیدواریم و بر حسب آنچه حالا انسان میفهمد از مجموع حوادث و همچنین از وعده‌ی الهی احساس میکند، این نتیجه، نتیجه‌ای است که قطعی به نظر میرسد.

اوّلاً به دلیل وعده‌ی الهی. مصداق کامل این آیه‌ی شریفه، همین حوادث این روزها است: اُذِنَ لِلَّذینَ یُقاتَلونَ بِاَنَّهُم ظُلِموا وَ اِنَّ اللَهَ عَلی‌ نَصرِهِم لَقَدیر * اَلَّذینَ اُخرِجوا مِن دِیارِهِم بِغَیرِ حَقٍّ اِلّا اَن یَقولوا رَبُّنَا اللَهُ وَ لَو لا دَفعُ اللَهِ النّاسَ بَعضَهُم بِبَعضٍ لَهُدِّمَت صَوامِعُ وَ بِیَعٌ وَ صَلَواتٌ وَ مَساجِدُ یُذکَرُ فیهَا اسمُ اللَهِ کَثیراً؛ کلیسا را میزنند، بیمارستان را میزنند، مسجد را میزنند؛ یعنی واقعاً مصداق کامل [این آیه]. این «دفع النّاس بعضهم ببعض» وجود دارد که نتیجه‌اش چیست؟ دنباله‌ی آیه این است؛ نتیجه‌اش این است: وَ لَیَنصُرَنَّ اللَهُ مَن یَنصُرُهُ اِنَّ اللَهَ لَقَوِیٌّ عَزیز؛(۱۰) با این تأکیدی که در این عبارت وجود دارد. این «دفع بعضی از مردم به وسیله‌ی بعضی دیگر» یعنی دفع ظالم به وسیله‌ی مظلوم، دفع غاصب و متجاوز به وسیله‌ی مجاهدتِ مجاهدین فی‌سبیل‌الله، نتیجه‌اش این است: وَ لَیَنصُرَنَّ اللَهُ مَن یَنصُرُه. خب این وعده‌ی الهی است؛ یعنی فرمایش الهی است و تردید در این جایز نیست. تردید در وعده‌ی الهی جایز نیست. این وعده‌ای است که خدای متعال فرموده است. تا حالا هم همین‌جور اتّفاق افتاده.

این، از یک طرف، آیات قرآنی و وعده‌ی الهی است، از یک طرف، تجربه‌ی ما است. حزب‌الله در طول این سالهای متمادی، در این حدود مثلاً نزدیک به چهل سال، سی و چند سال، یک بار رژیم صهیونیستی را از بیروت وادار به عقب‌نشینی کرد، یک بار از صیدا وادار به عقب‌نشینی کرد، یک بار از شهر صور وادار به عقب‌نشینی کرد، یک بار هم بکلّی جنوب لبنان را و شهرها و روستاها و بلندی‌های لبنان را از وجود نحس رژیم صهیونیستی تخلیه کرده؛ یعنی این توانایی حزب‌الله بِمرور همین‌طور دائم افزایش پیدا کرده. از یک جمعِ کوچکِ مجاهدِ فی‌سبیل‌الله تبدیل شده‌اند به یک تشکیلات عظیمی که یک چنین قدرتی دارد، یک چنین توانایی‌ای دارد که میتواند در نوبتهای مختلف این دشمنی را که مسلّح به سلاح نظامی، سلاح تبلیغاتی، سلاح سیاسی، سلاح اقتصادی است، مستظهر به ورود فسّاق و فجّار بزرگ دنیا، مثل همین رؤسای جمهور آمریکا و امثال اینها است، به عقب‌نشینی وادار کند و آن را شکست بدهد. این تجربه‌ی ما است که [آن را] دیده‌ایم. عین همین تجربه در مورد مقاومت فلسطین اتّفاق افتاده. آنها هم از سال ۱۳۸۸ تا امروز نُه بار با رژیم صهیونیستی درگیری داشتند که در همه‌ی این نُه بار اینها غلبه پیدا کردند.

امروز هم مقاومتِ فلسطین بر رژیم صهیونیستی غلبه پیدا کرده؛ برخلاف آنچه در ظاهر امر، انسان سطحی مشاهده میکند. برای خاطر اینکه او مقصودش این بود که حماس را ریشه‌کن کند، نتوانسته بکند. این‌همه انسان را قتل‌عام کرده، چهره‌ی زشت خودش را به همه‌ی دنیا نشان داده، خباثت خودش را به همه ثابت کرده، خودش را محکوم کرده، خودش را منزوی کرده، رهبران مقاومت را، رهبران حماس را به شهادت رسانده، به خیال اینکه حماس تمام شد، در عین ‌حال حماس دارد همچنان میجنگد، همچنان دارد مبارزه میکند؛ معنای این، شکست رژیم صهیونیستی‌ است. همین‌طور حزب‌الله؛ حزب‌الله هم همین‌جور است: قوی است. حالا یک عدّه‌ای در خود لبنان و جاهای دیگر، به گمان اینکه حزب‌الله ضعیف شده، زبان به قَدْح(۱۱) کارهای حزب‌‌الله باز کرده‌اند؛ اشتباه میکنند، اینها دچار توهّمند. حزب‌الله قوی است و دارد مبارزه میکند. بله، شخصیّت برجسته و مهمّی مثل جناب سیّدحسن نصرالله یا جناب سیّدهاشم صفی‌الدّین و امثال اینها در بین آنها نیستند امّا [این] تشکیلات با مردان خودش، با قدرت معنوی خودش، با روحیه‌ی خودش بحمدالله حضور دارد و دشمن نتوانسته بر این تشکیلات فائق بیاید، و ان‌شاءالله نخواهد توانست، و ان‌شاءالله دنیا و منطقه روزی را خواهد دید که به طور واضح رژیم صهیونیستی از دست این مجاهدین فی‌سبیل‌الله شکست بخورد. امیدواریم ان‌شاءالله همه‌ی شما آقایان محترم این روز را مشاهده کنید.

والسّلام علیکم و رحمه ‌الله و برکاته

---

وجود مجلس خبرگان یعنی حرکت نظام اسلامی توقف ندارد

به گزارش بازار کسب و کار | گزارش‌های تازه پایگاه رصد فرهنگی کشور نشان می‌دهد سرانه مطالعه روزانه به ۱۰.۹ دقیقه رسیده است و این عدد در برابر میانگین ۷۰ دقیقه استفاده از شبکه‌های اجتماعی قرار می‌گیرد و مقایسه این دو شاخص تصویر روشنی از تغییر الگوی مصرف فرهنگی ارائه می‌دهد و تغییری که پیامدهای آن فراتر از حوزه نشر و کتابفروشی‌هاست.

رقابت کتاب با موبایل دیگر یک استعاره نیست بلکه یک واقعیت عینی است و فضای دیجیتال با سرعت تنوع و جذابیت بصری مخاطب را درگیر می‌کند و در مقابل کتاب نیازمند تمرکز زمان و سکون ذهنی است و همین تفاوت ماهیتی رقابتی نابرابر را شکل داده است.

بر اساس داده‌ها تنها ۴۱ درصد مردم خود را کتابخوان می‌دانند و این یعنی اکثریت جامعه چنین هویتی برای خود قائل نیستند و کتاب هنوز به بخشی از تعریف روزمره سبک زندگی بدل نشده است و هویتی که باید اجتماعی باشد همچنان فردی و محدود مانده است.

