رفع تعهدات ارزی مهمترین مسئله امروز حوزه صادرات کشور است
به گزارش خبرنگار بازار کسب و کار نشست بررسی طرحهای کلان نفت و انرژی با حضور رئیسجمهوری در شرایطی برگزار شد که اقتصاد ایران همچنان در گرداب وابستگی به درآمدهای نفتی دست و پا میزند.
مسعود پزشکیان در این نشست بر پیگیری طرحهای افزایش تولید ۲۵۰ هزار بشکهای نفت، جمعآوری گازهای مشعل، فشارافزایی میدان پارس جنوبی و توسعه نیروگاههای خورشیدی تأکید کرد.
این در حالی است که کارشناسان نسبت به تحقق این وعدهها بدبین هستند. یک اقتصاددان که نخواست نامش فاش شود میگوید: برگزاری جلسات متعدد بدون برنامه زمانبندی شفاف و تأمین منابع مالی، تنها به افزایش انتظارات بیپاسخ میانجامد.
طرح جمعآوری گازهای مشعل که سالهاست به عنوان معضلی هم برای محیط زیست و هم برای اقتصاد کشور مطرح است، بار دیگر در کانون توجه قرار گرفته. یک مقام آگاه در وزارت نفت به خبرگزاری بازار کسب و کار گفت: اجرای این طرح میتواند سالانه میلیاردها دلار برای کشور درآمدزایی کند.
در بخش نیروگاههای خورشیدی نیز با وجود تأکید دولت، مشکلات زیرساختی و محدودیت در جذب سرمایهگذار، اجرای سریع این طرحها را با چالش مواجه کرده است. یک فعال بخش خصوصی در حوزه انرژی گفت: دولت هنوز نتوانسته است بسترهای لازم برای مشارکت واقعی بخش خصوصی را فراهم کند.
از وعده جمعآوری گازهای مشعل تا فشارافزایی پارس جنوبی؛ طرحهایی کهنه در لباسی نو
در مناطق نفتخیز نیز مردم نسبت به نتایج این نشستها تردید دارند. یک شهروند اهوازی با بیان اینکه بوی گاز مشعل بخشی از زندگی روزمره ما شده”، پرسید: “چرا با این همه نشست و بررسی، وضعیت ما تغییری نمیکند؟
سازمان برنامه و بودجه نیز طبق دستور رئیسجمهوری، مأمور احصای طرحهایی شده که قابلیت افزایش تولید و توجیه اقتصادی دارند. این موضوع اگر با شفافیت همراه باشد، میتواند گامی مثبت در جهت بهبود فضای سرمایهگذاری باشد.
نشست هفتگی رئیسجمهوری برای پیگیری طرحها نیز از دیگر تصمیمات مطرح شده است. اما سؤال اساسی اینجاست: آیا دولت منابع مالی لازم برای اجرای این طرحها را در اختیار دارد؟ با توجه به کسری بودجه و تحریمها، بسیاری از ناظران نسبت به عملیاتی شدن این برنامهها بدبین هستند.
نفت، اقتصاد و معیشت؛ سه ضلع مثلث توسعهنیافته
در میانه این نشستهای دولتی، زندگی روزمره مردم و فعالان اقتصادی در گرو تصمیماتی است که پشت درهای بسته گرفته میشود. کارگران پالایشگاهها، کشاورزان حاشیه میدانهای نفتی و سرمایهگذاران بخش خصوصی، هر یک به شیوهای خود چشم به راه تحول در مدیریت منابع انرژی کشور هستند.
بازار کسبوکار اما با نگاهی منتقدانه به این نشستها مینگرد. از یک سو، فعالان اقتصادی امیدوارند با اجرایی شدن این طرحها، شاهد رونق تولید و اشتغال باشند. از سوی دیگر، خاطره طرحهای ناتمام گذشته، همچون سایهای شوم بر فضای کسبوکار سنگینی میکند.
