بازار کسب و کار- سرویس اقتصادی: بسته شدن بسیاری از کریدورهای تجاری کشور در جنگ امریکا و اسرائیل علیه ایران، نگاه بسیاری از مسئولان کشوری و تجار را به منطقه مرزی اینچه برون به عنوان یکی از مناطف امن تجاری به خود جلب کرد.
طی چند ماهه اخیر اینچه برون شاهد رفت و آمد مدیران بالادستی کشوری برای بازدید، بررسی و رفع چالشهای تجاری بوده است.
این منطقه تجاری به دلیل موقعیت استراتژیک خود در مرز ایران و ترکمنستان و قرارگیری در مسیر کریدور بین المللی راه جدید ابریشم به یکی از کلیدی ترین نقاط جغرافیایی برای توسعه اقتصادی ایران تبدیل شده و می تواند پنجره‌ای نو به سوی تجارت بین المللی و شکوفایی گلستان بگشاید.
راه‌اندازی منطقه آزاد تجاری – صنعتی اینچه برون در سال ۱۳۹۳ مطرح و در سفر رئیس جمهور وقت به گلستان، اعلام و تصویب شد. این لایحه پس از کش و قوس‌های فراوان و رفتن چندین باره به مجلس و مجمع تشخیص مصلحت نظام، در ۱۵ اردیبهشت ماه ۱۴۰۰ به تصویب رسید.
در آبان سال ۱۴۰۳ پس از دو سال تصویب، فعالیت منطقه آزاد اینچه برون با حضور دبیر شورای عالی مناطق آزاد و ویژه کشور و ابلاغ احکام اعضای هیئت مدیره، به طور رسمی آغاز به کار کرد.
اما با وجود گذشت تقریبا دو سال از تصویب منطقه آزاد اینچه برون و تعیین هیات مدیره برای آن، این منطقه بیابانی به دلیل روند کند اجرای زیر ساخت ها و فقدان امکانات زیر بنایی مورد استقبال سرمایه گذاران قرار نگرفته نبود.
منطقه آزاد اینچه برون به دلیل قرار گرفتن در مسیر کریدور تجاری چین- قزاقستان- ترکمنستان، امکان اتصال ایران به بازارهای جهانی از جمله کشورهای آسیای میانه چین هند و روسیه را فراهم می کند و به عنوان دروازه تجاری شمال شرق ایران و پل ارتباطی با آسیای مرکزی در حال تبدیل شدن به یک قطب نوظهور لجستیکی و اقتصادی است.
نزدیکی به خط انتقال گاز ترکمنستان به ایران فرصت های بی نظیری برای سرمایه گذاری در صنایع انرژی و پتروشیمی ایجاد کرده و پیوستن ایران به اتحادیه اوراسیا، امکان صادرات محصولات کشاورزی مازاد گلستان با تعرفه های نزدیک به صفر به کشورهای عضو را فراهم آورده است.
در بحبوحه تهدیدات ناشی از تجاوزات آمریکا و رژیم صهیونیستی و محدودیت‌های بنادر جنوبی،با بهره‌گیری از مصوبات جدید دولت برای تسهیل امور گمرکی و بانکی، به مسیری راهبردی برای عبور کالاهای اساسی، مواد اولیه و صادرات غیرنفتی کشور، حفظ زنجیره تأمین، صادرات غیرنفتی و جلوگیری از وقفه در جریان کالا بدل شده است.
ترکیب پتانسیل‌های منطقه آزاد اینچه‌برون، صنایع تبدیلی و کشاورزی گسترده و سیاست‌های کلان استانداری، گلستان را به یکی از فعال‌ترین هاب‌های تجاری شمال کشور تبدیل کرده است
اجرای طرح توسعه زیر ساختی در منطقه آزاد تجاری اینجه‌برون طی یکسال اخیر به اندازه‌ای چشمگیر بود که این منطقه جزو مناطق هدف سرمایه‌گذاری برای تعداد زیادی از تجار کشور قرار گرفت.
منطقه آزاد تجاری اینچه‌برون با پیشرفت ۶۵ درصدی به‌عنوان بزرگ‌ترین بندر خشک واردات غلات شمال کشور، در آستانه تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین دروازه‌های ورود غلات و کالاهای اساسی به شمال ایران قرار گرفته است. این منطقه با سرمایه‌گذاری بخش خصوصی، جذب ۱۰ میلیون یورو سرمایه خارجی و ۶ همت سرمایه داخلی، نه تنها نیازهای غذایی و صنعتی شمال کشور را تأمین می‌کند، بلکه نقش کلیدی در تقویت ترانزیت منطقه‌ای و افزایش درآمد ارزی استان گلستان ایفا خواهد کرد.
