بازار کسب و کار- سرویس اجتماعی: پدیده شوم دریافت زیرمیزی توسط برخی پزشکان از قدیم الایام مرسوم بوده ولی در چند سال گذشته با شدت و ضعف همراه بوده است که همین مساله موجب شده تا مسئولان مربوطه آنطور که باید و شاید وقت خود را صرف پرداختن به این معضل نکنند و در نتیجه همچنان شاهد تکرار آن در جامعه هستیم که آثار زیانبار آن، بیش از همه سلامت جامعه پزشکی را تهدید می‌کند.
این زخم کهنه که طی چند سال اخیر بر گریبان بیماران چنبره انداخته نه فقط مورد شماتت قرار نگرفته که عدم برخورد جدی و ترس بیماران از ادامه درمان به دلیل اطلاع رسانی و برخورد با متخلف همچنان در صدر تخلف‌های پنهان پزشکی قرار دارد.
تلاش سیاستگذاران نظام سلامت در سالهای اخیر این بوده که تعرفه‌های خدمات پزشکی به میزانی نزدیک به نرخ تورم افزایش یابد اما افزایش نسبی تعرفه‌های پزشکی در سالهای اخیر نتوانسته رضایت جامعه پزشکی را به دست آورد.
با این حال برخی کارشناسان نظام سلامت، در دفاع از افزایش نسبی تعرفه‌های پزشکی بر این نکته تاکید می‌کنند میزان رشد دستمزد و حقوق کارگران و کارمندان در ۱۰ سال گذشته بیش از رشد تعرفه‌های پزشکی بوده است و خواهان افزایش بیشتر تعرفه‌های پزشکی هستند، به همین علت برخی پزشکان به‌ویژه در بخش خصوصی، تعرفه‌های مصوب دولت را رعایت نمی‌کنند و بدون ترس به صورت علنی ارقام بیشتری را از مردم دریافت می‌کنند.
زیاده‌خواهی برخی پزشکان نیازمند همراهی مرم است
چند روز پیش عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس با بیان اینکه حدود ۷ درصد پزشکان اقدام به دریافت زیرمیزی می‌کنند، گفت: زیاده‌خواهی برخی پزشکان، علت اصلی و ریشه‌کنی این پدیده نیازمند شکایت مردم است.
منصور علیمردانی افزود: زیرمیزی پدیده‌ای است که معمولاً در مواردی رخ می‌دهد که پزشک یا کادر درمانی اقدام پزشکی، کار درمانی یا عمل جراحی خاصی را برای بیمار انجام می‌دهد البته این مسئله به هیچ عنوان به کل جامعه پزشکی تعمیم‌پذیر نیست و تنها بخش کوچکی از پزشکان ممکن است مرتکب چنین تخلفی شوند.
وی افزود: بر اساس آمارهای موجود، بین ۵ تا ۱۵ درصد جامعه پزشکی ممکن است در معرض چنین رفتاری قرار داشته باشند و برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۷ درصد پزشکان اقدام به دریافت زیرمیزی می‌کنند.
علیمردانی با اشاره به نتایج بررسی‌های انجام شده، گفت: یکی از دلایل اصلی بروز این پدیده می‌تواند زیاده‌خواهی برخی افراد باشد، اما عوامل دیگری نیز در شکل‌گیری آن نقش دارند که از جمله می‌توان به نامتناسب بودن تعرفه‌های پزشکی و کاهش قدرت خرید بخشی از جامعه پزشکی اشاره کرد.
وی در ادامه یکی از مهمترین موانع مقابله با این پدیده را عدم ثبت شکایت از سوی افراد آسیب‌دیده دانست و گفت: مشکل اصلی در مسیر ریشه‌کن کردن زیرمیزی این است که بسیاری از بیمارانی که متضرر می‌شوند، شکایت رسمی مطرح نمی‌کنند در حالی که اگر شکایت صورت گیرد، سازمان نظام پزشکی و دستگاه قضا با جدیت موضوع را پیگیری خواهند کرد و امکان برخورد قانونی با متخلفان وجود دارد.
عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در پاسخ به برخی نگرانی‌ها مبنی بر اینکه برخورد با زیرمیزی ممکن است موجب کاهش انگیزه پزشکان یا خروج آنان از چرخه درمان شود، گفت: چنین نگرانی‌هایی مبنای درستی ندارد و پزشکانی که امروز از دانشگاه‌ها فارغ‌التحصیل می‌شوند، از توان علمی و مهارت‌های حرفه‌ای لازم برای ارائه خدمات درمانی برخوردار هستند.
