بازار کسب و کار– سرویس اقتصادی: استان گلستان در روزهای اخیر بار دیگر شاهد بارش‌های شدید و جاری شدن سیلاب بوده است؛ حادثه‌ای که در کنار خسارت به زیرساخت‌ها، خانه‌های مسکونی و زمین‌های کشاورزی، نگرانی‌های تازه‌ای را درباره وضعیت معیشت مردم، به‌ویژه ساکنان مناطق روستایی و خانواده‌های کم‌درآمد، ایجاد کرده است.
بر اساس گزارش‌های منتشرشده در مهرماه ۱۴۰۵، سیلاب در شهرستان مینودشت به حدود ۲۰۰ واحد مسکونی و ۴۵۰ هکتار زمین کشاورزی خسارت وارد کرده و راه ارتباطی ۱۴ روستا نیز مسدود شده است. همچنین در شهرستان مراوه‌تپه، خسارت سیلاب حدود ۲۹۷ میلیارد تومان برآورد شده است. این حوادث، علاوه بر خسارت‌های مالی، تلفات جانی نیز به همراه داشته‌اند.
وقتی سیل، نان‌آور خانواده را نگران می‌کند
برای بسیاری از خانوارهای گلستانی، زمین کشاورزی، دام و درآمد حاصل از کار روزانه، مهم‌ترین پشتوانه اقتصادی زندگی است. هنگامی که سیلاب به مزارع، خانه‌ها و امکانات معیشتی آسیب می‌زند، پیامدهای آن به فروکش کردن آب محدود نمی‌شود؛ بلکه ممکن است هزینه‌های تعمیر و بازسازی، تأمین وسایل ضروری و جبران درآمد ازدست‌رفته برای ماه‌ها بر دوش خانواده‌ها باقی بماند.
در شرایطی که هزینه‌های زندگی، تهیه مواد غذایی، اجاره مسکن و درمان بخش مهمی از درآمد خانوارها را مصرف می‌کند، جبران خسارت‌های ناشی از حوادث طبیعی برای خانواده‌هایی که پس‌انداز یا پوشش بیمه‌ای کافی ندارند، دشوارتر خواهد بود.
خسارت سیل؛ فراتر از آب‌گرفتگی خانه‌ها
آسیب به راه‌های ارتباطی، پل‌ها و زیرساخت‌های روستایی می‌تواند رفت‌وآمد مردم، انتقال محصولات کشاورزی و دسترسی به خدمات ضروری را نیز مختل کند. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، در جریان سیلاب اخیر گلستان، حدود ۳۵ کیلومتر از راه‌های استان دچار تخریب و آب‌شستگی شده و چهار پل و آبرو نیز آسیب دیده‌اند.
این خسارت‌ها نشان می‌دهد که بازگشت زندگی به شرایط عادی، تنها با تخلیه آب از خانه‌ها امکان‌پذیر نیست؛ بلکه به بازسازی زیرساخت‌ها، ترمیم منازل، حمایت از تولیدکنندگان آسیب‌دیده و تأمین منابع مالی لازم نیاز دارد.
ضرورت حمایت فوری از خانواده‌های آسیب‌دیده
در چنین شرایطی، رسیدگی سریع و هدفمند به وضعیت سیل‌زدگان اهمیت ویژه‌ای دارد. ارزیابی دقیق خسارت‌ها، پرداخت کمک‌های بلاعوض، تسهیلات کم‌بهره برای بازسازی خانه‌ها و احیای فعالیت‌های کشاورزی، تأمین اقلام ضروری و بازگشایی راه‌های روستایی می‌تواند بخشی از فشار واردشده بر خانواده‌ها را کاهش دهد.
همچنین اطلاع‌رسانی شفاف درباره میزان خسارت‌ها، منابع اختصاص‌یافته و روند پرداخت کمک‌ها، نقش مهمی در افزایش اعتماد عمومی و اطمینان از رسیدن حمایت‌ها به افراد نیازمند دارد.
پیشگیری؛ ضرورتی برای جلوگیری از تکرار خسارت‌ها
تجربه سیلاب‌های مکرر در گلستان، ضرورت توجه جدی به لایروبی و ساماندهی رودخانه‌ها، اجرای طرح‌های آبخیزداری، تقویت زیرساخت‌های حفاظتی و شناسایی مناطق پرخطر را برجسته می‌کند. برنامه‌ریزی پیشگیرانه و تأمین اعتبارات پایدار می‌تواند هزینه‌های سنگین بازسازی پس از بحران را کاهش دهد و از آسیب‌پذیری بیشتر جوامع محلی جلوگیری کند.
تکرار سیلاب در گلستان، در کنار مشکلات اقتصادی و فشارهای معیشتی، بار دیگر ضرورت پاسخ‌گویی درباره عملکرد مدیران، میزان آمادگی دستگاه‌های مسئول و اثربخشی اقدامات پیشگیرانه را به موضوعی جدی تبدیل کرده است؛ پرسشی اساسی که همچنان پیش روی افکار عمومی قرار دارد: چرا مردم باید هزینه خسارت‌هایی را بپردازند که شاید با برنامه‌ریزی و مدیریت مؤثر بتوان از شدت آن‌ها کاست؟
استان گلستان سال‌هاست با خطر سیلاب و پیامدهای ناشی از بارش‌های شدید روبه‌روست. با این حال، هر بار که سیلاب به خانه‌ها، زمین‌های کشاورزی، راه‌های ارتباطی و زیرساخت‌های مناطق شهری و روستایی آسیب می‌زند، نگرانی‌ها درباره میزان آمادگی دستگاه‌های مسئول و نتیجه اقدامات پیشگیرانه افزایش می‌یابد.
