به گزارش بازار کسب و کار نوسازی ناوگان تاکسی‌های فرسوده کشور در ماه‌های اخیر وارد مرحله اجرایی شده و توجه فعالان اقتصادی استان گلستان را به خود جلب کرده است این طرح با هدف بهبود کیفیت جابه‌جایی مسافران طراحی شده و کاهش هزینه‌های شغلی رانندگان را دنبال می‌کند همزمان با اجرای آن انتظار می‌رود بخشی از مشکلات فرسودگی ناوگان برطرف شود این روند می‌تواند به ارتقای رضایت عمومی در حمل‌ونقل شهری کمک کند.
بر اساس اعلام سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای تاکنون ۴۰۰ دستگاه تاکسی سمند به متقاضیان تحویل شده است این آمار نشان میدهد طرح از مرحله وعده عبور کرده و وارد فاز عملیاتی شده است ورود تدریجی خودروهای نو نشانه‌ای از آغاز تغییرات در ناوگان حمل‌ونقل محسوب می‌شود فعالان این حوزه این روند را امیدوارکننده ارزیابی می‌کنند.
اجرای این برنامه در قالب فراخوان سال ۱۴۰۴ آغاز شده و تمرکز آن بر اسقاط تاکسی‌های با عمر بالای ۱۲ سال قرار دارد طبق برنامه‌ریزی انجام‌شده ۲ هزار دستگاه تاکسی در کشور نوسازی خواهد شد بخشی از این ظرفیت می‌تواند به استان گلستان اختصاص یابد این موضوع مطالبه اصلی فعالان صنفی در استان است.
کسب‌وکارهای وابسته به حمل‌ونقل در گلستان این اقدام را گامی مثبت می‌دانند فرسودگی ناوگان طی سال‌های گذشته هزینه‌های قابل توجهی ایجاد کرده است کاهش خرابی خودروها می‌تواند بهره‌وری فعالیت‌های روزانه را افزایش دهد این مسئله مستقیماً بر درآمد رانندگان و مشاغل مرتبط اثر می‌گذارد.
قیمت تاکسی سمند بر اساس تفاهم‌نامه با خودروساز حدود ۷۴۰ میلیون تومان تعیین شده است این قیمت‌گذاری با در نظر گرفتن توان مالی رانندگان انجام شده و ساختار تسهیلاتی آن اهمیت زیادی دارد پیش‌بینی شرایط پرداخت اقساط فشار مالی را کاهش میدهد همین مسئله استقبال متقاضیان را افزایش داده است.
تا سقف ۵۰۰ میلیون تومان از قیمت خودرو در قالب تسهیلات بانکی پرداخت می‌شود کارمزد این تسهیلات ۴ درصد در نظر گرفته شده و بازپرداخت آن پنج‌ساله است این شرایط در مقایسه با تسهیلات متداول بازار مناسب‌تر ارزیابی می‌شود کاهش فشار اقساط عامل مهمی در مشارکت رانندگان است.
گواهی اسقاط و لاشه تاکسی‌های فرسوده ارزشی نزدیک به ۱۰۰ میلیون تومان دارد این مبلغ به‌عنوان بخشی از آورده متقاضی محاسبه می‌شود نقش این امتیاز در کاهش سرمایه اولیه بسیار مؤثر است بدون این امکان بسیاری از رانندگان قادر به ورود به طرح نبودند.
بر این اساس متقاضیان با آورده‌ای اندک بیش از ۱۰۰ میلیون تومان می‌توانند تاکسی صفرکیلومتر تحویل بگیرند این شرایط دسترسی به ناوگان نو را واقع‌بینانه‌تر کرده است کاهش فاصله درآمد رانندگان با قیمت خودرو اهمیت زیادی دارد همین مسئله اعتماد صنفی را تقویت کرده است.
طرح جایگزینی تاکسی‌های فرسوده با خودروهای نو با اتکا به تسهیلات کم‌بهره و مشارکت چند دستگاه اجرایی وارد مرحله‌ای شده که آثار آن در سطح شهرها و بازار حمل‌ونقل به‌تدریج قابل مشاهده است.
