جزئیات بازگشت بانک رفاه/ حق مسکن کارگران افزایش مییابد
به گزارش بازار کسب و کار مهندسی عمران، نه فقط یک رشته دانشگاهی، بلکه شالوده توسعه زیرساختی هر جامعه است. از جادههای باریک روستایی تا پلهای عظیم شهری، از ساختمانهای مسکونی تا برجهای اداری، رد پای مهندسان عمران در همهجا دیده میشود. آنان همان افرادیاند که سکوت بتن و فولاد را به زبان استحکام و ایمنی ترجمه میکنند.
در استان گلستان، رشته مهندسی عمران جایگاهی ویژه دارد. استانی که همزمان با رشد شهرنشینی، پروژههای متعددی در حوزه راه، ساختمان، سدسازی و خدمات شهری را تجربه میکند. اما پشت این حجم از فعالیت عمرانی، واقعیتهایی نهفته که گاه با چالش، رکود و دغدغههای شغلی گره خوردهاند.
دانشگاهها، نخستین سکوی پرتاب مهندسان آینده هستند. در گلستان، چندین مرکز آموزش عالی از جمله دانشگاه گلستان در گرگان، دانشگاههای آزاد اسلامی در گنبدکاووس، علیآباد کتول و بندرگز، و مؤسسات فنی در کردکوی و مینودشت، به تربیت نیروی انسانی در این رشته میپردازند.
دانشگاه گلستان به عنوان دانشگاه مادر استان، رشته عمران را در دو مقطع کارشناسی و کارشناسی ارشد ارائه میکند و ظرفیت پذیرش سال ۱۴۰۳ را حدود ۶۰ نفر اعلام کرده است. این ظرفیت شامل گرایشهای سازه و ژئوتکنیک نیز میشود که از مهمترین شاخههای تحصیلات تکمیلی در کشور هستند.
دانشگاههای آزاد اسلامی نیز سالانه حدود ۱۵۰ دانشجو در مقطع کارشناسی عمران میپذیرند. مؤسسات آموزش عالی کوچکتر هم در مجموع حدود ۶۰ تا ۸۰ دانشجو جذب میکنند. بر این اساس، سالانه حدود ۲۵۰ تا ۲۷۰ مهندس جدید وارد چرخه آموزشی عمران در گلستان میشوند.
این آمار اگرچه نشان از ظرفیت علمی و آموزشی بالای استان دارد، اما در قیاس با نیاز واقعی بازار کار، نوعی عدم توازن را بازتاب میدهد. بسیاری از فارغالتحصیلان، در همان آغاز مسیر با مسئله بیکاری یا اشتغال ناقص مواجه میشوند.
در سطح ملی، مهندسی عمران گرایشهای متنوعی چون سازه، ژئوتکنیک، زلزله، راه و ترابری، سازههای هیدرولیکی، مدیریت ساخت و مهندسی محیط زیست را در بر میگیرد. اما در استان گلستان، فقط دو گرایش سازه و ژئوتکنیک در مقطع ارشد فعال است و سایر گرایشها هنوز جای خود را نیافتهاند.
بر اساس آخرین گزارش سازمان نظام مهندسی ساختمان استان گلستان، تاکنون بیش از ۴۶۰۰ پروانه اشتغال در رشته عمران صادر شده است. از این تعداد، حدود ۳۲۰۰ مهندس به طور فعال در پروژههای مختلف حضور دارند.
بیشترین تمرکز مهندسان در شهرهای گرگان، گنبدکاووس، علیآباد کتول و مینودشت مشاهده میشود. این تمرکز عمدتاً به دلیل وجود پروژههای شهری، ادارات دولتی، و شرکتهای پیمانکاری بزرگ است.
در سطح ساختار حرفهای، بیش از ۷۵۰ دفتر مهندسی عمران در سامانه رسمی نظام مهندسی استان به ثبت رسیده است. این دفاتر شامل واحدهای طراحی، نظارت و اجرا هستند و در قالب شخصیتهای حقیقی و حقوقی فعالیت میکنند.
اما در پس این اعداد، دغدغههای بزرگی پنهان است. نخستین چالش، اشباع بازار کار است؛ جایی که تعداد فارغالتحصیلان چندین برابر فرصتهای واقعی اشتغال است.
رکود در بخش ساختوساز، کاهش پروژههای عمرانی دولتی و خصوصی، و کاهش قدرت خرید مردم، سبب شده بسیاری از مهندسان جوان، در آغاز مسیر کاری با ناامیدی مواجه شوند.