برای مردمی که در شرایط دشوار اقتصادی برای تأمین هزینه‌های روزمره زندگی تلاش می‌کنند، سیل تنها یک حادثه طبیعی نیست؛ بلکه می‌تواند به معنای از دست رفتن بخشی از دارایی خانواده، تخریب محل سکونت، آسیب به محصول کشاورزی و تحمیل هزینه‌هایی باشد که جبران آن‌ها ماه‌ها یا حتی سال‌ها زمان می‌برد.
سیل طبیعی است؛ اما میزان خسارت همیشه اجتناب‌ناپذیر نیست
وقوع بارش‌های شدید و سیلاب را نمی‌توان به‌طور کامل متوقف کرد، اما مدیریت حوضه‌های آبریز، اجرای طرح‌های آبخیزداری، لایروبی اصولی و مستمر رودخانه‌ها، ساماندهی مسیرهای عبور آب، اصلاح نقاط حادثه‌خیز و توسعه سامانه‌های هشدار سریع می‌تواند در کاهش خطر و خسارت نقش مهمی داشته باشد.
از همین رو، تکرار خسارت‌های سیلابی باید فرصتی برای بررسی عملکرد دستگاه‌های مسئول باشد؛ نه اینکه با فروکش کردن آب، موضوع نیز از اولویت خارج شود.
نگرانی از وقوع ال نینو و سیل مجدد
اما آنچه امروز مردم استان را نگران تر کرده احتمال مجدد سیل به دلیل پدیده ال نینو است.
تقویت ال‌نینو در پاییز ۱۴۰۵، هم‌زمان با تجربه سیلاب‌های خسارت‌بار اخیر در گلستان، نگرانی‌ها درباره تکرار سیلاب و آمادگی دستگاه‌های مسئول را افزایش داده است؛ نگرانی‌ای که با توجه به خسارت‌های واردشده به خانه‌ها، زمین‌های کشاورزی و راه‌های ارتباطی، نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت.
معاون عمرانی استاندار گلستان با اشاره به احتمال تکرار بارندگی‌های سیل‌آسا در روزها و هفته‌های آینده، بر ضرورت تسریع در اقدامات پیشگیرانه و استفاده از امکانات موجود تأکید کرده است.
این هشدارها در شرایطی مطرح می‌شود که سیلاب‌های اخیر در بخش‌هایی از استان خسارت‌هایی به منازل، مزارع و راه‌های روستایی وارد کرده است. تکرار چنین حوادثی، ضرورت آماده‌سازی مسیرهای عبور آب، بررسی وضعیت پل‌ها و آبروها و شناسایی نقاط مستعد آب‌گرفتگی و طغیان رودخانه‌ها را دوچندان می‌کند.
آیا گلستان برای سیل احتمالی بعدی آماده است؟
پرسش اساسی این است که پس از سیلاب‌های اخیر، چه اقداماتی برای کاهش خطر حوادث بعدی انجام شده است؟ آیا لایروبی نقاط پرخطر و پاک‌سازی مسیرهای آب با سرعت کافی پیش می‌رود؟ آیا تجهیزات امدادی و ماشین‌آلات در مناطق حساس مستقر شده‌اند؟ و آیا هشدارهای هواشناسی به برنامه عملیاتی مشخصی برای حفاظت از جان و دارایی مردم تبدیل شده‌اند؟
اکنون مهم‌ترین مطالبه از مسئولان گلستان، شفاف‌سازی درباره اقدامات انجام‌شده، رفع نقاط ضعف احتمالی و آمادگی عملی برای مواجهه با بارش‌های شدید است. مردم حق دارند بدانند پس از خسارت‌های اخیر چه تغییراتی در مدیریت بحران ایجاد شده و چه اقداماتی برای جلوگیری از تکرار خسارت‌ها در دستور کار قرار دارد.
پرسش مردم روشن است: در سال‌های گذشته چه اقداماتی برای پیشگیری از سیلاب انجام شده است؟ کدام طرح‌ها به سرانجام رسیده‌اند و کدام پروژه‌ها به دلیل کمبود اعتبار، تأخیر اجرایی یا مشکلات مدیریتی نیمه‌تمام مانده‌اند؟ آیا نقاط پرخطر شناسایی‌شده به‌موقع ایمن‌سازی شده‌اند؟ و مهم‌تر از همه، چه نهادی مسئول ارزیابی نتایج این اقدامات است؟
سیل در گلستان فقط یک حادثه طبیعی نیست؛ بحرانی است که می‌تواند امنیت اقتصادی و معیشتی خانواده‌ها را نیز تحت تأثیر قرار دهد. در روزهایی که بسیاری از مردم با دشواری‌های اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کنند، حمایت مؤثر از آسیب‌دیدگان و بازسازی پایدار مناطق خسارت‌دیده، ضرورتی انسانی و اجتماعی است؛ ضرورتی که نباید با فروکش کردن آب و پایان خبرهای سیل به فراموشی سپرده شود.