به گزارش خبرنگار بازار کسب و کار، عناب خوسف با برخورداری از کیفیت مطلوب و ارقامی شناخته‌شده همچون «سیوجان» و «ماژان» که هر دو به ثبت ملی رسیده‌اند، ظرفیت‌های متنوعی در بخش کشاورزی، تولید محصولات گیاهی و گردشگری دارد. با این حال، بهره‌برداری اقتصادی گسترده‌تر از این ظرفیت، به توسعه صنایع تبدیلی و کاهش وابستگی به فروش محصول خام نیاز دارد.
این میوه که در متون طب سنتی ایران با نام‌هایی همچون «شیلانه»، «سیلانه» و «طبر خون» نیز شناخته می‌شود، از محصولات کم‌آب‌بر سازگار با اقلیم خشک و کویری منطقه است.
برخی شواهد تاریخی، پیشینه کشت آن را به دوره هخامنشی و بیش از ۲ تا سه هزار سال پیش نسبت می‌دهند. همچنین گفته می‌شود کشت عناب برای نخستین بار در منطقه‌ای به نام «هردنگ» در جنوب بیرجند آغاز شده است.
جایگاه عناب در خوسف تنها به تولید کشاورزی محدود نمی‌شود. آیین سنتی «عناب‌ته‌کنی» در ۱۶ آذر (دی‌ماه) ۱۳۹۹ با شماره ۲۲۲۸ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس کشور به ثبت رسید؛ آیینی که شیوه‌های سنتی برداشت محصول و پیوند نسل‌های کشاورز با این میراث را بازتاب می‌دهد.
در سوم اسفندماه همان سال، درخت کهنسال عناب «محسنی» در روستای خونیک پایین، از توابع بخش ماژان و دهستان قلعه‌زری شهرستان خوسف، با قدمتی بیش از سه قرن و شماره ثبت ۸۳۵ در فهرست میراث طبیعی کشور قرار گرفت. این درخت، تنها درخت عناب ثبت‌شده در این فهرست معرفی شده است.
همچنین مراسم عناب‌ته‌کنی خراسان جنوبی در اول مهرماه ۱۴۰۲ با شماره ۲۰۲۰۹۳۹۵ در تقویم رویدادهای گردشگری کشور ثبت شد؛ اقدامی که زمینه‌ای برای معرفی بیشتر این سنت و ظرفیت‌های کشاورزی منطقه فراهم کرده است.
ظرفیت دارویی عناب در نگاه پژوهشگران
ارزش عناب به تولید و مصرف خوراکی آن محدود نیست و بخش‌های مختلف این گیاه در طب سنتی و فرآورده‌های گیاهی مورد استفاده قرار می‌گیرند.
محسن پویان، مدیر مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی، با اشاره به ترکیبات غذایی این میوه اظهار کرد: عناب به دلیل برخورداری از مواد قندی، پروتئین و مواد لعابی فراوان، از اهمیت تغذیه‌ای و دارویی برخوردار است. میزان مواد قندی در عناب تازه ۳۶.۷۴ درصد و در عناب خشک ۷۱.۷۷ درصد گزارش شده است.
وی افزود: سابقه استفاده دارویی و تغذیه‌ای از عناب در ایران به دوران پیش از اسلام بازمی‌گردد و این میوه در طب اسلامی نیز جایگاه ویژه‌ای داشته است.
به گفته وی، در روایات متعددی، از جمله روایتی منسوب به حضرت علی (ع)، بر مصرف عناب برای از بین بردن تب تأکید شده است.
این پژوهشگر گیاهان دارویی با بیان اینکه ریشه، پوست، شاخه، برگ و میوه عناب همگی کاربردهای دارویی دارند، گفت: جوشانده عناب به دلیل داشتن لعاب فراوان، به نرم‌شدن سینه کمک می‌کند، خاصیت ملین دارد و عبور مواد در دستگاه گوارش را تسهیل می‌کند.