تعرفههای پایین خدمات مهندسی نیز یکی دیگر از مشکلات جدی است. افزایش تورم و هزینههای زندگی در سالهای اخیر، فاصله زیادی میان درآمد مهندسان و هزینههای روزمره ایجاد کرده است.
از سوی دیگر، پرداختهای نامنظم کارفرمایان، خصوصاً در پروژههای دولتی یا تعاونی، سبب ایجاد فشار مالی و روانی بر مهندسان شده است. تأخیر در پرداختها گاه ماهها ادامه دارد و تعهدات مالی مهندسان را مختل میکند.
مهندسان عمران علاوه بر فشار اقتصادی، با فشار حقوقی نیز مواجهاند. مسئولیتهای سنگین در طراحی، نظارت و اجرا باعث میشود کوچکترین خطا یا حادثه، تبعات سنگینی به دنبال داشته باشد.
پروژههای عمرانی با زمانبندیهای فشرده و محدودیتهای بودجهای، استرس کاری را افزایش میدهد. بسیاری از مهندسان در شرایطی کار میکنند که یا نیروی کافی ندارند یا تجهیزات ایمنی در اختیارشان نیست.
نبود حمایتهای حقوقی کافی در برابر دعاوی قضایی نیز بر شدت نگرانیها افزوده است. در صورت وقوع حادثه، مهندس ناظر یا مجری نخستین فردی است که مورد بازخواست قرار میگیرد.
صنعت ساختمان یکی از پرحادثهترین بخشهای اقتصادی کشور است. بر اساس آمار رسمی، در سال ۱۴۰۲ بیش از ۲۴۰۰ حادثه ساختمانی منجر به جراحت یا فوت در کشور ثبت شده است.
حدود ۴۰ درصد این حوادث ناشی از سقوط از ارتفاع بوده؛ از داربستها گرفته تا سقفها و اسکلتهای فلزی. این آمار زنگ خطری برای کل نظام ایمنی در ساختوساز است.
در استان گلستان نیز طی همان سال، بیش از ۷۰ حادثه ساختمانی منجر به جراحت یا فوت گزارش شده است. شهرستانهای گرگان، گنبد و علیآباد در صدر این آمار قرار دارند.
بسیاری از این حوادث به دلیل ضعف آموزش ایمنی و استفاده از تجهیزات غیراستاندارد رخ دادهاند. هنوز هم در بسیاری از کارگاهها، داربستهای چوبی و قدیمی بدون کمربند ایمنی مورد استفاده قرار میگیرند.
برای بهبود این وضعیت، اجرای اجباری دورههای آموزشی HSE برای تمام مهندسان ناظر و مجری ضروری است. همچنین بیمه مسئولیت حرفهای باید به یک الزام قانونی تبدیل شود.
استفاده از تجهیزات ایمنی استاندارد، از داربست فلزی تا کلاه و کمربند ایمنی، باید به عنوان پیششرط صدور مجوز اجرا در پروژهها در نظر گرفته شود.
ایجاد سامانه ثبت و تحلیل حوادث میتواند به شناسایی نقاط ضعف و آموزش بهتر منجر شود. تجربه کشورهای توسعهیافته نشان داده که گزارشمحوری در ایمنی، نقش کلیدی در کاهش تلفات دارد.
از سوی دیگر، ارتقای دانش فنی مهندسان نیز ضروری است. فناوریهای نوینی مانند BIM، طراحی پارامتریک و مصالح نو، مسیر آینده عمران هستند و مهندسان جوان باید به این دانشها مجهز شوند.
افزایش تعرفه خدمات مهندسی متناسب با نرخ تورم و هزینههای زندگی نیز باید در دستور کار نظام مهندسی و وزارت راه و شهرسازی قرار گیرد.
در کنار آن، ایجاد صندوق حمایت حقوقی از مهندسان در برابر دعاوی قضایی میتواند سپری مطمئن برای صیانت از شأن حرفهای آنان باشد.
در جمعبندی میتوان گفت: مهندسی عمران در گلستان، با وجود ظرفیتهای آموزشی، نیروی انسانی متخصص و سابقه طولانی در پروژههای زیرساختی، با چالشهای اقتصادی، حقوقی و ایمنی دستبهگریبان است.
اگر قرار است سازههای ما ایمن، پایدار و انسانی باشند، باید مهندسان ما نیز در امنیت شغلی، آرامش روانی و کرامت حرفهای فعالیت کنند. آینده توسعه استان، بر دوش همین سازندگان بیادعاست.
دیدگاهتان را بنویسید