این پایانه پیشرفته با ۹ سوله تخصصی (شامل ۴ انبار جنرال و یک سردخانه) و ظرفیت نگهداری ۵ تا ۷ هزار تن غلات در هر انبار، تاکنون حدود پنج میلیون دلار سرمایه‌گذاری جذب کرده و با تکمیل ۲ میلیون دلار سرمایه‌گذاری باقی‌مانده، تا سه ماه آینده به بهره‌برداری کامل می‌رسد.
روزانه ورود ۴۰ واگن ترانزیت از کشورهای همسایه، خروج نزدیک به ۱۰۰ واگن حامل کالاهای خوراکی، ساختمانی و آهن‌آلات، تردد ۲۰۰ کامیون و نمونه‌های اخیر مانند ورود ۵۳ کانتینر از چین، نشان‌دهنده شتاب‌گیری فعالیت‌های لجستیکی در این مرز است.
در ۱۱ ماهه سال گذشته، ارزش صادرات از اینچه‌برون هفت درصد و واردات ۱۹ درصد رشد داشته به‌طوری که صادرات به ارزش ۴۴۵ میلیون دلار (۷۹۲ هزار تن) به ۲۸ کشور مقصد رسیده و واردات به ارزش ۱۰۰ میلیون دلار (۴۹ هزار تن) ثبت شده که این عملکرد، درآمد حدود ۸۱۷ میلیارد تومانی برای استان گلستان به همراه داشته و با ثبت ۱۶۰ درخواست سرمایه‌گذاری بخش خصوصی و ۸۵۰ درخواست کتبی ثبت شرکت، نویدبخش جهش بزرگ‌تر در سال‌های آتی است.
در همین مدت نیز با ورود فعال دستگاه قضایی و پیگیری‌های ستاد اقتصاد مقاومتی دادگستری استان، تاکنون بیش از ۱۱ هزار هکتار از اراضی منطقه آزاد اینچه‌برون دارای سند رسمی تک‌برگ شده که این میزان سنددار شدن در مقایسه با عملکرد سایر مناطق آزاد کشور، یک رکورد تاریخی به شمار می‌رود و بیش از ۹۰ درصد کل اراضی منطقه را پوشش می‌دهد.
کارشناسان معتقدند ترکیب پتانسیل‌های منطقه آزاد اینچه‌برون، صنایع تبدیلی و کشاورزی گسترده و سیاست‌های کلان استانداری، گلستان را به یکی از فعال‌ترین هاب‌های تجاری شمال کشور تبدیل کرده است.
با شروع جنگ تحمیلی آمریکا و اسرائیل علیه کشور و زیر ساخت‌ها و نگرانی تجار از مرزهای زمینی و آبی حساس و مورد هدف دشمن، اینچه برون به مسیری امن برای بسیاری از تجار برای تبادل کالا تبدیل شده است.
این منطقه با رشد ۵۷ درصدی ترانزیت کالاهای غیرنفتی و افزایش ۹ درصدی صادرات در سال گذشته توانست نقش پر رنگی در توسغه صادراتی و وادراتی معرفی شد و حالا در زمان فعلی ایت منطقه مورد توجه بیشتری به دلیل امن بودن گلستان و مرز اینچه برون مورد توجه قرار گرفته است.
باز شدن فضای واردات خودرو و پلاک گذاری در این منطقه نیز یکی از مهم ترین دستاوردهای مدیران دولت چهاردهم در گلستان بود که نقش مهمی در جذب سرمایه گذاران در ایت منطقه داشته است.
در کنار این ظرفیت های اقتصادی اما، توسعه ریلی استان گلستان به یکی از دغدغه‌های مهم مسئولان استانی تبدیل شده است که با جدیت به دنبال راضی کردن دولتمردان برای اجرای این پروژه هستند.
اگر چه توسعه ریلی استان از سمت شمال به جنوب و اتصال آن به چابهار- چین و آسیای میانه سال‌ها است که مصوبه گرفته، اما این پروژه همچنان بلاتکلیف باقی مانده است.
