نوسان قیمتها و بازدیدهای نمایشی در بازار گلستان
فرشید شکرخدایی در گفتوگو با خبرنگار بازار کسب و کار اظهار کرد: در سالهای اخیر تورم مزمن باعث شده مردم برای حفظ ارزش داراییهای خود ریال را به ارز، طلا و حتی رمزارز تبدیل کنند، چرا که نگهداری پول ملی بهمعنای کاهش مداوم قدرت خرید است.
وی افزود: برآوردها نشان میدهد حدود ۱۰۰ میلیارد دلار از داراییهای مردم به این شکل نگهداری میشود که این رقم نشاندهنده خروج قابلتوجه سرمایه از ریال و بیاعتمادی عمومی به حفظ ارزش پول ملی در بلندمدت است.
این فعال اقتصادی با بیان اینکه رفتار مردم در این شرایط طبیعی است، گفت: زمانی که تورم فزاینده وجود دارد، نگهداری ریال بهمعنای پذیرش زیان قطعی است و به همین دلیل سرمایهها به سمت داراییهای امنتر حرکت میکنند.
شکرخدایی با اشاره به هدف راهاندازی صندوقهای ارزی تصریح کرد: فلسفه ایجاد این صندوقها کنترل نوسانات بازار ارز نیست، بلکه فراهم کردن بستری رسمی و شفاف است تا مردم بتوانند داراییهای ارزی خود را در قالبی قابل مدیریت نگهداری کنند.
وی ادامه داد: در این صندوقها مردم میتوانند دلار، طلا یا حتی تتر خود را سپردهگذاری کنند و در مقابل آن واحدهای سرمایهگذاری دریافت کنند، واحدهایی که باید در زمان تسویه دقیقاً معادل دارایی اولیه قابل دریافت باشد.
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تأمین مالی اتاق ایران تأکید کرد: اصل مهم در این صندوقها حفظ ماهیت دارایی مردم است، به این معنا که اگر فردی با دلار سرمایهگذاری میکند، هنگام خروج نیز باید دلار دریافت کند نه تسویه ریالی.
او افزود: هرگونه تغییر ماهیت دارایی در زمان تسویه یا اعمال نرخهای دستوری میتواند اعتماد عمومی را بهشدت خدشهدار کند، بهویژه آنکه تجربههای تلخ گذشته هنوز در ذهن فعالان اقتصادی و مردم باقی مانده است.
شکرخدایی درباره ترکیب داراییهای صندوقهای ارزی گفت: هنوز مشخص نیست پرتفوی این صندوقها دقیقاً چگونه خواهد بود و اینکه شامل ارز، طلا یا رمزارز باشد در آییننامههایی که در بازار سرمایه تدوین میشود، تعیین خواهد شد.
وی اضافه کرد: آنچه برای مردم اهمیت دارد شفافیت، نقدشوندگی و دسترسی واقعی به دارایی است، زیرا اعتماد نه با وعده بلکه با عملکرد دقیق و پایبندی به تعهدات شکل میگیرد.
در پاسخ به این پرسش که آیا صندوقهای ارزی میتوانند به ثبات نرخ ارز کمک کنند، این فعال اقتصادی گفت چنین انتظاری واقعبینانه نیست و کارکرد این صندوقها اساساً مدیریت بازار ارز نخواهد بود.
او توضیح داد: صندوقهای ارزی داراییهای ارزی مردم را به یک بازار مالی تبدیل میکنند که میتواند ابزارهای متنوعی برای تأمین مالی ایجاد کند، نه اینکه بهعنوان ابزار سیاستگذاری ارزی مورد استفاده قرار گیرد.
شکرخدایی افزود: این صندوقها میتوانند اوراق منتشر کنند، اوراق بدهی شرکتها را خریداری کنند و منابع ارزی را در اختیار بنگاههای اقتصادی قرار دهند تا به سمت فعالیتهای مولد هدایت شود.
وی خاطرنشان کرد: چنین ظرفیتی برای استانهایی مانند گلستان اهمیت زیادی دارد، زیرا بسیاری از واحدهای تولیدی و تجاری این استان با محدودیت منابع مالی و دشواری تأمین ارز روبهرو هستند.
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تأمین مالی اتاق ایران گفت: صندوقهای ارزی میتوانند به شرکتها وام ارزی بدهند یا بهعنوان رکن ضامن در پروژهها ایفای نقش کنند، بدون آنکه خود وارد عملیات تجاری مستقیم شوند.
وی با اشاره به تجربه ناموفق سپردههای ارزی گذشته بیان کرد: مردم در مقطعی در بانکها حساب ارزی افتتاح کردند، اما هنگام برداشت با عدم پرداخت ارز و اجبار به تسویه ریالی مواجه شدند.
شکرخدایی افزود: این تسویهها با نرخهای مصوب انجام شد که اختلاف زیادی با نرخ بازار داشت و همین مسئله زیان سنگینی به سپردهگذاران وارد کرد و اعتماد عمومی را کاهش داد.
