به گزارش خبرنگار اقتصادی بازار کسب‌وکار، خراسان جنوبی با ۳۳۱ کیلومتر مرز مشترک با افغانستان، یکی از مسیرهای رسمی تجارت ایران با این کشور است و پایانه مرزی ماهیرود در شهرستان سربیشه، اصلی‌ترین گذرگاه تجاری استان به شمار می‌رود.
بر اساس آمار اعلام‌شده از سوی گمرکات خراسان جنوبی، در دو سال فعالیت دولت چهاردهم بیش از ۶ میلیون و ۷۰۰ هزار تن کالا در بخش‌های صادرات، واردات و ترانزیت از گمرکات استان مبادله یا عبور کرده است.
در همین مدت، ۴ میلیون و ۶۰۰ هزار تن کالا به ارزش یک میلیارد و ۱۰۰ میلیون دلار از گمرکات استان صادر شده است.
همچنین ۲۲ هزار تن کالا به ارزش ۴۱ میلیون دلار وارد خراسان جنوبی شده و در بخش ترانزیت مبدا نیز ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تن کالا به ارزش سه میلیارد و ۴۰۰ میلیون دلار در قالب ۸۷ هزار و ۹۱۰ محموله از گمرکات استان عبور کرده است.
در بخش ترانزیت مقصد نیز ۱۰۷ هزار تن کالا به ارزش ۱۲۰ میلیون دلار در قالب چهار هزار و ۲۷۰ محموله از گمرکات خراسان جنوبی عبور کرده است.
یک میلیون و ۸۰۰ هزار تن کالا به ارزش ۹۳۴ میلیون دلار نیز در این مدت در قالب صادرات مرزی از گمرکات استان صادر شده است.
بر اساس آمار اعلام‌شده، مجموع ارزش کالاهای صادراتی، وارداتی و ترانزیتی ثبت‌شده در این بخش‌ها طی دو سال دولت چهاردهم بیش از پنج میلیارد و ۵۹۵ میلیون دلار بوده است.
تردد روزانه بیش از هزار کامیون در ماهیرود
مرز ماهیرود به عنوان مهم‌ترین گذرگاه تجاری خراسان جنوبی با افغانستان، شاهد حجم بالایی از تردد ناوگان حمل‌ونقل است.
سیدمحمدرضا هاشمی، استاندار خراسان جنوبی، با اشاره به وضعیت تردد در این مرز گفت: روزانه بیش از یک‌هزار دستگاه کامیون حامل بار صادراتی از ماهیرود به سمت افغانستان تردد می‌کنند و همزمان بین ۲۵۰ تا ۲۸۰ کامیون نیز از این مرز وارد کشور می‌شوند.
وی افزود: مرز ماهیرود حتی در شرایط حساس اخیر کشور فعال بوده و خودروها در این مسیر تردد داشته‌اند و صادرات و واردات نیز انجام شده است.
استاندار خراسان جنوبی همچنین بر کاهش زمان ماندگاری کامیون‌ها در مرز و روان‌سازی فرآیند نوبت‌دهی تاکید کرده است.
به گفته هاشمی، استفاده از ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان برای راه‌اندازی سامانه نوبت‌دهی اینترنتی نیز در دستور کار قرار دارد.
صادرات خراسان جنوبی از مرز یک میلیون تن عبور کرد
مدیرکل گمرکات خراسان جنوبی درباره عملکرد تجارت خارجی استان در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵ گفت: یک میلیون و ۱۷۵ هزار و ۸۱۵ تن کالا به ارزش ۱۹۰ میلیون و ۹۷ هزار و ۴۵۷ دلار از گمرکات استان صادر شده است.
محمد کوه‌گرد افزود: وزن کالاهای صادراتی در این مدت نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۵۵ درصد و ارزش صادرات نیز هفت درصد افزایش داشته است.