بیش از نیمی از پاسخ‌دهندگان گفته‌اند کتاب در خانواده‌شان جایگاه کمی دارد و این گزاره نشان می‌دهد مطالعه به رفتار جمعی تبدیل نشده است و وقتی کتاب در خانه دیده نمی‌شود در ذهن کودک هم نهادینه نمی‌شود و فرهنگ مطالعه پیش از مدرسه در خانواده شکل می‌گیرد.

در عین حال ۸۱ درصد مردم معتقدند کم مطالعه می‌کنند و این خودآگاهی اجتماعی نکته‌ای مهم و قابل تأمل است و جامعه از ضعف مطالعه آگاه است اما در تغییر آن ناتوان مانده است و فاصله میان دانستن و عمل کردن همچنان پابرجاست.

در میان همه گروه‌ها اعضای کتابخانه‌ها رفتار منظم‌تری دارند و ۴۱.۷ درصد آنان کمتر از یک هفته پیش کتابی را به پایان رسانده‌اند و این آمار نشان می‌دهد برای بخشی از جامعه مطالعه عادت فعال است و عادتی که از تصمیم‌های مقطعی فراتر رفته است.

در حوزه ترجیح قالب مطالعه ۵۲.۴ درصد نسخه چاپی را انتخاب می‌کنند و با وجود رشد اپلیکیشن‌ها کاغذ هنوز جایگاه خود را حفظ کرده است و لمس کتاب و تجربه فیزیکی خواندن برای بسیاری اهمیت دارد و این موضوع نشان می‌دهد فناوری هنوز کاملاً جایگزین نشده است.

---

وقتی ۸۱ درصد مردم اذعان دارند کم مطالعه می‌کنند، مسئله دیگر صرفاً یک آمار فرهنگی نیست بلکه هشداری اجتماعی است که به گفته صاحب‌نظران دانشگاهی می‌تواند آینده دانایی و توسعه کشور را تحت تأثیر قرار دهد.

---

انگیزه اصلی ۶۴.۴ درصد کتابخوانان رشد فردی اعلام شده است و برای این گروه کتاب ابزار یادگیری و بهبود شخصی است و مطالعه همچنان با مفهوم توسعه فردی پیوند خورده است و این پیوند می‌تواند نقطه اتکای سیاست‌های فرهنگی باشد.

در سوی دیگر ۲۲.۳ درصد مردم اصلاً کتاب نمی‌خوانند و صفر مطلق مطالعه در این بخش از جامعه نگران‌کننده است و این شکاف فرهنگی می‌تواند به شکاف دانشی منجر شود و شکافی که پیامدهای اقتصادی نیز خواهد داشت.

بازار نشر عملاً بر دوش اقلیتی فعال می‌چرخد و خریداران جدی سالانه حدود دو میلیون تومان صرف خرید کتاب می‌کنند و این تمرکز مصرف نشان‌دهنده ساختار نامتوازن بازار است و اقتصاد کتاب به جامعه‌ای فراگیرتر نیاز دارد.

در سبد سلیقه مخاطبان رمان با ۲۱.۲ درصد پیشتاز است و داستان و روایت همچنان بیشترین کشش را دارند و پس از آن کتاب‌های تاریخی روانشناسی و تخصصی قرار می‌گیرند و این الگو بیانگر نیاز به معنا و تحلیل در زندگی روزمره است.

اما چرا بسیاری کتاب نمی‌خوانند و ۴۹.۷ درصد کمبود وقت را دلیل اصلی اعلام کرده‌اند و زندگی پرشتاب شهری فرصت تمرکز طولانی را کاهش داده است و کتاب در اولویت برنامه روزانه قرار نمی‌گیرد.

خستگی ذهنی نیز عاملی تعیین‌کننده است و پس از یک روز کاری پرفشار انرژی شناختی تحلیل می‌رود و کاربران ترجیح می‌دهند محتوای کوتاه و سریع مصرف کنند و اسکرول کردن جایگزین خواندن عمیق شده است.

هزینه کتاب هم در میان دلایل مطرح شده دیده می‌شود و افزایش قیمت کاغذ بر بهای نهایی اثر گذاشته است و برای برخی خانواده‌ها کتاب کالایی غیرضروری تلقی می‌شود و این نگاه مصرفی جایگاه فرهنگی کتاب را تضعیف می‌کند.

در همین زمینه دکتر مهدی رضایی استاد جامعه‌شناسی دانشگاه معتقد است کاهش سرانه مطالعه نتیجه تغییر سبک زندگی است و او تأکید می‌کند جامعه امروز به سمت مصرف محتوای سریع حرکت کرده است و این روند تمرکز عمیق را تضعیف می‌کند و بازگشت به فرهنگ کتاب نیازمند بازتعریف اوقات فراغت است.

به گزارش بازار کسب وکار، بابک عابدین در گفت‌وگو با خبرنگار خبرنگاران با اشاره به نوسان قیمت مواد اولیه، تطابق نداشتن زمان ترخیص کالا با پرداخت ارز و کاهش حجم سفارش‌ها بر استفاده از خرد جمعی اعضا برای حل این مسائل تأکیدو بیان کرد: هدف اتحادیه این است که برنامه‌ای داشته باشیم تا از خرد جمعی اعضای صنف برای حل مشکلات و دغدغه‌ها استفاده کنیم و به سمت مسائل میدانی صنعت چاپ حرکت کنیم.

رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران و صحاف تهران،افزود: در اتحادیه، فعالان بخش‌های مختلف، شامل تامین‌کنندگان، چاپخانه‌داران، تابلوسازان و صحافان در قالب نشست‌های دوره‌ای هفته‌ای یک‌بار در هر ماه، جلسه‌ای اختصاصی با فعالان یک بخش برگزار می‌کنیم. در این جلسات، مشکلات و موانع محیط کسب‌وکار استخراج می‌شود و اعضا موردی مسائل خود را مطرح می‌کنند. مسائل، طبقه‌بندی و در کارگروه‌های مشاوره‌ای بررسی می‌شوند تا راهکارهای مناسب ارائه شود.

وی با اشاره به برخی از این مشکلات و دغدغه‌ها، ادامه داد: در زنجیره تامین، بزرگترین مشکل، تطابق نداشتن زمان ترخیص کالا با زمان پرداخت ارز است. وقتی تخصیص ارز انجام می‌شود، باید پرداخت شود؛ چون نرخ ارز افزایش می‌یابد و همه متضرر می‌شوند.

عابدین افزود: صف‌های طولانی تخصیص ارز نیز چالش‌های زیادی ایجاد می‌کند، زیرا مواد اولیه به موقع نمی‌رسد و تولید متوقف می‌شود. اگر یکی از بخش‌های مواد مورد نیاز وارد خط تولید نشود، کل فرآیند تولید محصول مختل می‌شود.

رئیس اتحادیه چاپخانه‌داران و صحاف تهران با بیان اینکه در چاپخانه‌ها، گرانی و در دسترس نبودن مواد اولیه، موجب نوسان نرخ فروش کالا می‌شود، گفت: همچنین از زمان ثبت سفارش تا تحویل محصول، قیمت‌ها تغییر می‌کند و این به بحث عرضه و تقاضا در زنجیره تامین برمی‌گردد.

