سرویس اقتصادی – بازار کسب و کار: بسته شدن ناگهانی مرزهای ریمدان و تفتان در مرز ایران و پاکستان طی روزهای گذشته، مشکلات گسترده‌ای را برای رانندگان کامیون‌های باری که در این گذرگاه‌ها گرفتار شده‌اند، به وجود آورده است. این وضعیت، علاوه بر ایجاد سرگردانی و نگرانی برای رانندگان، خسارت‌های مالی قابل‌توجهی را به فعالان حوزه حمل‌ونقل جاده‌ای تحمیل کرده و روند جابه‌جایی کالا را با اختلال مواجه ساخته است.
بر اساس گزارش‌ها و تصاویر منتشرشده در فضای مجازی، شماری از رانندگان در مرز ریمدان در شرایط دشوار و در منطقه‌ای کم‌برخوردار از امکانات رفاهی و خدمات ضروری، در انتظار بازگشایی مرز و تعیین تکلیف وضعیت تردد خود هستند. کمبود آب، نبود امکانات مناسب برای استراحت و دشواری دسترسی به خدمات اولیه، در صورت تداوم این شرایط، می‌تواند مشکلات انسانی و معیشتی جدی‌تری برای رانندگان و همراهان آنان ایجاد کند.
از سوی دیگر، توقف کامیونها و معطل ماندن محموله‌های تجاری، هزینه‌های حمل‌ونقل را افزایش داده و خسارت‌هایی از جمله هزینه توقف ناوگان، تأخیر در تحویل کالا، افزایش هزینه‌های عملیاتی و برهم خوردن برنامه‌های حمل‌ونقل را به دنبال دارد. ادامه این وضعیت همچنین می‌تواند بر فعالیت شرکت‌های حمل‌ونقل، صاحبان کالا و روند مبادلات تجاری میان ایران و پاکستان تأثیر منفی بگذارد.
براساس خبرهای اعلام شده در رسانه‌ها شب گذشته با رایزنی‌های انجام شده بین دو کشور مبادلات تجاری با پاکستان، در مرز ریمدان ازسرگیری شده و تبادل کالاهای فسادپذیر و محصولات تره‌بار آغاز شد.
به استناد عبدالسلیم حوت، مدیر بازارچه مرزی ریمدان دشتیاری، نیز از آغاز رایزنی با مقامات گمرک گبد پاکستان برای رفع مشکلات صادراتی و تسهیل تردد کالا از این مرز خبر داد و اظهار کرد: در پی بروز مشکلات در مرز ریمدان و اعلام تغییراتی از سوی پاکستان در شرایط تعرفه‌های گمرکی و بانکی، پیگیری‌ها برای رفع موانع و بازگشت روند صادرات به شرایط عادی، با تأکید مقام عالی دولت در استان آغاز شده است.
انتشار تصاویر کامیون‌های متوقف‌شده و رانندگان سرگردان، به‌ویژه در مرز ریمدان، بخش قابل‌توجهی از فضای مجازی را به خود اختصاص داده و بار دیگر ضرورت مدیریت هماهنگ مرزها، اطلاع‌رسانی به‌موقع درباره محدودیت‌های تردد و پیش‌بینی امکانات اولیه برای رانندگان گرفتار در گذرگاه‌های مرزی را برجسته کرده است.
رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی شرکت‌های حمل‌ونقل بین‌المللی ایران در رسانه اکونومیست در تشریح تازه‌ترین وضعیت مراودات تجاری و زمینی کشورمان با همسایگان غربی و شرقی اعلام کرد که در حال حاضر تمامی مرزهای کشور باز هستند و تردد در آن‌ها جریان دارد، هرچند که در برخی از این گذرگاه‌ها شاهد توقف و معطلی کامیونها هستیم.
مرز ریمدان موقتاً تعطیل شده است
احسان ملک‌زاده، درباره مرزهای مشترک با پاکستان توضیح داد که مرز ریمدان موقتاً تعطیل شده و هیچ‌گونه عبور و مروری در آن صورت نمی‌گیرد، اما در نقطه مقابل، مرز میرجاوه فعال است و امور مربوط به واردات کالا و همچنین ترانزیت به مقاصد کشورهای ثالث به روال عادی در حال انجام است.
وی همچنین درباره مرزهای منتهی به عراق بیان کرد که تمامی این مرزها باز هستند و تا این لحظه هیچ گزارش رسمی و موثقی درباره بسته شدن مرزهای مسافری به دست آن‌ها نرسیده است. این مقام صنفی در پایان ارزیابی خود از وضعیت مرزهای عراق، بر این نکته تأکید کرد که روی‌هم‌رفته مشکل خاصی در زمینه تردد مرزی با این کشور وجود ندارد، ولی همچنان پدیده ایستایی و معطلی کامیونها در تعدادی از مرزها پابرجا است.
سخنگوی دولت محلی ایالت بلوچستان پاکستان (۲۶ مهر ۱۴۰۵) به روزنامه پاکستانی «دان» گفت که هدف از این تعطیلی، رسیدگی به نگرانی‌های امنیتی، جلوگیری از قاچاق و مؤثرتر ساختن نظام مدیریت مرزی است.