علاوه بر خودروهای تحویلی ۶۰۰ دستگاه تاکسی دیگر در مرحله تحویل از سوی خودروساز قرار دارد این خودروها در حال آماده‌سازی نهایی هستند سایر متقاضیان نیز مراحل بانکی و اداری را طی می‌کنند روند اجرای طرح به‌صورت تدریجی ادامه دارد.
مسئولان امیدوارند تمامی تاکسی‌های مشمول طرح تا سه‌ماهه ابتدایی سال ۱۴۰۵ تحویل شوند تحقق این زمان‌بندی برای رانندگان اهمیت بالایی دارد اعلام جدول زمانی مشخص به افزایش اعتماد کمک می‌کند هرگونه تأخیر می‌تواند انگیزه مشارکت را کاهش دهد.
تسهیلات این طرح از محل منابع مالی داخلی سازمان راهداری تأمین شده است این موضوع نشان‌دهنده عزم جدی برای اجرای برنامه است با این حال محدودیت منابع مالی یکی از چالش‌های اصلی محسوب می‌شود این محدودیت‌ها بر سرعت پیشرفت طرح اثرگذار است.
در همین راستا تلاش‌هایی برای اختصاص منابع مالی جدید در حال انجام است ورود اعتبارات تازه می‌تواند روند نوسازی را تسریع کند گسترش منابع امکان پوشش استان‌های بیشتری را فراهم می‌کند این اقدام به توزیع متوازن امکانات کمک خواهد کرد.
با دستور وزیر راه و شهرسازی سایر حوزه‌های وزارتخانه نیز مکلف به همکاری شده‌اند این بخش‌ها باید در تأمین تسهیلات نقش‌آفرینی کنند چنین رویکردی هماهنگی درون‌سازمانی را تقویت می‌کند همکاری نهادی شرط موفقیت طرح‌های ملی است.
نوسازی ناوگان مسافری تنها به تاکسی‌ها محدود نمی‌شود اتوبوس مینی‌بوس و ون نیز در این چارچوب قرار دارند این حوزه ماهیتی چندبخشی دارد و تصمیم‌گیری تک‌بعدی در آن پاسخگو نیست هماهنگی میان دستگاه‌ها ضروری است.
به همین دلیل وزارت راه به‌تنهایی تصمیم‌گیر این حوزه محسوب نمی‌شود همراهی سایر دستگاه‌ها نقش تعیین‌کننده دارد نبود هماهنگی می‌تواند اجرای طرح را با مشکل مواجه کند تجربه‌های گذشته این موضوع را تأیید کرده است.
وزارت صنعت معدن و تجارت به‌عنوان متولی سیاست‌گذاری تولید داخل نقش مهمی در این فرآیند دارد این وزارتخانه مسئول مدیریت واردات خودرو نیز هست نقش آن در نوسازی ناوگان غیرقابل انکار است همکاری مؤثر می‌تواند عرضه خودرو را تسهیل کند.
همکاری وزارت صمت با سازمان راهداری تاکنون مثبت ارزیابی شده است با این حال این همکاری‌ها نیازمند تقویت است افزایش تولید خودروهای مناسب ناوگان ضروری به نظر می‌رسد پاسخ به تقاضای موجود بدون توسعه تولید ممکن نیست.
هماهنگی بیشتر میان دستگاه‌ها می‌تواند زمان تحویل خودروها را کاهش دهد این هماهنگی هزینه‌های اجرایی را نیز کنترل می‌کند نتیجه این روند افزایش رضایت رانندگان خواهد بود رضایت صنفی به پایداری طرح کمک می‌کند.
بانک مرکزی و سایر نهادهای مالی نقش کلیدی در این مسیر دارند تسهیل پرداخت تسهیلات یکی از مطالبات اصلی متقاضیان است فرآیندهای طولانی بانکی مانع جدی محسوب می‌شود اصلاح این روند مشارکت را افزایش میدهد.
در استان گلستان تاکسی‌ها سهم بالایی در جابه‌جایی مسافران دارند بخش زیادی از سفرهای شهری و بین‌شهری با این ناوگان انجام می‌شود فرسودگی خودروها در این استان محسوس است نوسازی می‌تواند اثرگذاری بالایی داشته باشد.