وی با اشاره به شرایط اقتصادی دشوار برای اصناف، با بیان اینکه ضروری است که توجه بیشتری به وضعیت معیشت آن‌ها شود، گفت: در عین حال با همه مشکلات اجرایی و گرانی‌ها و گردش مالی پایین، اما عوارض و مالیات‌ها روز به روز در حال افزایش است و این مساله بسیاری از همکاران ما را تحت فشار قرار داده است.

عابدین با اشاره به طرح مشکلات فعالان حوزه صحافی، نیز گفت: در دیداری که با جمعی از صحافان داشتیم نیز این مسائل مطرح شد که صحاف‌ها نیز در تامین چسب، کاغذ و مواد مصرفی با مشکل مواجه هستند و حجم سفارش‌هایشان کاهش یافته است.

به گزارش بازار کسب و کار تا زمانی که اینترنت بین‌المللی و شبکه‌های خارجی متصل بود، خشونت در خیابان‌ها، آسیب به اموال و قتل مردم نیز، رو به افزایش بود اما درست از زمانی که در شب پنجشنبه، ۱۸ دی‌ اینترنت محدود شد، آتش اقدامات تروریستی فروکش کرد و ارتباط میان این هسته‌ها، مختل شد.

با گذشت زمان، نسبت مستقیم کاهش شهدا، با دسترسی عمومی به اینترنت بیش‌از‌پیش مشهود شد و بسیاری از دلسوزان مردم نیز مجاب شدند برای کاهش خطر جانی برای عموم مردم، لازم است محدودیت‌های اینترنت با جدیت تداوم یابد.

وضعیت فعلی چگونه است؟

• در حال حاضر، شبکه ملی اطلاعات فعال شده و در بستر آن، تقریبا تمام وب‌سایت‌های داخلی در دسترس است.
  – برخی نقاط ضعف نیز وجود دارد که تلاش بر این است تا در روزهای آتی شبکه ملی تمام قد وارد مدار شده و دسترسی کامل به وب‌سایت‌ها و خدمات داخلی فراهم شود.
  – شبکه‌های اجتماعی داخلی نیز، به طور نسبی فعال شدند و روند افزایش دسترسی درحال اقدام است.
  – در حال حاضر، کانال‌های رسمی امکان ارسال پیام در پیام‌رسان‌های داخلی را دارند و تلاش بر این است ارسال پیام برای تمامی کاربران، فعال شود.

وضعیت روزهای آینده چگونه خواهد بود؟

طراحی دشمن، از این قرار بود که پس از شکل‌گیری اغتشاشات، سطح خشونت افزایش یابد تا در فضای ناامنی عمومی کشور، سرویس‌های جاسوسی اسرائیل، گروهک‌های تروریستی مانند منافقین، جیش الظلم، پژاک و کومله را در سطح گسترده فعال کنند؛ تا بتوانند کشته‌سازی از مردم را در سطح کلان و فراگیر، رقم بزنند.

درحال حاضر، با حضور و هوشمندی مردم، برنامه دشمن در فاز اغتشاشات متوقف‌شده است. اما فعالیت سازمان یافته هسته تروریستی باید با اقدامات جدی امنیتی از صحنه اجتماعی ایران پاکسازی شود.

نکتۀ مهم این است که هماهنگی سرشبکه‌ها و لیدرهای هسته‌های ترور، بدون فضای اینترنت بین‌المللی بسیار دشوار است و ادامه وضعیت فعلی اینترنت تا فروکش‌کردن اقدامات هسته‌های ترور، یک روند محتمل به نظر می‌رسد.

در نتیجه، به نظر می‌رسد در یکی دو هفته آتی، تصمیم‌گیری نهایی برای دسترسی بیشتر به فضای اینترنت، در نهادهای مربوطه انجام خواهد شد.

به گزارش بازار کسب و کار موضوع بودجه فرهنگی همچنان در صدر خبرهای خروجی از مجلس و اظهارنظر نمایندگان و مدیران مسئول رسانه‌ها قرار دارد. فضای عمومی کشور شاهد جدل، نقد و تبادل نظرهای تند درباره جایگاه فرهنگ در بودجه است؛ جدلی که نشان می‌دهد فرهنگ از یک موضوع حاشیه‌ای عبور کرده و به مسئله‌ای بحرانی در سیاست‌گذاری تبدیل شده است. این وضعیت، زنگ خطری جدی برای ساختار تصمیم‌گیری کشور محسوب می‌شود.

در نگاه مردم اما مسئله شکل ملموس‌تری دارد. افکار عمومی معتقد است حتی همان بودجه فرهنگی محدود نیز اثرگذاری مشخصی ندارد. این پرسش جدی مطرح است که اگر منابع فرهنگی تخصیص می‌یابد، خروجی آن کجاست و چرا در زندگی روزمره جامعه دیده نمی‌شود. این شکاف میان بودجه و واقعیت، بی‌اعتمادی گسترده‌ای ایجاد کرده است.

مردم برای اثبات این ادعا به شواهد عینی اشاره می‌کنند. تالارها، رستوران‌ها و مراکز اقامتی و تفریحی، کمترین نشانه‌های فرهنگی را در خود دارند. فضاهایی که باید نماد رعایت اصول فرهنگی باشند، عملاً به محیط‌هایی خنثی یا حتی ضدفرهنگی تبدیل شده‌اند. این وضعیت نشان‌دهنده ضعف عمیق در نظارت و اجراست.

حتی فضاهای اختصاص‌یافته برای اقامه نماز در برخی مراکز عمومی، در شرایطی نامناسب و بعضاً تحقیرآمیز قرار دارند. این مسئله صرفاً یک بی‌توجهی ساده نیست، بلکه نماد بی‌اولویتی فرهنگ در سیاست‌های اجرایی است. وقتی ابتدایی‌ترین الزامات فرهنگی رعایت نمی‌شود، صحبت از توسعه فرهنگی بی‌معناست.

در سطحی عمیق‌تر، جامعه شاهد جابه‌جایی مفاهیم و ارزش‌هاست. جایی که روایت‌ها دچار تحریف می‌شوند و مرز میان جلاد و شهید مخدوش می‌گردد، اما هیچ دستگاهی مسئولیت اصلاح را بر عهده نمی‌گیرد. این سکوت ساختاری، نتیجه مستقیم ضعف سیاست‌گذاری فرهنگی است.

مسئولیت برخورد با ناهنجاری‌های اجتماعی به پایین‌ترین سطوح اجرایی واگذار شده است، در حالی که دستگاه‌های بالادستی و نهادهای مرتبط عملاً ترک فعل کرده‌اند. این زنجیره ناقص اجرا، نشان می‌دهد فرهنگ نه‌تنها اولویت نیست، بلکه به مسئله‌ای رهاشده تبدیل شده است.

در کنار این وضعیت، قدرت رسانه‌های داخلی نیز به‌طور محسوسی کاهش یافته است. رسانه‌هایی که باید نقش پیشران فرهنگی را ایفا کنند، با محدودیت منابع، کاهش اعتماد عمومی و ضعف حمایت مواجه‌اند. این تضعیف تدریجی، تصادفی نیست و ریشه در سیاست‌های بودجه‌ای دارد.