معامله بین پزشک و بیمار، معامله‌ای غیرمنصفانه است
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی گلستان گفت: در سال گذشته ۲۳۶ پرونده دریافت «زیرمیزی» توسط پزشکان در استان ثبت شد.
ناصر هروی در اردیبهشت ماه امسال با اشاره به برخورد با تخلفات مالی در حوزه سلامت اظهار کرد: در سال گذشته ۲۳۶ پرونده دریافت «زیرمیزی» توسط پزشکان در استان ثبت شد. این پرونده‌ها زمانی قابلیت پیگیری دارند که مستند ارائه شود، در غیر این صورت شکایت نیمه‌کاره یا ابتر می ماند. وی آماری در خصوص تعداد پرونده هایی که شکایت بیمار به نتیجه رسیده باشد، ارائه نکرد.
چند روز پیش نیز وی در نشست خبری با تاکید بر نقش مردم در گزارش تخلفات افزود: سامانه ۱۹۰ برای ثبت شکایات بیماران فعال است و هرگونه مطالبه مازاد بر تعرفه باید از این طریق اعلام شود.
هروی با انتقاد از شکل فعلی تعامل میان پزشک و بیمار ادامه داد: معامله بین پزشک و بیمار، معامله‌ای غیرمنصفانه است و در چنین وضعیتی پزشک خانواده در میانه این چرخه قرار می‌گیرد. برای رفع تعارض منافع میان بخش دولتی و خصوصی، اجرای کامل طرح پزشک خانواده ضروری است.
به گفته معاون درمان، با استقرار پزشک خانواده، تعرفه‌ها اصلاح می‌شود، ارتباط مالی مستقیم پزشک و بیمار قطع می‌شود و در نهایت، هزینه بستری برای بیماران از طریق پزشک خانواده صفر خواهد شد.
وی همچنین با اشاره به اجرای برنامه پزشک خانواده و نظام ارجاع، خاطرنشان کرد: این طرح با هدف کاهش ارتباط مالی مستقیم بیمار و پزشک و جلوگیری از هزینه‌های غیرضروری در حال توسعه است و به‌صورت تدریجی در شهرستان‌های بیشتری اجرا خواهد شد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی گلستان گفت: این برنامه در چند شهر آغاز شده و در ادامه به سایر مناطق استان و کشور تعمیم داده می‌شود.
این طور به نظر می‌رسد که دانشگاه علوم پزشکی گلستان هم در برابر زیرمیزی‌ها بدون گزارش تخلف و پیگیری‌های قضایی امکان دیگری برای برخورد با تخلف محرز شده برخی پزشکان ندارند و به قول معاون درمان دانشگاه معمولا مردم به دلیل بهره‌مندی از فلان پزشک متخصص که خواهان درمان از سوی او هستند، حاضر به پرداخت این زیرمیزی هستند.
پدیده زیرمیزی دیگر یک تخلف شخصی در مطب‌ها یا اتاق‌های عمل نیست بلکه اکنون به نماد بی‌عدالتی درمانی در کشور تبدیل شده است که از یک سو بیماران ناچار به پرداخت هزینه‌های خارج از تعرفه برای دریافت خدمات پزشکی هستند و از سوی دیگر، ساختارهای قانونی و نهادهای مسئول، یا سکوت کرده‌اند یا از مسئولیت شانه خالی می‌کنند.
خلاصه اینکه در کنار فعالیت پزشکان پاکدستی که التیام‌بخش درد‌های مردم هستند و پول برایشان اولویت نیست و برخی‌هایشان حتی حاضرند بیماران بی‌بضاعت را رایگان درمان کنند، برخی از پزشکان هم تنها در صورتی در اتاق عمل حاضر می‌شوند که صفر‌های حسابشان را چک کنند! در چنین شرایطی اقشار ثروتمند جامعه با پرداخت زیر‌میزی‌هایی که گاهی به چند ده میلیون می‌رسد، جراحان پنجه طلایی را بر بالین بیمارشان حاضر می‌کنند، اما اقشار کم بضاعت جامعه با دستان خالی و درد و رنج بیماری تنها می‌مانند. آنها یا باید این درد و رنج را به جان بخرند یا در بیمارستان‌های دولتی زیر تیغ دانشجویانی بروند که استاد حتی بر کارشان نظارت هم ندارد.