احداث خط آهن”گرگان- گنبد – بجنورد – مشهد” و راه آهن “اینچه برون- گنبد – آ زادشهر- شاهرود” از جمله مطالبات سه دهه اهالی گلستان است که بخت این طرح‌های زیرساختی برغم وعده مسوولان پیشین هنوز باز نشده است، اما کارشناسان در زمان دولت سیزدهم عنوان کردند که که این مشکل با همت جهادی دولت سیزدهم رفع می‌شود.
اگر چه توسعه ریلی استان از سمت شمال به جنوب و اتصال آن به چابهار- چین و آسیای میانه سال‌ها است که مصوبه گرفته، اما این پروژه همچنان بلاتکلیف باقی مانده است
کلنگ زنی و پیگیری برای اجرایی شدن پروژه‌های ریلی گلستان و مشخص کردن ردیف بودجه برای آن، کم کاری دولت‌های قبل، تحریم‌ها، مشکلات مالی دولت‌ها و نبود فاینانس خارجی از جمله وعده مسوولان رده‌های مختلف دولت گذشته در سال‌های قبل برای اجرایی شدن ۲ خط ریلی گرگان – گنبد – بجنورد – مشهد و اینچه برون – گنبد – آزادشهر و شاهرود عنوان شده است.
گفته می‌شود ظرفیت جابجایی سالانه این خط ریلی که مسوولان ارشد دولت و مجلس شورای اسلامی در ادوار گذشته وعده ساخت آن را داده و حتی کلنگ شروع عملیات اجرایی آن را بر زمین زدند، دو تا چهار میلیون مسافر و حمل تقریبی ۲ میلیون تن بار است ضمن اینکه اجرای این پروژه آخرین بار در جریان سفر رییس جمهوری وقت و هیات دولت در آذرماه سال ۹۳ مورد تصویب قرار گرفت که تا کنون خبری از اجرای این مصوبه و دیگر مصوبات نیست.
اینچه‌برون در مسیر جهش تجاری
رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گرگان با تأکید بر ضرورت تسریع در تکمیل زیرساخت‌های منطقه آزاد اینچه‌برون، این موضوع را پیش‌نیاز اصلی جذب سرمایه‌گذاری و رونق تجارت در استان گلستان عنوان کرد.
امیر یوسفی، در نشست هم‌اندیشی بررسی مشکلات زیرساختی منطقه آزاد اینچه‌برون و راهکارهای تسهیل تجارت کالا، با اشاره به فرصت‌های ایجادشده در شرایط فعلی منطقه‌ای، اظهار کرد: شرایط کنونی می‌تواند به عنوان یک فرصت برای رشد و شکوفایی این منطقه تلقی شود، مشروط بر آنکه اقدامات لازم در زمان مناسب انجام و بستر لازم برای حضور سرمایه‌گذاران فراهم شود.
وی با بیان اینکه اتاق گرگان از ابتدای شکل‌گیری منطقه آزاد اینچه برون در کنار مدیران این مجموعه بوده است، افزود: یکی از وظایف اصلی اتاق به عنوان مشاور سه قوه، ایجاد هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف و کمک به بهبود فضای کسب‌وکار، اشتغال و سرمایه‌گذاری است.
یوسفی از برگزاری مستمر جلسات تخصصی در اتاق بازرگانی خبر داد و گفت: کمیسیون‌های «اقتصاد کلان» و «صادرات و واردات» به‌صورت فعال در تعامل با منطقه آزاد اینچه‌برون هستند و این همکاری موجب شده روند اقدامات نسبت به برخی مناطق مشابه، با سرعت بیشتری پیش برود.
رئیس اتاق گرگان با تأکید بر اهمیت زیرساخت‌ها برای سرمایه‌گذاران تصریح کرد: اولین مطالبه هر سرمایه‌گذار، فراهم بودن زیرساخت‌هایی نظیر آب، برق، گاز، راه‌آهن و گمرک است و هرگونه ضعف در این حوزه‌ها می‌تواند موجب دلسردی و توقف سرمایه‌گذاری شود.
وی با اشاره به برخی تجربیات ناموفق در حوزه سرمایه‌گذاری افزود: در برخی پروژه‌ها به دلیل نبود برنامه‌ریزی اصولی در زیرساخت‌ها، سرمایه‌گذاری‌ها با مشکل مواجه شده و اهداف پیش‌بینی‌شده محقق نشده است، بنابراین لازم است در این منطقه از تکرار چنین تجربیاتی جلوگیری شود.