بر اساس آمار اعلام‌شده، حجم صادرات استان در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۴ حدود ۷۵۹ هزار تن و ارزش آن حدود ۱۷۸ میلیون دلار بوده است.
شمش آهن، سیمان، مرکبات، صیفی‌جات، هیدروکربن و انواع حلال، انواع ورق، تایر سواری، مصنوعات پلاستیکی و قیر از مهم‌ترین کالاهای صادراتی خراسان جنوبی در پنج ماه نخست امسال بوده‌اند.
عراق، پاکستان، افغانستان، ترکیه و ترکمنستان نیز از جمله مقاصد صادراتی کالاهای استان در این مدت اعلام شده‌اند.
رشد واردات از پاکستان، افغانستان و چین
کوه‌گرد درباره واردات خراسان جنوبی در پنج ماه نخست سال جاری نیز اظهار کرد: در این مدت ۱۰ هزار و ۶۲۴ تن کالا به ارزش ۱۹ میلیون و ۱۹۷ هزار و ۲۵۷ دلار از طریق گمرکات استان وارد کشور شده است.
وی افزود: واردات استان در این مدت از نظر وزن ۱۹۲ درصد و از نظر ارزش ۲۴۳ درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته افزایش داشته است.
برنج، کنجد، صفحه و دستگاه مبدل برق خورشیدی، دستگاه‌های مرتبط با استخراج معدن، حبوبات و دانه اسپند از جمله کالاهای وارداتی استان در این مدت بوده‌اند.
به گفته مدیرکل گمرکات خراسان جنوبی، پاکستان، افغانستان، چین، عمان و امارات متحده عربی از مهم‌ترین مبادی واردات استان بوده‌اند.
ماهیرود ـ فراه؛ پیشرفت بیش از ۶۰ کیلومتر از مسیر
در کنار افزایش مبادلات تجاری، توسعه زیرساخت‌های ارتباطی مرز نیز دنبال شده است.
محور ماهیرود ـ فراه به طول ۱۱۷ کیلومتر، پایانه مرزی ماهیرود در شهرستان سربیشه را به شهر فراه افغانستان متصل می‌کند.
عملیات اجرایی این محور طی سال‌های گذشته با وقفه‌هایی مواجه شده بود.
استاندار خراسان جنوبی درباره آخرین وضعیت این پروژه گفت: عملیات اجرایی محور ماهیرود ـ فراه پس از سال‌ها توقف دوباره فعال شده و تاکنون بیش از ۶۰ کیلومتر از این مسیر آسفالت شده است.
هاشمی افزود: تکمیل محور ماهیرود ـ فراه از طرح‌های مهم ارتباطی و اقتصادی استان است و برای تکمیل بخش باقی‌مانده آن پیگیری‌ها ادامه دارد.
وی همچنین از برگزاری نشست‌های متعدد با مسئولان ولایت فراه در دو سال گذشته خبر داده و گفته است این نشست‌ها با هدف تقویت روابط اقتصادی، تسهیل تجارت و پیگیری مسائل مرتبط با مرز انجام شده است.
چهار بازارچه مرزی در خراسان جنوبی
خراسان جنوبی چهار شهرستان مرزی سربیشه، نهبندان، درمیان و زیرکوه و چهار بازارچه مرزی ماهیرود، دوکوهانه، گلورده و یزدان دارد.
فعال‌سازی ظرفیت بازارچه‌های مرزی و اجرای تجارت مرزنشینان از دیگر برنامه‌های اقتصادی استان در حوزه مرز است.
در چارچوب قانون ساماندهی و نظارت بر تجارت مرزی، امکان استفاده مرزنشینان از ظرفیت تجارت رسمی و قانونی دنبال شده است.
سیدعلی قریشی، مدیرکل دفتر هماهنگی امور اقتصادی استانداری خراسان جنوبی، با اشاره به این طرح گفت: استان پس از پیگیری‌های انجام‌شده به جمع استان‌های مشمول تجارت مرزی و کولبری قانونی پیوسته و برای اجرای این طرح سهمیه ارزی اختصاص یافته است.