---

وقتی فرهنگ در منطق بودجه‌ریزی به حاشیه رانده می‌شود، پیامد آن فقط ضعف فرهنگی نیست. از تضعیف رسانه‌ها تا افزایش آسیب‌های اجتماعی و ناامنی، همه به هم متصل‌اند. نمایندگان مجلس هشدار می‌دهند حذف فرهنگ امروز، هزینه‌های سنگین فردا را رقم می‌زند.سؤال اصلی اینجاست؛ بودجه فرهنگ کجاست و چه کسی پاسخ‌گوی ترک فعل‌هاست؟

---

رسانه ملی نیز از تکرار محتوا و فقدان جذابیت رنج می‌برد. برنامه‌هایی که نتوانسته‌اند با مخاطب ارتباط مؤثر برقرار کنند، نشانه‌ای از فقر سرمایه‌گذاری فرهنگی هستند. فرهنگ بدون پشتیبانی مالی و مدیریتی، توان تولید معنا و اثرگذاری ندارد.

در چنین شرایطی، اظهارات نمایندگان مجلس اهمیت دوچندان پیدا می‌کند. بیت‌الله عبداللهی، نماینده مردم اهر و هریس، با انتقاد صریح از کوچک‌نویسی بودجه فرهنگ تأکید می‌کند که این ارقام نه با نیاز جامعه همخوانی دارد و نه با ادعاهای سیاست‌گذاری فرهنگی. این اعداد کوچک، عملاً فرهنگ را از چرخه تصمیم‌سازی حذف می‌کنند.

او تصریح می‌کند وقتی عددها آن‌قدر کوچک نوشته می‌شوند، صدای فرهنگ شنیده نمی‌شود. این سکوت عددی، پیام روشنی دارد؛ فرهنگ در اولویت نظام بودجه‌ریزی کشور قرار ندارد و این مسئله آثار بلندمدت خطرناکی خواهد داشت.

مهرداد لاهوتی، عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس، نگاه ساختاری‌تری به مسئله دارد. به باور او، خطای اصلی فقط کم بودن رقم نیست، بلکه جایگاه فرهنگ در منطق بودجه‌ریزی کشور دچار اشکال است. وقتی فرهنگ در حاشیه ساختار تصمیم‌گیری قرار گیرد، طبیعی است که سهم آن نیز ناچیز باشد.

این حاشیه‌نشینی، به بی‌اثری سیاست‌های فرهنگی منجر می‌شود. بودجه‌ای که از ابتدا در اولویت نباشد، در اجرا نیز جدی گرفته نخواهد شد و جامعه هزینه این بی‌توجهی را پرداخت می‌کند.

احمد بیگدلی، نماینده مردم خدابنده، از «حذف خاموش فرهنگ» سخن می‌گوید. به گفته او، ردیف فرهنگی در ظاهر حذف نشده، اما آن‌قدر کوچک شده که کارکرد خود را از دست داده است. این نوع حذف، خطرناک‌تر از حذف رسمی است، زیرا مسئولیت‌پذیری را از میان می‌برد.

حذف خاموش به معنای بودجه‌ای بدون اثر و مدیریتی بدون پاسخ‌گویی است. همین وضعیت باعث شده مردم احساس کنند فرهنگ فقط در اسناد وجود دارد، نه در زندگی واقعی.

از منظر اقتصادی نیز این سیاست یک خطای محاسباتی جدی محسوب می‌شود. سعید رحمت‌زاده، عضو کمیسیون اقتصادی مجلس، تأکید می‌کند که کاهش سهم فرهنگ در بودجه، صرفاً یک تصمیم فرهنگی نیست، بلکه اشتباهی در سیاست‌گذاری اقتصادی است. تضعیف فرهنگ، هزینه‌های آینده کشور را افزایش می‌دهد.

جامعه‌ای که فرهنگ در آن تضعیف شود، با رشد آسیب‌های اجتماعی مواجه خواهد شد. این آسیب‌ها هزینه‌های سنگین اقتصادی، امنیتی و اجتماعی به همراه دارند؛ هزینه‌هایی که چندین برابر بودجه فرهنگ است.

بی‌توجهی به فرهنگ، سرمایه اجتماعی را فرسوده می‌کند. کاهش اعتماد عمومی، مستقیماً بر اقتصاد اثر می‌گذارد و محیط کسب‌وکار را ناامن می‌کند. فرهنگ و اقتصاد دو مسیر جداگانه نیستند، بلکه به‌شدت به هم وابسته‌اند.

در بازار نیز آثار این غفلت کاملاً محسوس است. کسب‌وکار بدون پشتوانه فرهنگی، فاقد پایداری است. اخلاق حرفه‌ای، اعتماد مشتری و هویت برند همگی در سایه ضعف فرهنگی آسیب می‌بینند.

وقتی نظارت فرهنگی ضعیف باشد، فضای عمومی به سمت بی‌نظمی حرکت می‌کند. این بی‌نظمی، هزینه فعالیت اقتصادی را افزایش می‌دهد و امنیت سرمایه‌گذاری را کاهش می‌دهد. هیچ بازاری در فضای بی‌ثبات رشد نمی‌کند.

بخش خصوصی نیز از این وضعیت متضرر می‌شود. نبود سیاست فرهنگی شفاف، ریسک فعالیت اقتصادی را بالا می‌برد و سرمایه‌گذاران را مردد می‌کند. ثبات فرهنگی، پیش‌شرط ثبات اقتصادی است.

از منظر اجتماعی، کاهش بودجه فرهنگ به تعمیق شکاف‌های اجتماعی منجر می‌شود. گسست نسلی، تضعیف گفتمان ملی و افزایش تنش‌های اجتماعی از پیامدهای مستقیم این رویکرد است.

فرهنگ ابزار پیشگیری است، نه هزینه اضافی. تضعیف این ابزار، سیاست‌گذار را ناچار به درمان‌های پرهزینه و دیرهنگام می‌کند؛ درمان‌هایی که اغلب اثربخشی محدودی دارند.

در این میان، نقش دستگاه‌های نظارتی بسیار کمرنگ است. بودجه تخصیص می‌یابد، اما نظارت مؤثر بر نحوه هزینه‌کرد آن وجود ندارد. این خلأ نظارتی، زمینه‌ساز انحراف منابع و تشدید بی‌اعتمادی عمومی شده است.

ترک فعل مدیران فرهنگی به یک روند نگران‌کننده تبدیل شده است. هیچ‌کس مسئول خروجی ضعیف نیست و همه کمبود بودجه را بهانه می‌کنند، در حالی که مسئله اصلی، اولویت و اراده مدیریتی است.

مجلس شورای اسلامی در این نقطه مسئولیت سنگینی دارد. نه‌تنها در تصویب بودجه، بلکه در نظارت بر اجرای آن. پرسش اساسی این است که این نقش نظارتی تا چه حد جدی گرفته می‌شود و چرا خروجی ملموسی دیده نمی‌شود.

جامعه امروز نشانه‌های این غفلت را به‌روشنی مشاهده می‌کند. از کیفیت فضاهای عمومی گرفته تا محتوای رسانه‌ای، همه بیانگر سال‌ها بی‌توجهی به فرهنگ هستند.

اگر فرهنگ در اولویت نباشد، هیچ برنامه توسعه‌ای به نتیجه نخواهد رسید. توسعه بدون فرهنگ، صرفاً یک توهم آماری است که دیر یا زود فرو می‌ریزد.

بودجه فرهنگ را می‌توان کوچک نوشت، اما هزینه بی‌فرهنگی را نمی‌توان حذف کرد. این هزینه‌ها در امنیت، اقتصاد و انسجام اجتماعی بروز می‌کند و با شدت بیشتری بازمی‌گردد.