یوسفی همچنین به اهمیت رفع موانع حمل‌ونقل و لجستیک اشاره کرد و گفت: مشکلات موجود در حوزه راه‌آهن، گمرک و ایجاد خطوط فرعی و انبارها باید هرچه سریع‌تر برطرف شود، چرا که تأخیر در تخلیه و بارگیری کالا علاوه بر افزایش هزینه‌ها، موجب تحمیل خسارت به سرمایه‌گذاران از جمله هزینه‌های دموراژ می‌شود.
وی از افزایش مراجعات سرمایه‌گذاران داخلی و خارجی به منطقه آزاد اینچه‌برون خبر داد و افزود: اتاق بازرگانی با استفاده از ظرفیت‌های خود، از جمله ارتباط با اتاق تهران، در حال هدایت سرمایه‌گذاران به این منطقه است و این روند رو به رشد، نشان‌دهنده ظرفیت بالای این منطقه برای توسعه اقتصادی است.
رئیس اتاق گرگان با تأکید بر نقش کشورهای همسایه به‌ویژه ترکمنستان در توسعه تجارت منطقه‌ای خاطرنشان کرد: تقویت روابط اقتصادی با کشورهای آسیای میانه و حاشیه دریای خزر می‌تواند زمینه‌ساز جذب سرمایه‌گذاری خارجی و افزایش مبادلات تجاری شود و ایجاد و فعال‌سازی بازارچه‌های مرزی در این مسیر نقش کلیدی دارد.
وی همچنین بر اهمیت تداوم تعاملات بین‌المللی و برگزاری نمایشگاه‌های مشترک تأکید کرد و گفت: گسترش ارتباطات اقتصادی و رفت‌وآمدهای تجاری، مانع از ایجاد موانع و سوءتفاهم‌ها شده و بستر همکاری‌های پایدار را فراهم می‌کند.
یوسفی در بخش دیگری از سخنان خود با انتقاد از عملکرد برخی دستگاه‌ها و شبکه بانکی، بیان کرد: در شرایط کنونی اقتصادی، بسیاری از واحدهای تولیدی صرفاً برای حفظ اشتغال و ادامه فعالیت تلاش می‌کنند و به دنبال سودآوری نیستند، اما با این حال با محدودیت‌های جدی در تأمین نقدینگی و همکاری بانک‌ها مواجه‌اند.
وی افزود: افزایش هزینه‌های تولید و عدم همراهی نظام بانکی، فشار مضاعفی بر فعالان اقتصادی وارد کرده و لازم است دستگاه‌های اجرایی و نظارتی با درک شرایط موجود، حمایت عملی و مؤثرتری از تولیدکنندگان داشته باشند.
رئیس اتاق گرگان با تأکید بر لزوم حمایت هدفمند از تولیدکنندگان واقعی گفت: باید میان فعالان اقتصادی متعهد و افراد متخلف تفکیک قائل شد و از واحدهایی که سال‌ها در مسیر تولید و اشتغال پایدار فعالیت کرده‌اند، حمایت ویژه صورت گیرد.
وی در پایان با اعلام آمادگی کامل اتاق گرگان برای همکاری با منطقه آزاد اینچه‌برون تصریح کرد: اتاق بازرگانی از ابتدای مسیر در کنار این مجموعه بوده و همچنان آماده است با استفاده از تمامی ظرفیت‌های خود، در جهت رفع موانع، تقویت زیرساخت‌ها و جذب سرمایه‌گذاری نقش‌آفرینی کند.
توسعه زیرساخت‌ها و افزایش استقبال سرمایه‌گذاران از منطقه آزاد اینچه‌برون
مدیرعامل سازمان در جریان نشست با معاونان و مدیران دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، با تشریح روند اقدامات و پروژه‌های در حال اجرای منطقه، از پیشرفت قابل توجه زیرساخت‌ها و افزایش استقبال سرمایه‌گذاران از منطقه خبر داد.
حسن ملک‌حسینی با اشاره به روند توسعه‌ای شکل‌گرفته در منطقه آزاد اینچه‌برون اظهار کرد: امروز روند حضور و استقبال سرمایه‌گذاران نسبت به گذشته تفاوت قابل توجهی پیدا کرده و فعالان اقتصادی با نگاه جدی‌تری پیگیر حضور و سرمایه‌گذاری در منطقه هستند.
وی با تشریح اقدامات انجام‌شده در حوزه زیرساختی افزود: در حوزه تأمین زیرساخت‌ها، اقدامات متعددی در بخش برق‌رسانی، انرژی خورشیدی و آبرسانی در حال پیگیری و اجراست و سازمان تلاش کرده توسعه منطقه را بر اساس برنامه‌ریزی و مطالعات کارشناسی پیش ببرد.