در بخش فشارافزایی میدان پارس جنوبی نیز با وجود اهمیت آن در حفظ ظرفیت تولید گاز، مشکلات فنی و نبود سرمایهگذاری کافی، اجرای این طرح را با تأخیر مواجه کرده است. یک کارگر در پالایشگاه پارس جنوبی گفت: ما هر روز شاهد وعدههای مسئولان هستیم، اما در عمل تغییر محسوسی نمیبینیم.
دکتر فریبا شاهرودی، کارشناس انرژی، در این رابطه معتقد است: تمرکز دولت بر طرحهای کوتاهمدت بدون توجه به راهبرد بلندمدت در حوزه انرژی، نگرانکننده است. ما نیازمند تحولی ساختاری در مدیریت منابع هستیم.
از سوی دیگر، برخی بازاریان و فعالان اقتصادی از توجه دولت به حوزه انرژی استقبال کردهاند. محمد کریمی، عضو اتاق بازرگانی تهران گفت: اگر این طرحها به درستی اجرایی شود، میتواند به رونق تولید و اشتغال کمک شایانی کند.
اما در پس این وعدهها، نکات قابل تأملی وجود دارد که نمیتوان از آن گذشت. وابستگی به درآمدهای نفتی همچنان به عنوان عاملی بازدارنده در مسیر توسعه اقتصادی کشور عمل میکند. از سوی دیگر، کمرنگ شدن نقش بخش خصوصی در اجرای طرحهای کلان، زنگ خطری برای اقتصاد کشور است.
مدیریت منابع آبی نیز از دیگر چالشهای پیش روست. توسعه طرحهای انرژی بدون توجه به مدیریت منابع آبی میتواند به بحران آب در مناطق نفتخیز دامن بزند. این موضوع نیازمند هماهنگی بین دستگاههای مختلف است.
شکاف بین وعده و عمل نیز همچنان به عنوان معضلی قدیمی در مسیر توسعه انرژی کشور خودنمایی میکند. تاریخچه طولانی وعدههای عملیاتی نشده در حوزه نفت و انرژی، باعث ایجاد بیاعتمادی در میان مردم و فعالان اقتصادی شده است.
در پایان باید پرسید: آیا این بار گردهمایی مسئولان به نتیجهای ملموس خواهد انجامید یا همچون گذشته، در میانه راه به فراموشی سپرده خواهد شد؟ پاسخ این پرسش را آینده نشان خواهد داد، اما آنچه مسلم است، ضرورت تغییر نگرش در مدیریت منابع انرژی کشور است.
وابستگی مزمن به نفت؛ چرخه معیوب اقتصاد ایران
تمرکز دولت بر طرحهای افزایش تولید نفت، نشان میدهد اقتصاد ایران هنوز در دام وابستگی به درآمدهای نفتی گرفتار است. این وابستگی نه تنها کشور را در برابر نوسانات قیمت نفت آسیبپذیر کرده، بلکه فرصتهای توسعه بخشهای غیرنفتی را نیز از بین برده است.
بخش خصوصی؛ میهمان ناخوانده طرحهای کلان
با وجود شعارهای متعدد درباره مشارکت بخش خصوصی، در عمل شاهد غلبه نگاه دولتی بر اجرای طرحهای انرژی هستیم. فقدان بسترهای شفاف حقوقی و تضمینهای لازم برای بازگشت سرمایه، سرمایهگذاران داخلی و خارجی را از ورود به این عرصه بازمیدارد.
آب، بهای پنهان توسعه انرژی
توسعه طرحهای عظیم انرژی در مناطق خشک و نیمهخشک کشور، فشار مضاعفی بر منابع آبی محدود این مناطق وارد میکند. عدم توجه کافی به پیامدهای زیستمحیطی این طرحها، میتوانند بحران آب را در این مناطق تشدید کند.
شکاف اعتماد؛ مانع بزرگ سرمایهگذاری
تاریخچه طولانی وعدههای عملیاتی نشده در حوزه نفت و انرژی، شکاف عمیق اعتماد بین دولت، مردم و فعالان اقتصادی ایجاد کرده است. بدون ارائه گزارشهای شفاف و زمانبندی دقیق، نمیتوان انتظار داشت فضای بیاعتمادی موجود بهبود یابد.
دیدگاهتان را بنویسید