امروز زمان بازنگری جدی در نگاه به فرهنگ فرا رسیده است. فرهنگ باید به‌عنوان زیرساخت توسعه دیده شود، نه یک ردیف هزینه‌ای قابل حذف. بی‌توجهی به این واقعیت، آینده کشور را پرهزینه‌تر خواهد کرد.

نکته قابل تأمل بازار کسب‌وکار

فرهنگ، زیرساخت پنهان بازار است. بدون فرهنگ سازمانی و اجتماعی، اعتماد شکل نمی‌گیرد و بازار دچار فرسایش می‌شود. کاهش بودجه فرهنگ، مستقیماً هزینه مبادله را افزایش می‌دهد و ریسک فعالیت اقتصادی را بالا می‌برد.

بازار بدون رسانه قوی، شفافیت ندارد. تضعیف رسانه‌ها یعنی تضعیف جریان اطلاعات و اختلال در تصمیم‌گیری اقتصادی. بودجه فرهنگ در واقع بودجه شفافیت و اعتماد است.

فعالان اقتصادی به ثبات اجتماعی نیاز دارند و این ثبات بدون سرمایه فرهنگی ممکن نیست. هر ریال صرفه‌جویی در فرهنگ، چند برابر هزینه در اقتصاد تحمیل می‌کند.

نادیده گرفتن فرهنگ، یک خطای راهبردی برای جامعه و بازار است. اصلاح نگاه به بودجه فرهنگی، سرمایه‌گذاری برای کاهش ریسک‌های آینده اقتصاد کشور محسوب می‌شود.

به گزارش خبرنگار بازار کسب و کار فرهنگ در هر جامعه‌ای پیوست هویتی و ریشه‌ساز اصلی ارتباطات اجتماعی است؛ اما به باور برخی از نمایندگان مجلس، این ریشه مهم در سال‌های اخیر زیر بار کمبود بودجه تضعیف شده و توان اثرگذاری خود را از دست داده است. این مسئله یکی از هشدارهای جدی حوزه حکمرانی به شمار می‌رود.

بهنام سعیدی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، تأکید می‌کند که فرهنگ همیشه آخر صف بودجه بوده و این نگاه، مهم‌ترین نهادهای فرهنگی کشور را سال‌به‌سال تحلیل برده است. به گفته او، این روند باید پایان یابد و جایگاه فرهنگ در ساختار بودجه‌ای کشور بازتعریف شود.

سعیدی توضیح می‌دهد که سهم فرهنگ تنها حدود دو و نیم درصد از کل بودجه است؛ رقمی که در مقایسه با نیازهای فرهنگی کشور به هیچ عنوان قابل اتکاء نیست. او معتقد است که حتی اداره امور جاری بسیاری از مراکز فرهنگی با این بودجه انجام‌پذیر نیست.

این نماینده می‌گوید بسیاری از کتابخانه‌ها، انجمن‌ها و مراکز فرهنگی با حداقل امکانات به فعالیت ادامه می‌دهند و همین امر موجب شده کیفیت خدمات عمومی فرهنگی در وضعیت هشدار قرار گیرد. فاصله میان توان مالی این بخش و نیازهای واقعی جامعه هر سال گسترده‌تر می‌شود.

بازار کسب‌وکار در تحلیل خود اشاره می‌کند که کوچک‌کردن فرهنگ، به معنای کوچک‌کردن سپر دفاع نرم کشور است. به باور این تحلیل، ساده‌ترین تصمیم دولت‌ها برای تنظیم هزینه‌ها، کاهش از بخش فرهنگ است؛ اما فرهنگ از آن حوزه‌هایی نیست که بتوان بدون پیامد از آن کاست.

احد آزادی‌خواه، نماینده مردم ملایر، می‌گوید دستگاه‌های تصمیم‌گیر هنوز عمق نقش فرهنگ در حکمرانی ملی را درک نکرده‌اند. او تأکید می‌کند که کاهش سهم فرهنگی کشور، تنها یک عملیات مالی نیست؛ بلکه یک تصمیم تمدنی است با تبعات طولانی‌مدت.

به گفته آزادی‌خواه، فرهنگ هزینه نیست بلکه سرمایه‌گذاری پایدار برای آینده اجتماعی و هویتی کشور محسوب می‌شود. او هشدار می‌دهد که هر واحد کاهش بودجه در این بخش، در آینده چند برابر هزینه اجتماعی، رسانه‌ای و امنیتی به کشور تحمیل می‌کند.

ابوالفضل ابوترابی، نماینده نجف‌آباد، تیران و کرون، نیز با انتقاد از سیاست‌های بودجه‌ای دولت، کاهش سهم فرهنگ را «کم‌کردن از ریشه‌های هویتی کشور» می‌داند. او تأکید می‌کند که کشوری بدون فرهنگ توانمند، در برابر هجمه‌های رسانه‌ای و هویتی آسیب‌پذیر خواهد بود.

ابوترابی می‌گوید وقتی سهم فرهنگ تنها دو و نیم درصد است، یعنی یکی از مؤثرترین زمینه‌های توسعه ملی در اولویت آخر قرار گرفته است. به باور او، بی‌توجهی به فرهنگ در عمل یعنی بی‌توجهی به آینده نسل‌ها و انسجام اجتماعی کشور.

در سال‌های اخیر گزارش‌هایی از فرسایش نهادهای فرهنگی منتشر شده است؛ از تعطیلی مراکز تا کاهش شدید برنامه‌ها و نبود توانایی برای رقابت با تولیدات رسانه‌ای خارجی. این وضعیت در نسل جوان اثرات قابل توجهی برجای گذاشته است.

---

در حالی‌که فضای رسانه‌ای و اجتماعی کشور با چالش‌های جدی روبه‌روست، کوچک‌کردن بخش فرهنگ در سیاست‌های بودجه‌ای، مسیر آینده هویتی کشور را با ابهام روبه‌رو کرده؛ موضوعی که برخی از نمایندگان مجلس آن را «تصمیمی تمدنی» می‌دانند، نه صرفاً «مالی».

---

کاهش بودجه موجب شده بسیاری از برنامه‌های هنری و اجتماعی یا حذف شوند یا با کیفیت بسیار پایین اجرا شوند. این ضعف باعث کم‌رنگ شدن نقش فرهنگ در زندگی روزمره و کاهش مشارکت اجتماعی مردم در برنامه‌های فرهنگی شده است.

برخی از کارشناسان فرهنگی هشدار می‌دهند که با ادامه این روند، بخش خصوصی نیز انگیزه سرمایه‌گذاری در فرهنگ را از دست خواهد داد. نبود زیرساخت مناسب و نبود حمایت مالی پایدار، ریسک سرمایه‌گذاری را در این حوزه افزایش داده است.

در دنیای امروز که رقابت فرهنگی میان کشورها در سطح رسانه‌های جهانی جریان دارد، تضعیف نهادهای فرهنگی داخلی به معنی کاهش قدرت روایت‌سازی ملی است. این موضوع نه‌تنها در داخل کشور بلکه در عرصه سیاست خارجی نیز اثرگذار است.

برخی از نگاه‌های تحلیلگرانه معتقدند علاوه‌بر افزایش بودجه، ساختار فرهنگی کشور نیز نیازمند اصلاح و بازآرایی است. اما این نگاه نیز بر این نکته توافق دارد که اصلاح بدون پشتوانه مالی کافی، عملاً نتیجه‌بخش نخواهد بود.