پویان همچنین به وجود ویتامین C در این میوه اشاره کرد و افزود: عناب به دفع سموم بدن کمک می‌کند و در مواد غذایی مستعد آلودگی به آفلاتوکسین نیز برای آن نقش حفاظتی گزارش شده است.
وی ادامه داد: هسته عناب برای تسکین درد و آرام‌بخشی استفاده می‌شود، ریشه آن کاربردهایی در افزایش شیر دارد و از برگ این گیاه نیز در تهیه برخی داروهای تقویت مو، دهان‌شویه برای گلودرد و فرآورده‌های مرتبط با بیماری‌های پوستی و قارچی استفاده می‌شود.
مدیر مجتمع تحقیقات گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی خراسان جنوبی اظهار کرد: در طب سنتی، میوه عناب برای تصفیه خون، تسکین سرفه و سرماخوردگی، کاهش درد کلیه و کبد و تقویت عمومی بدن و معده به کار می‌رود. همچنین خیسانده یا دم‌کرده آن همراه با عرق کاسنی برای برخی ناراحتی‌های صفراوی و خونی و مصرف پودر عناب خیسانده‌شده در آب سرد به‌صورت ناشتا برای کاهش کلسترول خون مفید گزارش شده است.
تأکید فرماندار خوسف بر سرمایه‌گذاری و فرآوری عناب
مسعود قلی‌زاده، فرماندار خوسف، با اشاره به ظرفیت کشاورزی این شهرستان گفت: خوسف با حدود ۲ هزار و ۷۰۰ هکتار سطح زیر کشت، از مناطق اصلی تولید عناب است و میزان تولید و مرغوبیت محصول، جایگاه ویژه‌ای برای این شهرستان در این بخش ایجاد کرده است.
وی عناب را فراتر از یک محصول کشاورزی و از عناصر مهم اقتصاد منطقه دانست و بر ضرورت حضور جدی‌تر بخش خصوصی در زنجیره تولید و عرضه آن تأکید کرد.
قلی‌زاده افزود: با توجه به ظرفیت‌های شهرستان، ورود سرمایه‌گذاران به حوزه صنایع تبدیلی، فرآوری نوین و بسته‌بندی پیشرفته عناب میتواند گامی اساسی برای جلوگیری از خام‌فروشی و ایجاد ارزش اقتصادی بیشتر باشد.
وی همچنین تأکید کرد: مدیریت شهرستان از فعالان این حوزه حمایت خواهد کرد.
فرماندار خوسف با اشاره به اهمیت ثبت‌های ملی مرتبط با عناب اظهار کرد: صیانت از میراث طبیعی و ناملموس این محصول، در کنار ارتقای کیفیت تولید و توسعه صنایع تبدیلی، برای حفظ این سرمایه و تقویت جایگاه خوسف در تولید عناب کشور ضرورت دارد.
وی افزود: حجم تولید و کیفیت عناب خوسف، این شهرستان را به یکی از مناطق شاخص این حوزه تبدیل کرده است و استفاده از ظرفیت ثبت‌های ملی میتواند به توسعه گردشگری کشاورزی، حمایت از تولیدکنندگان و گسترش صنایع تبدیلی و بسته‌بندی کمک کند.
قلی‌زاده گفت: افزایش ارزش افزوده از طریق فرآوری عناب و معرفی هدفمند آن در بازارهای ملی و فراملی، میتواند به تقویت اقتصاد محلی کمک کند.
وی با تأکید دوباره بر حفاظت از میراث طبیعی و ناملموس مرتبط با عناب، خاطرنشان کرد: حفظ این ظرفیت در کنار ارتقای کیفیت محصول و گسترش بازارهای فروش، برای تثبیت جایگاه خوسف به‌عنوان یکی از قطب‌های اصلی تولید عناب کشور اهمیت دارد.
دنیا با صدای رسانه زنده است – کیوبای