وی تأکید کرد که این اقدام برای بهبود وضعیت امنیتی و امور اداری در دو سوی مرز ضروری بود. در مقابل، اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، علت توقف را «مشکلات فنی و لزوم اتخاذ تدابیر احتیاطی» عنوان کرد و افزود که مراجع ذیربط دو کشور در تماس نزدیک با یکدیگر، در حال بررسی و مشورت برای رفع مشکل مذکور در اسرع وقت هستند.
سرگردانی صدها کامیون
اتاق بازرگانی و صنایع کویته نیز از تجار خواسته است تا اطلاع ثانوی سفارش‌های جدید واردات و صادرات با ایران را متوقف کنند. این وضعیت باعث سرگردانی صدها کامیون حامل گاز مایع، برنج، میوه و سایر کالاهای اساسی در دو سوی مرز شده است.
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، نیز (۲۵ مهر ۱۴۰۵) عنوان کرد که صادرات ایران به پاکستان به دلیل تحریم‌های بانکی و دشواری ارائه فرم الکترونیکی واردات توسط واردکنندگان پاکستانی، عملاً متوقف شده است، هرچند واردات از پاکستان به ایران همچنان ادامه دارد.
بسته شدن گذرگاه مرزی «الشیب» به دلیل مشکلات فنی
در همین حال، گزارش‌ها از بسته شدن ناگهانی مرز چذابه در مرز ایران و عراق طی روز گذشته نیز حکایت دارد؛ موضوعی که بر نگرانی‌ها درباره اختلال در ترددهای مرزی افزوده و موجی از اعتراض‌ها و انتقادها را در میان رانندگان و فعالان حوزه حمل‌ونقل به دنبال داشته است.
روز گذشته نیز سخنگوی دولت عراق درباره علت بسته شدن گذرگاه الشیب(چذابه از سمت ایران) توضیحاتی ارائه کرد.
حیدر العبودی، سخنگوی دولت عراق گفت: بسته شدن گذرگاه مرزی «الشیب» (سمت عراقی گذرگاه چذابه ایران) صرفاً به دلیل عدم آمادگی فنی، تکنولوژیکی و زیرساختی آن صورت گرفته است.
وی افزود: بغداد قاطعانه اعلام می‌کند که عراق هرگز اجازه نخواهد داد از خاک این کشور برای تهدید کشورهای همسایه استفاده شود.
العبودی گفت: دولت عراق به هیچ عنوان میزبانی از هیچ گروه مسلح شرکت‌کننده در درگیری‌های خاص را نمی‌پذیرد.
به گفته وی، کمیته عالی و هماهنگی‌های مشترک با جمهوری اسلامی ایران برای حل‌وفصل نهایی پرونده عناصر مسلح کرد ایرانی (تجزیه طلبان تروریست ضد ایرانی) در خاک عراق فعال است.
معطلی کامیونها خسارت مضاعف به صادرکنندگان و رانندگان
توقف طولانی‌مدت کامیونها در مرز ممکن است پیامدهای افتصادی ناخوشایندی به همره داشته باشد.
پیامدهای این وضعیت تنها به صادرکنندگان محدود نمی‌شود. رانندگان نیز در شرایطی قرار می‌گیرند که علاوه بر تحمل هزینه‌های توقف، با خطر خسارت به بار، تأخیر در تحویل محموله و بروز اختلافات احتمالی با صاحبان کالا مواجه‌اند. از سوی دیگر، شرکت‌های حمل‌ونقل و تجار نیز ممکن است با زیان‌های مالی ناشی از کاهش کیفیت محصولات، از دست رفتن بازار فروش و برهم خوردن تعهدات تجاری روبه‌رو شوند.
خسارت ناشی از توقف کالاهای فسادپذیر، برخلاف بسیاری از هزینه‌های دیگر حمل‌ونقل، با گذشت زمان می‌تواند افزایش یابد و حتی به نابودی کامل محموله منجر شود. به همین دلیل، در چنین شرایطی، سرعت عمل مسئولان برای تعیین تکلیف کامیون‌های متوقف‌شده، فراهم کردن امکان عبور ایمن محموله‌ها یا پیش‌بینی راهکارهای جایگزین، اهمیت ویژه‌ای دارد.
در نهایت، آنچه این بحران را نگران‌کننده‌تر می‌کند، احتمال تبدیل یک محدودیت مرزی به زنجیره‌ای از خسارت‌های اقتصادی است؛ زنجیره‌ای که از فساد محصولات کشاورزی و مواد غذایی آغاز می‌شود و می‌تواند معیشت رانندگان، سرمایه صادرکنندگان و اعتبار تجاری مسیرهای صادراتی کشور را تحت تأثیر قرار دهد.
در چنین شرایطی، انتظار می‌رود مسئولان ذیربط با پیگیری فوری موضوع از طرف‌های پاکستانی و عراقی، ضمن اعلام دلایل و مدت احتمالی انسداد مرزها، برای تعیین تکلیف کامیون‌های متوقف‌شده، تأمین آب و امکانات ضروری و کاهش خسارت‌های واردشده به رانندگان و شرکت‌های حمل‌ونقل اقدام کنند.
تداوم انسداد ناگهانی مرزها، بدون اطلاع‌رسانی شفاف و ارائه راهکار جایگزین، نه‌تنها معیشت رانندگان و فعالیت ناوگان باری را تحت تأثیر قرار می‌دهد، بلکه می‌تواند به روند تجارت خارجی و اعتماد فعالان اقتصادی به ثبات مسیرهای ترانزیتی نیز آسیب وارد کند.