راهبرد جدید بانک مرکزی در بازار ارز / مسیر مثبت ثبات اقتصادی و آرامش معیشتی
به گزارش بازار کسب و کار میگوی گمیشتپه دیگر تنها یک محصول دریایی نیست؛ سرمایهای ملی است که از دل خاک و آب شور شمال ایران زاده میشود. کارشناسان میگویند پرورش این موجود ظریف، در شرایط اقلیمی خاص گمیشتپه، به مدلی موفق از تلفیق کشاورزی و آبزیپروری تبدیل شده است.
از میان چهار هزار هکتار فاز نخست مجتمع پرورش میگو در گمیشان، بیش از دو هزار هکتار زیر کشت رفته و سالانه حدود چهار هزار و پانصد تن میگو از آن برداشت میشود. آنچه این آمار را چشمگیرتر میکند، صادرات ۹۰ درصدی تولیدات به کشورهای هدف در شرق آسیا و اروپا است.
دوران برداشت میگو در گمیشتپه از اواخر اردیبهشت آغاز و تا آبان ادامه دارد. در این مدت، صدها کارگر، کارشناس و سرمایهگذار از سراسر استان و کشور به این شهر میآیند تا از طلای صورتی شمال کشور بهرهمند شوند.
میگوی وانامی، گونهای که در این منطقه پرورش مییابد، بهدلیل طعم بینظیر، پروتئین بالا و درصد زیاد امگا-۳، در بازارهای جهانی تقاضای چشمگیری دارد. به گفته کارشناسان شیلات، این نوع میگو توان رقابت با برندهای مطرح جهانی در آمریکای لاتین و جنوب شرق آسیا را دارد.
با تکمیل فاز دوم مجتمع پرورش میگوی گمیشان در آینده نزدیک، مساحت این مجموعه به ده هزار هکتار خواهد رسید و پیشبینی میشود ظرفیت تولید سالانه آن به بیست هزار تن برسد؛ رقمی که میتواند شمال کشور را در نقشه صادرات آبزیان ایران به جایگاهی بیبدیل برساند.
افزون بر تولید، زنجیره فرآوری نیز در گمیشتپه فعال است. نه مرکز فرآوری میگو در این شهر فعالیت دارند که بخشی از آنها با فناوریهای روز بستهبندی و صادرات به کشورهای حاشیه خلیج فارس و روسیه همکاری میکنند.
کارشناسان اقتصادی معتقدند گمیشتپه میتواند الگویی برای برندسازی شهری در گلستان باشد. ترکیب ویژگیهای فرهنگی، طبیعی و اقتصادی در این منطقه، آن را به شهری با ظرفیت ویژه گردشگری صنعتی تبدیل کرده است.
اما همه چیز هم در این مسیر آسان نیست. چالشهایی مانند مدیریت منابع آب، شوری خاک و هزینه بالای تجهیزات هنوز از دغدغههای فعالان این بخش به شمار میرود.
در مقابل، گروهی از متخصصان بر این باورند که تجربه گمیشتپه نشان داده است میتوان در مناطق نیمهخشک هم با مدیریت علمی منابع شور، اقتصادی پویا ایجاد کرد.
از منظر اجتماعی نیز، حضور مزارع میگو تحولی عمیق در زندگی مردم منطقه ایجاد کرده است. بسیاری از جوانان بیکار امروز در این واحدها مشغول به کارند و زنان روستایی نیز در بخش بستهبندی و فرآوری سهم قابل توجهی دارند.
یکی از اهالی گمیشتپه میگوید: ما پیشتر از دریا فقط صید میخواستیم، اما امروز در کنار دریا کارخانه داریم، شغل داریم و آیندهای روشنتر برای فرزندانمان میبینیم.
در بازار داخلی، مصرف میگو هنوز پایین است. کارشناسان تغذیه تأکید دارند گوشت میگو سرشار از امگا۳، کلسیم، ید و کلسترول مفید است و میتواند جایگزینی سالم برای گوشت قرمز باشد.
پوست و ضایعات میگو نیز در صنایع مختلف کاربرد دارد؛ از تولید غذای دام و طیور تا داروسازی و حتی لوازم آرایشی. به همین دلیل، زنجیره ارزش افزوده این صنعت فراتر از تصور عمومی است.
در حالی که ایران با تولید سالانه ۴۵ هزار تن میگوی پرورشی، جایگاه دهم جهان را دارد، سهم گلستان در این میان در حال افزایش است و گمیشتپه نقش پیشرو را ایفا میکند.
برخی از کارشناسان اقتصادی بر این باورند که برندسازی ملی برای میگوی وانامی گمیشتپه میتواند به توسعه صادرات غیرنفتی کشور کمک شایانی کند.
در مقابل، منتقدان میگویند هنوز زیرساختهای حملونقل و سردخانههای صادراتی در منطقه متناسب با رشد تولید نیست و احتمال افت کیفیت محصول در مسیر حمل وجود دارد.
اما مدیران بخش شیلات استان تأکید دارند که طرحهای جدید در دست اجراست و با بهرهبرداری از سردخانههای استاندارد و پایانه صادراتی در بندرترکمن، این مشکل برطرف خواهد شد.
در کنار اقتصاد، گمیشتپه بهدلیل پیشینه تاریخی و فرهنگی خود، ظرفیت بالایی برای گردشگری صنعتی و علمی دارد. بازدید دانشجویان، محققان و گردشگران از مزارع پرورش میگو میتواند ترکیبی از آموزش و جذب سرمایه باشد.
فعالان محلی نیز بر ضرورت توجه به محیطزیست در این صنعت تأکید دارند تا بهرهبرداری بیرویه موجب آسیب به اکوسیستم حساس سواحل خزر نشود.
در سطح کلان، کارشناسان توسعه منطقهای میگویند گمیشتپه نمونهای روشن از اقتصاد درونزا است؛ شهری که با تکیه بر ظرفیتهای بومی خود توانسته از حاشیه به متن توسعه استان بیاید.
به گفته یکی از کارشناسان: اگر چنین الگوهایی در شمال کشور گسترش یابد، میتوان آیندهای متفاوت برای اقتصاد ساحلی ایران متصور شد.
نکته قابل تأمل بازار کسبوکار:
صنعت میگو در گمیشتپه نشان میدهد که تنوعبخشی به اقتصاد منطقهای میتواند بیکاری را کاهش و مهاجرت معکوس ایجاد کند.
سرمایهگذاری در زنجیرههای مکمل مانند فرآوری، بستهبندی و صادرات مستقیم، میتواند چندبرابر سود اقتصادی ایجاد کند.
برندسازی شهری و محصولی، کلید حضور پایدار در بازارهای جهانی است؛ میگوی گمیشتپه میتواند همان نقشی را در شمال کشور ایفا کند که «پسته رفسنجان» در جنوب.
توسعه صنعت میگو اگر با مدیریت منابع و آموزش نیروهای محلی همراه شود، میتواند الگویی برای احیای اقتصادهای بومی در سراسر ایران باشد.
دیدگاهتان را بنویسید