به باور منتقدان، رویکرد حکمرانی فرهنگی در کشور هنوز به جای نگاه راهبردی، نگاه هزینه‌ای دارد و همین امر موجب شده تصمیم‌های کلان در این حوزه جدی گرفته نشود. این مسئله در بلندمدت منجر به گسترش ضعف‌های فرهنگی خواهد شد.

گزارش‌ها از استان‌های مختلف کشور نشان می‌دهد که بسیاری از مراکز فرهنگی با مشکلات جدی مالی روبه‌رو هستند. کاهش نیرو، تعطیلی برنامه‌ها و توقف فعالیت‌های آموزشی از جمله پیامدهای این وضعیت است.

افت شدید کیفیت برنامه‌های فرهنگی، یکی دیگر از نتایج طبیعی کمبود بودجه است. وقتی منابع کاهش می‌یابد، سطح تولیدات هنری و رسانه‌ای نیز به‌شدت افت می‌کند و این کاهش کیفیت، ذائقه فرهنگی جامعه را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.

برخی از نمایندگان مجلس تأکید دارند اگر امروز در تخصیص بودجه فرهنگ بازنگری صورت نگیرد، کشور در آینده هزینه‌های جبران‌ناپذیری را متحمل خواهد شد. آن‌ها خواهان بازبینی جدی در رویکرد دولت نسبت به این حوزه هستند.

در نگاه مثبت، ظرفیت‌های جدیدی مانند فضای مجازی، فعالیت‌های مردمی و مشارکت بخش خصوصی وجود دارد که می‌تواند بخشی از کمبودها را جبران کند. اما این ظرفیت‌ها بدون حمایت ساختاری و مالی نمی‌توانند نقش مؤثری ایفا کنند.

در نقطه مقابل، نگاه انتقادی می‌گوید که مسئله اصلی کمبود بودجه نیست؛ بلکه نبود نگاه راهبردی به فرهنگ است. این گروه معتقدند ابتدا باید جایگاه فرهنگ در سطح کلان کشور بازشناسی شود تا تخصیص منابع معنا پیدا کند.

مجموع این دیدگاه‌ها نشان می‌دهد که حوزه فرهنگ در ایران در آستانه یک نقطه تصمیم‌گیری مهم قرار گرفته است. یا باید از فرسایش مداوم آن جلوگیری کرد یا باید منتظر پیامدهای عمیق اجتماعی و هویتی بود.

برخی از نمایندگان مجلس معتقدند که سهم فرهنگ در بودجه سال آینده باید به سطحی برسد که حداقل بتواند برنامه‌های اصلی و خدمات عمومی را پوشش دهد. این خواسته، به‌نوعی مطالبه‌ای ملی برای احیای فرهنگ به شمار می‌رود.

در سطح راهبردی، توسعه فرهنگی نیازمند سه مؤلفه اصلی است: بودجه مستمر، مدیریت هوشمند و برنامه‌ریزی بلندمدت. هر یک از این مؤلفه‌ها اگر ضعیف شود، کل سیستم فرهنگی دچار اختلال خواهد شد.

در نقطه پایانی این تحلیل، فرهنگ به‌عنوان یک سرمایه اجتماعی باید در سطح ملی جدی گرفته شود. تقویت آن نه‌تنها هویت کشور را مستحکم می‌کند بلکه در توسعه اقتصادی، امنیت روانی جامعه و انسجام ملی نقشی اساسی دارد.

نکته قابل‌تأمل بازار کسب‌وکار

فرهنگ یکی از مهم‌ترین ظرفیت‌های اقتصادی نرم کشور است؛ زیرا صنایع فرهنگی، گردشگری، رسانه و هنر می‌توانند اشتغال گسترده و پایدار ایجاد کنند. کاهش بودجه این بخش به‌معنی کاهش فرصت‌های اقتصادی و کاهش رقابت‌پذیری در بازارهای فرهنگی است.

نگاه هزینه‌ای به فرهنگ، موجب از دست رفتن فرصت‌هایی می‌شود که در کشورهای پیشرو منجر به درآمدهای کلان و جذب سرمایه‌گذاری خارجی شده است. اگر فرهنگ را کوچک کنیم، در حقیقت یکی از مزیت‌های اقتصادی آینده‌ساز کشور را نادیده گرفته‌ایم.

برای تبدیل فرهنگ به موتور اقتصادی، نیاز به زیرساخت‌های فعال و برنامه‌های پایدار است؛ اما وقتی مراکز فرهنگی با حداقل هزینه اداره می‌شوند، توان خلق ارزش در این حوزه کاهش می‌یابد و بازار فرهنگی نیز کوچک‌تر می‌شود.

بازار کسب‌وکار هشدار می‌دهد که بی‌توجهی به فرهنگ، یعنی بی‌توجهی به ظرفیت‌های عظیم اقتصادی نرم ایران. اکنون زمان آن رسیده که تصمیم‌گیران نگاه درآمدی و سرمایه‌ای به فرهنگ داشته باشند، نه نگاه هزینه‌ای و محدودکننده.

به گزارش خبرنگار بازار کسب و کار کاهش سهم فرهنگ از بودجه در حالی رخ می‌دهد که رهبر انقلاب بارها تأکید کرده‌اند فرهنگ خط مقدم دفاع از هویت ملی است و هرگونه غفلت در آن خسارت‌های بلندمدت دارد. تصمیمی که باید از سوی مجلس اصلاح می‌شد، اکنون به یکی از نقاط ضعف عملکرد نمایندگان تبدیل شده است. نتیجه این بی‌توجهی، آسیب‌پذیری هرچه بیشتر جامعه در برابر جنگ شناختی و رسانه‌ای دشمن است.

مجلس به‌عنوان نهاد قانون‌گذاری باید پیش از هر چیز حافظ امنیت فکری جامعه باشد، اما در عمل به‌جای تقویت زیرساخت‌های فرهنگی و رسانه‌ای، به سمت کوچک‌سازی یکی از راهبردی‌ترین حوزه‌های کشور حرکت کرده است. این رفتار در تضاد آشکار با بیانات رهبر انقلاب درباره ضرورت سرمایه‌گذاری در فرهنگ قرار دارد. فرهنگ نه هزینه، بلکه سپری برای حفظ انسجام اجتماعی است.

هادی قوامی عضو کمیسیون برنامه و بودجه نیز تأکید کرده سهم ظاهری ۲.۵ درصدی فرهنگ در بودجه، بسیار کمتر از نقش واقعی آن در مهندسی اجتماعی کشور است. اما پرسش اینجاست که چرا باوجود چنین اظهارنظرهایی، مجلس اقدامی عملی در جهت اصلاح ترکیب بودجه انجام نداد. این تناقض رفتاری از ضعف فهم فرهنگی بخشی از نمایندگان حکایت دارد.

وقتی یک عضو کمیسیون برنامه و بودجه اعلام می‌کند کوچک‌کردن بودجه فرهنگ اشتباه است، اما خروجی کمیسیون کاملاً بر خلاف آن است، باید پذیرفت که سیاست‌گذاری فرهنگی مجلس دچار سردرگمی جدی شده است. این ضعف مدیریتی به معنای رهاسازی میدان فرهنگ در برابر هجمه بی‌امان رسانه‌های بیگانه است. جامعه امروز بیش از هر زمان نیازمند سیاست‌گذاری هوشمندانه فرهنگی است.

