مشارکت مردم و خیران مهمترین محور توسعه عدالت آموزشی است
افزایش رواناب در شهرها مشکلاتی را برای شهروندان به وجود میآورد که اختلال در رفت و آمد و آبگرفتگی معابر ، واحدهای اداری ، مسکونی و تجاری از جمله آنهاست و در زمان شدت بارندگی نیز با تبدیل خیابانها به مسیر سیلاب ، عملا خسارتهای زیادی به شهرها و شهروندان وارد میشود.
برای پیشگیری از این خسارتها، معمولا طراحان شهری در زمان تهیه طرحهای توسعه و عمران شهری ، به ابعاد جداول هدایت و دفع آب های سطحی توجه کرده و سعی میکنند شبکه زهکشی شهری را با سطح مقطع بالاتر طراحی و اجرا نمایند که این خود موجب افزایش هزینههای شهری شده و در مواردی نیز امکان اجرا با محدودیت مواجه است.
علاوه بر مقدار جریان آب سطحی در زمان بارندگی، کیفیت آن نیز مورد توجه است. رواناب جاری شده در محدوده شهری با توجه به انواع آلایندهها در مسیر خود ، همراه خود مقدار زیادی آلودگی حمل میکند و این آب آلوده نهایتا به اراضی و رودخانهها راه مییابد و موجب تخریب محیط زیست میشود.
استان گلستان دارای ۳۶ شهر و جمعیت شهرنشین بالغ بر ۱.۲ میلیون نفر است . شهرهای استان به دلیل نزدیکی به هم، بر شهرها و روستاهای پاییندست خود هم اثر میگذارند و در زمان وقوع بارش ، در مدت زمان کمی، رواناب با دبی بالا در معابر شهری به راه افتاده و مشکلات زیادی را به وجود میآورد.
یکی از راهکارهای حل و یا تخفیف این مشکل ، کاهش رواناب از مبدا و یا از نیمههای راه است، که یکی از حلقه های زنجیره #مدیریت_یکپارچه_منابع_آب به شمار می رود . مبنای این راهکار این است که قبل از اینکه رواناب جاری شود و یا در نیمه راه خود، به نحوی حذف شده و به رواناب سطحی تبدیل نشود.
در این راستا پیشنهادهایی چند برای متولیان شهرسازی استان و نیز شهرداران محترم ارائه میشود که امید است مورد توجه قرار گیرد. این راهکارها نه تنها از مشکلات رواناب های شهری می کاهد، بلکه به اهداف دیگری مانند تغذیه سفرههای زیرزمینی و کاهش آلودگی منابع آب نیز توجه دارد که رسیدن به اهداف #مدیریت_یکپارچه_منابع_آب را تسهیل می کند.
۱ – سطوح وسیعی از محدوده شهرها متعلق به فضای اشغال شده توسط بام واحدهای اداری ، مسکونی ، آموزشی و تجاری است . هدایت آب باران خارج شده از ناودان ها و ذخیره در مخازن به منظور آبیاری فضاهای سبز و مصارف دیگر از روشهای کاهش رواناب شهری است. نمونه هایی از این روش در استان گلستان تحت عنوان «لاری» قدمت طولانی دارد.
۲ – تبدیل پوشش غیرقابل نفوذ حیاط واحدهای مسکونی ، اداری ، آموزشی و تجاری ، به پازلهای نفوذپذیر و یا سنگریزههای مناسب ، کاهش رواناب را به دنبال دارد.
۳ – حفر چاه های جاذب رواناب ناشی از بارندگی در مجتمعهای تجاری ، آموزشی ، مسکونی و اداری ، موجب می شود آب باران به جای روان شدن ، در این چاهها به دام افتاده و آبخوانها را تغذیه کند . رعایت مسائل ایمنی در حفر و نگهداری این چاهها ضروری است.
۴ – پیاده روها نیز سطوح غیرقابل نفوذی هستند که روانابی با جریان بالا تولید میکنند . شیب بندی پیادهرو برای هدایت رواناب جاری شده، به فضای سبز موجود در آنها، از راهکارهای کاهش رواناب شهری به شمار می آید. همچنین کاهش سطوح نفوذ ناپذیر پیاده روها ، با استفاده از پازل خشکه کار که بر روی بستری از ماسه بادی فرش میشود و بین هر دو قطعه ، فضایی خالی وجود دارد که با ماسه و یا پوشش گیاهی پر می شود و به آب اجازه میدهد به جای روان شدن، از خلال سطح مفروش نفوذ کند، راهکار دیگری در کاهش رواناب به شمار میرود.
۵ – سطح خیابانها تا ۲۵ درصد از سطوح غیرقابل نفوذ محدوده شهری را تشکیل میدهد که منبع بزرگی از سیلابها را در سطح شهر به وجود میآورد. با اصلاحات هندسی در خیابانها از جمله آن که بلوارهای وسط خیابان و فضای سبز کنار خیابان پایینتر از سطح خیابان ساخته شوند، بخشی از رواناب های سطحی به این سطوح هدایت شده و نفوذ مییابد و مانع از انباشته شدن سیلابها شده و در آبیاری فضای سبز نیز صرفه جویی به عمل میآید.
۶ – در شهرهایی مانند گرگان که دارای قنوات متروکه متعدد است، هدایت بخشی از رواناب های خیابانها به این قنوات، کاهش رواناب شهری و تغذیه سفره های زیرزمینی را به دنبال دارد.
۷ – در شهرهای کوهپایه ای که بر روی مخروط افکنه ها ایجاد شده ، بدلیل نفوذپذیری زیاد زمین ، می توان با حفر چاههای جاذب در مسیر جداول هدایت آبهای سطحی ، بخشی از رواناب را به جای هدایت ، به نفوذ وادار کرد.
بخشی از این پیشنهادها نیازمند منابع مالی توسط دولت و شهرداریها نیست بلکه با پیشبینی در طرحهای توسعه و عمران شهرها و وضع برخی مقررات مانند شرایط پایان کار ساخت و ساز و یا اعطای تسهیلات قابل دسترسی است و برخی از راهکارها، میزان هزینه های عمرانی و جاری شهری مانند ساخت جداول عریض و عمیق هدایت و دفع آب سطحی را کاهش هم میدهد. لازم به ذکر است که اجرای هر یک از راهکارهای ارایه شده نیازمند بررسی ، مطالعه و طراحی ویژه در محل اجرای خود است.
در خاتمه ذکر این نکته ضروری است که باران، سیل و استان گلستان ، همراهی تاریخی با یکدیگر دارند و چنانچه همزیستی مسالمت آمیز با سیل در شهرها و #مدیریت_یکپارچه_منابع_آب در دستور کار مدیران و کارشناسان و عموم شهروندان قرار گیرد ، شهرهایی به مراتب امنتر و زیباتر خواهیم داشت.
دیدگاهتان را بنویسید