وی افزود: سهمیه ارزی اختصاص‌یافته به خراسان جنوبی در این طرح ۹۰ میلیون دلار اعلام شده است.
بر اساس سازوکار این طرح، واردات کالا برای مرزنشینان باید از مسیر رسمی و با انجام تشریفات قانونی و گمرکی انجام شود.
بازارچه‌های یزدان، دوکوهانه و گلورده نیز در کنار ماهیرود در برنامه فعال‌سازی ظرفیت تجارت مرزی استان قرار دارند.
استاندار خراسان جنوبی نیز فعال‌تر شدن بازارچه‌های مرزی و افزایش ساعات فعالیت گذرگاه‌های ماهیرود و یزدان را از برنامه‌های مورد پیگیری استان اعلام کرده است.
۱۲۵۰ میلیارد تومان منابع از محل کولبری
تجارت مرزنشینان یکی از بخش‌های مورد توجه در اقتصاد مناطق مرزی خراسان جنوبی است.
هاشمی از ایجاد حدود هزار و ۲۵۰ میلیارد تومان منابع از محل کولبری در سال گذشته خبر داده و اعلام کرده است بخشی از این منابع به حساب افراد واریز شده است.
اجرای تجارت مرزنشینان در استان با هدف استفاده از ظرفیت بازارچه‌های مرزی و ایجاد مسیر رسمی برای مبادلات تجاری دنبال می‌شود.
کاهش زمان ارزیابی کالاهای صادراتی
در بخش دیگری از فرآیند تجارت مرزی، زمان انجام ارزیابی و صدور گواهی‌های استاندارد نیز کاهش یافته است.
مصطفی بذری، مدیرکل استاندارد خراسان جنوبی، گفت: متوسط زمان صدور گواهی ارزیابی انطباق کالاهای صادراتی از ۲.۵ روز به کمتر از یک روز کاهش یافته است.
وی افزود: زمان صدور گواهی ارزیابی انطباق کالاهای وارداتی نیز از هفت روز به دو روز رسیده است.
به گفته مدیرکل استاندارد خراسان جنوبی، اصلاح و هوشمندسازی فرآیندهای ارزیابی کالا با هدف کاهش زمان توقف کالا در گمرکات و مرزهای رسمی استان انجام شده است.
وی همچنین از پیگیری تسهیل شرایط اخذ پروانه کاربرد علامت استاندارد برای محصولات مزیت‌دار استان از جمله زعفران خبر داده است.
ماهیرود؛ سومین معبر رسمی ایران با افغانستان
خراسان جنوبی در شرق ایران و در مرز مشترک با افغانستان قرار دارد و ماهیرود فعال‌ترین مرز تجاری استان در سال‌های اخیر بوده است.
ماهیرود در کنار دوغارون خراسان رضوی و میلک سیستان و بلوچستان، یکی از سه معبر رسمی ایران با افغانستان محسوب می‌شود.
گذرگاه مرزی ماهیرود در حدود ۲۰ کیلومتری روستای ماهیرود شهرستان سربیشه قرار دارد و فاصله آن تا بیرجند حدود ۱۹۰ کیلومتر و تا شهر فراه افغانستان حدود ۱۲۰ کیلومتر اعلام شده است.
این مرز در خرداد ۱۳۸۶ به عنوان مرز رسمی شناخته شد و نام پایانه مرزی که در ابتدا «میل ۷۸» بود، در سال ۱۳۸۹ به «پایانه مرزی ماهیرود» تغییر یافت.
اکنون صادرات، واردات، ترانزیت، تردد ناوگان، تجارت مرزنشینان و فعالیت بازارچه‌های مرزی، مهم‌ترین بخش‌های فعالیت اقتصادی در مرز خراسان جنوبی را تشکیل می‌دهند.