رهبر انقلاب صریحاً هشدار داده‌اند که دشمنان از همه مسیرها برای تخریب فرهنگ، هویت و انسجام اجتماعی ایران وارد شده‌اند. در چنین شرایطی انتظار می‌رفت مجلس به‌جای کاهش بودجه فرهنگ، ساختارهای رسانه‌ای کشور را تقویت کند. اما تصمیمات اخیر نه‌تنها با این هشدارها هم‌خوانی ندارد، بلکه دیوار دفاعی کشور را آسیب‌پذیرتر کرده است.

فرهنگ ستون رفتارهای اقتصادی است و ضعف در آن به معنای افزایش هزینه‌های اداره کشور در آینده خواهد بود. قوامی نیز همین نکته را گوشزد کرده، اما قراردادهای بودجه‌ای مجلس بیانگر بی‌اعتنایی به چنین هشدارهایی است. نمایندگان باید پاسخ دهند چگونه از کنار موضوعی به این اهمیت ساده گذشته‌اند. پیامدهای این بی‌توجهی دیر یا زود گریبان جامعه را خواهد گرفت.

تجربه بسیاری از کشورها نشان می‌دهد ضعف فرهنگی، زمینه‌ساز بحران‌های اقتصادی، اجتماعی و حتی امنیتی می‌شود. بنابراین کوچک‌سازی بودجه فرهنگ نه یک تصمیم عادی، بلکه خطای راهبردی مجلس در سطح حکمرانی است. جامعه‌ای که جنگ رسانه‌ای را جدی نگیرد، در نهایت در سایر حوزه‌ها نیز ناکام خواهد ماند. مجلس مسئول مستقیم این عقب‌گرد است.

بخش فرهنگ برخلاف تصور برخی نمایندگان، هزینه‌زا نیست بلکه کاهش هزینه‌های آینده را تضمین می‌کند. عدم درک این واقعیت سبب شده که بودجه فرهنگ همواره در ردیف‌های غیرضروری تلقی شود. در نتیجه، مجلس با چشم‌پوشی از اهمیت این حوزه، عملاً در مسیر تضعیف قدرت نرم کشور حرکت کرده است. چنین تصمیماتی باید مورد بازخواست افکار عمومی قرار گیرد.

---

  کوچک‌سازی بودجه فرهنگ، نه اصلاح است و نه صرفه‌جویی؛ بلکه هزینه‌های آینده کشور را چندبرابر می‌کند. این موضوع بیش از هر زمان، ضرورت بازخوانی نقش واقعی مجلس در پاسداری از منافع فرهنگی و رسانه‌ای کشور را برجسته می‌سازد.

---

امروز رسانه به‌عنوان مرکز عملیات شناختی دشمن علیه ملت ایران فعالیت می‌کند، اما زیرساخت رسانه‌ای کشور با محدودیت بودجه و امکانات مواجه است. این تناقض نشانه ضعف تصمیم‌گیری در قوه قانون‌گذاری است. رهبر انقلاب بارها هشدار داده‌اند که باید دیوار دفاعی رسانه و فرهنگ تقویت شود. مجلس اما نشان داده که این پیام را جدی نگرفته است.

ضعف در تخصیص بودجه به فرهنگ، تنها یک مسئله مالی نیست بلکه نشانه‌ای از نبود نگاه راهبردی در مدیریت کشور است. نمایندگانی که در تریبون‌ها از اهمیت فرهنگ سخن می‌گویند، هنگام تصمیم‌گیری، خلاف همان سخنان عمل می‌کنند. این دوگانگی رفتاری نشان‌دهنده فاصله جدی میان گفتار و عملکرد قانون‌گذاران است.

اگر مجلس نقش خود را در دفاع از فرهنگ ایفا نکند، چگونه می‌توان انتظار داشت سایر دستگاه‌ها در این حوزه جدی باشند؟ فرهنگ زیرساخت‌های همه حوزه‌ها را شکل می‌دهد و هرگونه خلل در آن اثر مستقیم بر بازار، تجارت، اقتصاد و عدالت اجتماعی خواهد گذاشت. نمایندگان باید پاسخگوی این عقب‌نشینی فرهنگی باشند.

کاهش سهم فرهنگ به معنای تقویت میدان رقبا و معاندان است که با بودجه‌های کلان و حمایت‌های سازمانی، عملیات رسانه‌ای گسترده‌ای علیه ایران سامان می‌دهند. در حالی که دشمن میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری می‌کند، مجلس ایران سهم فرهنگ را کاهش می‌دهد. این تضاد نشان می‌دهد راهبرد دفاع فرهنگی در کشور جدی گرفته نشده است.

تمرکز مجلس بر برخی ردیف‌های کم‌اهمیت و بی‌ارتباط با نیازهای واقعی جامعه سبب شده بخش فرهنگ در اولویت‌های پایین‌تری قرار گیرد. این غفلت، ستون هویت ملی را هدف قرار داده و آینده ایران را با خطرهای پنهان مواجه می‌کند. قانون‌گذار باید بیش از همه از چنین خطاهایی دور باشد.

بودجه فرهنگ در بسیاری از کشورها حتی در شرایط بحران اقتصادی نیز افزایش می‌یابد، زیرا می‌دانند فرهنگ نیروی محرک تاب‌آوری ملی است. اما مجلس ایران مسیر معکوسی را انتخاب کرده است. این انتخاب نشان می‌دهد ناکارآمدی ساختاری در درک اهمیت فرهنگ میان برخی نمایندگان جدی است.

وقتی رهبر انقلاب بر «مهندسی فرهنگی» و ساماندهی نظام رسانه‌ای تأکید می‌کنند، کاهش بودجه فرهنگ به معنای نادیده گرفتن مطالبات راهبردی کشور است. وظیفه مجلس تبعیت از مسیر کلان نظام است نه ایجاد مانع در برابر آن. کوچک‌سازی این حوزه در عمل عقب‌گردی آشکار از سیاست‌های کلان فرهنگی کشور محسوب می‌شود.

تصمیم‌گیری‌های بودجه‌ای مجلس باید مبتنی بر آینده‌پژوهی فرهنگی و رسانه‌ای باشد، اما خروجی کمیسیون‌های تخصصی نشان می‌دهد چنین نگاه عمیقی وجود ندارد. عدم درک این مسائل، پیامدهای سنگینی برای انسجام اجتماعی خواهد داشت. هرگونه خلل در فرهنگ دیر یا زود به بحران‌های شناخته‌شده تبدیل می‌شود.

کاهش منابع فرهنگی ضربه‌ای به تولیدکنندگان محتوا، فعالان رسانه‌ای، خبرنگاران و جریان‌های اثرگذار فرهنگی کشور است. این در حالی است که رهبر انقلاب بر تقویت جریان جوان مؤمن فرهنگی تأکید دارند. مجلس اما با تصمیمات خود عملاً ظرفیت این جریان را تضعیف کرده است. این تناقض نیازمند پاسخگویی شفاف است.

کوچک‌کردن بودجه فرهنگ با ادبیات «صرفه‌جویی» قابل توجیه نیست، زیرا بخشی که آینده رفتار اجتماعی و اقتصادی کشور را شکل می‌دهد نمی‌تواند قربانی نگاه کوتاه‌مدت مالی شود. قانون‌گذاری باید بر پایه منافع بلندمدت ملی باشد، نه تصمیمات کوتاه‌نگرانه. مجلس در این موضوع کوتاهی آشکار داشته است.