شرایط اقلیمی و مسافت‌های طولانی استهلاک خودروها را افزایش داده است این موضوع هزینه‌های تعمیر و نگهداری را بالا برده است خودروهای نو مصرف سوخت کمتری دارند همین مسئله صرفه اقتصادی ایجاد می‌کند.
کاهش آلایندگی یکی دیگر از نتایج نوسازی ناوگان است خودروهای جدید استانداردهای زیست‌محیطی بهتری دارند این موضوع برای شهرهای گلستان اهمیت ویژه‌ای دارد کیفیت هوا مستقیماً بر سلامت شهروندان اثر می‌گذارد.
افزایش ایمنی سفر نیز از مزایای این طرح به شمار می‌رود خودروهای نو از نظر فنی وضعیت بهتری دارند کاهش خرابی‌های ناگهانی امنیت مسافران را افزایش میدهد این عامل اعتماد عمومی را تقویت می‌کند.
بهبود ناوگان حمل‌ونقل بر رونق کسب‌وکارهای خرد شهری اثرگذار است افزایش رضایت مسافران گردش مالی خدمات شهری را بالا می‌برد این روند به پویایی اقتصاد محلی کمک می‌کند آثار آن فراتر از حوزه حمل‌ونقل است.
تجربه نوسازی تاکسی‌ها می‌تواند الگویی برای سایر بخش‌های حمل‌ونقل باشد اجرای موفق آن مسیر پروژه‌های مشابه را هموار می‌کند اعتمادسازی نهادی نتیجه مستقیم این موفقیت است سیاست‌گذاران می‌توانند از این تجربه بهره ببرند.
شفافیت در اطلاع‌رسانی یکی از نیازهای اصلی متقاضیان است رانندگان به دنبال اطلاعات دقیق و به‌روز هستند اطلاع‌رسانی ناقص زمینه نارضایتی ایجاد می‌کند شفافیت اعتماد عمومی را حفظ می‌کند.
ثبات در سیاست‌های قیمتی و تسهیلاتی اهمیت بالایی دارد تغییرات ناگهانی تصمیم‌گیری رانندگان را دشوار می‌کند پیش‌بینی‌پذیری عامل مهم مشارکت پایدار است ثبات سیاستی موفقیت طرح را تضمین می‌کند.
در نهایت نوسازی ناوگان تاکسی‌ها به همکاری واقعی دستگاه‌ها وابسته است بدون هم‌افزایی اهداف طرح محقق نمی‌شود این برنامه آزمونی برای مدیریت هماهنگ محسوب می‌شود موفقیت آن می‌تواند الگوی تصمیم‌سازی آینده باشد.
نکته قابل تأمل بازار کسب و کار
اگر نوسازی ناوگان به‌صورت متوازن در استان‌ها اجرا نشود اثرگذاری اقتصادی آن کاهش می‌یابد تمرکز منابع در چند شهر خاص عدالت منطقه‌ای را تضعیف می‌کند استان‌هایی مانند گلستان نیازمند سهم مشخص هستند توزیع عادلانه موفقیت طرح را افزایش میدهد.
تسهیلات کم‌بهره زمانی مؤثر است که با سرعت پرداخت شود تأخیرهای بانکی انگیزه رانندگان را کاهش میدهد زمان در تصمیم‌گیری اقتصادی نقش کلیدی دارد کندی فرآیند می‌تواند مشارکت را متوقف کند.
گواهی اسقاط ظرفیت تبدیل شدن به یک ابزار اقتصادی پایدار را دارد شرط تحقق این هدف ثبات در قیمت‌گذاری است نوسان قیمت برنامه‌ریزی رانندگان را مختل می‌کند شفافیت در این بخش ضروری است.
بازار حمل‌ونقل عمومی بازتاب سیاست‌های اقتصادی کشور است هر میزان هماهنگی بیشتر باشد اعتماد فعالان افزایش می‌یابد ثبات سیاستی مستقیماً بر معیشت اثر می‌گذارد نوسازی ناوگان آزمون این هماهنگی است.