او تأکید کرد: این تجربه یکی از عوامل اصلی بیاعتمادی مردم به نظام بانکی در حوزه ارز است، چرا که افراد دارایی ارزی داشتند اما در عمل امکان دسترسی واقعی به آن را پیدا نکردند.
این فعال اقتصادی گفت: به نظر میرسد وزیر اقتصاد تلاش دارد با معرفی ابزارهای حرفهایتر، زمینه تجمیع ارزهای مردم و استفاده مالی صحیح از آنها را فراهم کند، اما موفقیت این مسیر به نحوه اجرا بستگی دارد.
شکرخدایی درباره اثر صندوقهای ارزی بر واردات و صادرات اظهار کرد: این صندوقها بهطور مستقیم تأثیری بر تجارت خارجی ندارند، اما میتوانند بهصورت غیرمستقیم نقش مؤثری در تأمین مالی واردات ایفا کنند.
وی توضیح داد: اگر صندوقی با منابع چند میلیارد دلاری شکل بگیرد، میتواند تأمین مالی ارزی پروژههای وارداتی را بر عهده بگیرد و با صنایع مختلف برای خرید تجهیزات و مواد اولیه قرارداد منعقد کند.
او افزود: این صندوقها میتوانند مشابه صندوق توسعه ملی با نرخهای معقول تسهیلات ارزی ارائه دهند یا بهعنوان ضامن پروژهها عمل کنند، بدون آنکه خود وارد فعالیتهای تجاری شوند.
در پاسخ به پرسشی درباره شرط موفقیت صندوقهای ارزی، شکرخدایی گفت: هر جا منابع ارزی تجمیع شود و دولت با کمبود ارز مواجه باشد، خطر دخالت و برداشت همواره وجود دارد و باید برای آن سازوکار مشخص تعریف شود.
وی با اشاره به وضعیت صندوق توسعه ملی اظهار کرد: این صندوق باید منابع بسیار بیشتری در اختیار میداشت، اما بخش عمده آن توسط دولت و شرکتهای دولتی برداشت شده و عملاً بازنگشته است.
شکرخدایی افزود: در حال حاضر منابع قابل استفاده صندوق توسعه ملی محدود شده و هر بار در شرایط بحرانی از آن برداشت میشود، برداشتهایی که بهعنوان قرض ثبت شده اما بازپرداختی نداشته است.
او تصریح کرد: حدود ۹۰ درصد منابع صندوق توسعه ملی توسط دولت و شرکتهای وابسته مصرف شده و این تجربه باید هشداری جدی برای طراحی صندوقهای ارزی جدید باشد.
رئیس کمیسیون سرمایهگذاری و تأمین مالی اتاق ایران گفت مهمترین شرط موفقیت صندوقهای ارزی جدید این است که دولت در مدیریت آنها دخالت نکند، چرا که اعتماد مردم به بخش خصوصی بیشتر از ساختارهای دولتی است.
وی افزود: باید اجازه داده شود نهادهای مالی خصوصی فعال در بازار سرمایه مدیریت این صندوقها را بر عهده بگیرند، همان نهادهایی که امروز صندوقهای طلا و سایر ابزارهای مالی را اداره میکنند.
شکرخدایی هشدار داد: اگر ساختار صندوقهای ارزی دولتی باشد و ارکان آن توسط نهادهای دولتی تعیین شود، این صندوقها بهسرعت به محل لابی و دستور تبدیل خواهند شد.
وی در پایان تأکید کرد: استقلال کامل صندوقهای ارزی یک ضرورت است و دولت باید تنها نقش تنظیمگر و ناظر را ایفا کند و اجازه دهد بخش خصوصی این فرآیند را مدیریت کند.
صندوقهای ارزی میتوانند فرصت بازگشت سرمایههای راکد مردم به اقتصاد باشند، اما بدون استقلال واقعی و تضمین حقوق سرمایهگذاران، این ابزار مالی نمیتواند اعتماد ازدسترفته را احیا کند.
برای کسبوکارهای استان گلستان، صندوقهای ارزی در صورت مدیریت صحیح میتوانند مسیر تازهای برای تأمین مالی تولید و تجارت ایجاد کنند، مشروط بر آنکه منابع ارزی در خدمت بنگاهها قرار گیرد.
تجربههای گذشته نشان داده هرگونه دستاندازی به داراییهای مردم به خروج بیشتر سرمایه از اقتصاد رسمی منجر میشود و هزینه آن در نهایت بر دوش تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی خواهد بود.
اگر صندوقهای ارزی با مدیریت حرفهای، شفاف و مستقل شکل بگیرند، میتوانند حلقه اتصال سرمایههای خرد مردم با پروژههای بزرگ اقتصادی باشند، در غیر این صورت تنها نامی جدید بر یک بیاعتمادی قدیمی خواهند بود.
دیدگاهتان را بنویسید