بر اساس امارهای موجود تاکنون ۱۸۹ مجموعه اقتصادی در منطقه آزاد اینچه‌برون به ثبت رسیده‌اند که از این تعداد، ۱۶ شرکت با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی فعالیت می‌کنند
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اینچه برون همچنین با اشاره به اقدامات انجام‌شده در حوزه تأمین منابع آبی خاطرنشان کرد: پیگیری‌های لازم در حوزه تخصیص منابع آب و تأمین نیازهای زیرساختی منطقه در دستور کار قرار داشته و اقدامات مؤثری در این بخش انجام شده است.
وی روند پیشرفت در حوزه اسناد و تثبیت مالکیت اراضی را نیز قابل توجه عنوان کرد و گفت: اقدامات خوبی در حوزه اخذ اسناد و ساماندهی وضعیت مالکیتی اراضی منطقه انجام شده که می‌تواند بستر مناسبی برای تسهیل روند سرمایه‌گذاری و اجرای پروژه‌ها فراهم کند.
ملک حسینی با اشاره به روند فعالیت‌های گمرکی و توسعه زیرساخت‌های مرتبط در منطقه افزود: اقدامات و ظرفیت‌های شکل‌گرفته در بخش گمرکی و خدمات تجاری منطقه، بخشی از برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای سازمان در مسیر تبدیل منطقه آزاد اینچه‌برون به یکی از کانون‌های مهم اقتصادی و لجستیکی شمال کشور است.
منطقه آزاد اینچه‌برون؛ الگویی برای مناطق آزاد جدید کشور
مدیرکل حوزه سرپرست دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، در جریان بازدید از منطقه آزاد اینچه‌برون، با اشاره به روند فعالیت‌ها و پروژه‌های در حال اجرای منطقه، اظهار کرد: آنچه امروز در منطقه آزاد اینچه‌برون مشاهده کردیم، فراتر از تصورات و فراتر از تصویری بود که پیش از این از منطقه در ذهن وجود داشت.
مجید حبیبی، با تقدیر از اقدامات و روند توسعه‌ای شکل‌گرفته در منطقه افزود: مجموعه فعالیت‌های عمرانی، اقتصادی، لجستیکی و گمرکی در منطقه آزاد اینچه‌برون نشان می‌دهد این منطقه می‌تواند در آینده به یکی از مناطق آزاد موفق و حتی الگویی برای مناطق آزاد جدید کشور تبدیل شود.
وی با تأکید بر اهمیت معرفی ظرفیت‌ها و اقدامات منطقه در سطح ملی خاطرنشان کرد: ظرفیت‌های ایجادشده در منطقه آزاد اینچه‌برون باید بیش از پیش به فعالان اقتصادی، سرمایه‌گذاران و افکار عمومی معرفی شود، چراکه اقدامات انجام‌شده در این منطقه قابل توجه و امیدآفرین است.
مدیرکل حوزه سرپرست دبیرخانه شورای‌عالی مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، همچنین پروژه‌های در حال اجرای منطقه را از جمله پروژه‌های پیشران و اثرگذار عنوان کرد و گفت: حضور سرمایه‌گذاران و روند اجرای پروژه‌ها، نشان‌دهنده ظرفیت مناسب منطقه برای ایفای نقش مؤثر در حوزه تجارت، ترانزیت و توسعه اقتصادی است.
وی در پایان ضمن تقدیر از اقدامات انجام‌شده در بخش‌های مختلف منطقه، بر ضرورت تداوم روند توسعه، حمایت از سرمایه‌گذاران و تسریع در اجرای برنامه‌ها و پروژه‌های زیرساختی تأکید کرد.
به نظر می رسد جنگ فرصتی فراهم کرده تا مدیران بالا دستی نگاه ویژه تری به این منطقه در عصر تجارت های مرزی به این منطقه داشته باشند. از سوی دیگر سرمایه گذاران نیز هر روز چشم انتظار اقدام عاجلی برای اجرای زیر ساخت های حیاتی و مهمی چون آبرسانی، گاز و برق برای اجرای طرح‌های اقتصادی در این منطقه هستند.
بر اساس امارهای موجود تاکنون ۱۸۹ مجموعه اقتصادی در منطقه آزاد اینچه‌برون به ثبت رسیده‌اند که از این تعداد، ۱۶ شرکت با مشارکت سرمایه‌گذاران خارجی فعالیت می‌کنند.