اگر فرهنگ ضعیف شود، هزینه‌های اداره کشور در آینده چند برابر خواهد شد. پیشگیری همیشه ارزان‌تر از درمان است، اما مجلس مسیر هزینه‌زایی آینده را انتخاب کرده است. رهبر انقلاب نیز هشدار داده‌اند که فرهنگ نقش پیش‌برنده همه حوزه‌هاست. نادیده گرفتن این موضوع یک اشتباه راهبردی است.

اکنون باید پرسید چرا مجلس بدون توجه به هشدار کارشناسان، فعالان فرهنگی و نخبگان، چنین تصمیمی گرفت. شفافیت در روند بررسی بودجه نشان می‌دهد فرهنگ هرگز در اولویت قرار نداشته است. این بی‌توجهی، نتیجه‌ای جز فرسایش توان نرم کشور ندارد. مسئولیت این پیامدها مستقیماً بر عهده قانون‌گذاران است.

بی‌شک نقش مجلس در این حوزه باید مورد بازبینی جدی قرار گیرد. نمایندگانی که باید حافظ منافع فرهنگی جامعه باشند، اکنون خود تبدیل به بخشی از مشکل شده‌اند. غفلت از فرهنگ، غفلت از امنیت ملی است و چنین خطایی قابل چشم‌پوشی نیست. مردم باید بدانند چه کسانی از حقوق فرهنگی آنان دفاع نکرده‌اند.

وقتی فرهنگ تضعیف شود، اعتماد اجتماعی نیز کاهش می‌یابد و شکاف‌های اجتماعی افزایش می‌یابد. این وضعیت بازار، اقتصاد و حتی سیاست را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مجلس باید این پیوندهای راهبردی را درک می‌کرد اما نادیده گرفت. نتیجه آن بی‌ثباتی ذره‌ذره در بنیان‌های فکری جامعه است.

رهبر انقلاب از «جهاد تبیین» به‌عنوان اولویت فوری کشور نام برده‌اند، اما این جهاد بدون تقویت بودجه فرهنگ و رسانه امکان‌پذیر نیست. مجلس با تصمیم خود این جهاد را نیمه‌کاره و بی‌پشتوانه گذاشته است. چنین عملکردی با سیاست‌های کلان نظام در تضاد کامل است. قانون‌گذاران باید پاسخ دهند چرا در این جبهه کوتاهی کرده‌اند.

جنگ ترکیبی علیه ایران، بیش از هر چیز بر عرصه فرهنگ و رسانه متمرکز شده است. در چنین شرایطی کاهش توان داخلی نوعی خودتحریمی محسوب می‌شود. مجلس باید بیش از همه نسبت به این موضوع حساس باشد، اما رفتارهای اخیر نشان می‌دهد حساسیتی وجود نداشته است. این غفلت را باید به‌صراحت نقد کرد.

فرهنگ میدان تولید قدرت نرم یک کشور است و غفلت از آن به معنای دست خالی ماندن در رقابت جهانی است. مجلس با کوچک‌کردن این حوزه، عملاً قدرت نرم ایران را تضعیف کرده و زمینه نفوذ فرهنگی رقبا را فراهم ساخته است. چنین تصمیمی باید در سطح ملی مورد بازخواست قرار گیرد. آینده کشور قربانی نگاه‌های محدود نخواهد شد.

کاهش سهم فرهنگ در بودجه تنها یک خطای اداری نیست بلکه نشانه‌ای از ضعف نگاه فرهنگی در ساختار قانون‌گذاری است. این ضعف نمی‌تواند ادامه پیدا کند، زیرا تبعات آن سنگین و غیرقابل جبران خواهد بود. مجلس باید بداند با چنین تصمیماتی پایه‌های هویت ملی را سست‌تر می‌کند. این موضوع مسئولیت سنگینی بر عهده نمایندگان می‌گذارد.

در نهایت آنچه امروز مشاهده می‌شود فاصله‌ای آشکار میان رهنمودهای رهبری درباره فرهنگ و عملکرد عملی مجلس است. این فاصله باید پر شود و نخستین گام، اصلاح ساختار نگاه بودجه‌ای مجلس به فرهنگ است. بدون این اصلاح، دیوار دفاعی فرهنگ همچنان در معرض فرسایش خواهد بود. کشور در برابر هجمه‌های رسانه‌ای بدون سپر باقی می‌ماند.

تداوم کاهش بودجه فرهنگ به معنای حرکت در مسیری مخالف با نیازهای واقعی کشور است. مجلس باید مسئولیت‌پذیر باشد و رویکرد خود را اصلاح کند. جریان فرهنگی کشور نیازمند پشتیبانی قاطع و پایدار است نه تصمیمات موسمی و کم‌عمق. امروز زمان بازنگری جدی در عملکرد قانون‌گذار فرا رسیده است.

تقویت فرهنگ و رسانه باید از اولویت‌های اصلی توسعه ملی باشد، اما رفتار مجلس خلاف این موضوع را نشان می‌دهد. این غفلت نه‌تنها با اصول حکمرانی فرهنگی سازگار نیست بلکه آینده نسل‌ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد. مجلس باید به وظایف خود بازگردد و نقش واقعی‌اش را در دفاع از فرهنگ ایفا کند. مردم انتظار پاسخ روشن دارند.

نکته قابل تأمل  بازار کسب و کار

کاهش بودجه فرهنگ تأثیری مستقیم بر بازار دارد، زیرا هرگونه تضعیف فرهنگی موجب کاهش اعتماد اجتماعی و بی‌ثباتی روانی جامعه می‌شود. اعتماد عمومی یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های رونق اقتصادی است و کاهش آن، سرمایه‌گذاری داخلی و خارجی را تحت تأثیر قرار می‌دهد. اقتصاد بدون پشتوانه فرهنگی قوی نمی‌تواند مسیر توسعه پایدار را طی کند.

از سوی دیگر رسانه‌های قدرتمند داخلی نقش اثرگذاری در هدایت بازار، آگاهی‌بخشی و مدیریت بحران دارند. تضعیف رسانه‌ها به‌دلیل کمبود بودجه، موجب افزایش فضای شایعه، اخبار جعلی و بی‌ثباتی در بازار می‌شود. در نتیجه کسب‌وکارها با نوسان‌های غیرقابل پیش‌بینی مواجه می‌شوند. اقتصاد بدون رسانه‌های سالم همیشه آسیب‌پذیر خواهد بود.

فرهنگ کار، فرهنگ تولید و فرهنگ مصرف از مهم‌ترین عوامل مؤثر بر بهبود فضای اقتصادی کشور هستند. کاهش بودجه فرهنگ به معنای کاهش سرمایه‌گذاری در این حوزه‌های کلیدی است. نتیجه آن کاهش بهره‌وری، ضعف تولید داخلی و افزایش هزینه‌های مدیریت اقتصادی خواهد بود. بازار نمی‌تواند بدون نهادهای فرهنگی پویا به تعادل برسد.

سرمایه‌گذاران همیشه به‌دنبال محیطی باثبات، قابل‌پیش‌بینی و دارای انسجام اجتماعی هستند. هرگونه تضعیف فرهنگی و رسانه‌ای، تصویر نامطمئنی از آینده اقتصاد ارائه می‌دهد. این وضعیت منجر به کاهش تمایل برای سرمایه‌گذاری می‌شود. تقویت فرهنگ نه‌تنها وظیفه دولت‌ها بلکه شرط لازم برای رشد است.

 

---

 

غفلت پرهزینه قانون‌گذاران