صادرات ۲۵ میلیون دلاری صنایع دستی گلستان
سرویس اقتصادی بازار کسب و کار: زمانی پنبه به عنوان یکی از محصولات استرانژیک کشور که معدن اصلی تولید آن متعلق به استان گلستان بود جزو اولویتهای کشت کشاورزان محسوب میشد .
با اعطای مجوز در دهه ۸۰ به واردات پنبه و محصولات جانبی آن آهسته آهسته به دلیل هزینههای بالای این کشت و کم آبی مزارع و فقدان حمایتهای دولت در خرید تضمینی از این محصول نه فقط کشت پنبه دچار آفت شد که به تبع آن بسیاری از کارخانجات و زیر مجوعههای این زنجیره دچار افت تولید و ورشکستگی شده و نهایتا بسیاری از آنها به جز تعدادی اندک تعطیل و کارخانهها متروکه شدند .
زمانی ۲۸ کارخانه پنبه در گلستان با بالاترین میزان اشتغال در این زنجیره مشغول به قعالیت بودند که به دلیل سیاستهای غلط به نابودی کشیده شد و هم اکنون تعداد بسیار کمی از این زنجیره آنهم با خرید پنبه از دیگر استانها توانستهاند خود را سرپا نگه دارند.
بر اساس تحقیقات انجام شده از سوی محققان دانشگاهی، عواملی نظیر قیمت نسبی پنبه به گندم، سطح زیرکشت پنبه با یک وقفه، عملکرد پنبه با یک وقفه، سطح زیرکشت محصول گندم یا همان محصول رقیب و نرخ حمایت موثر دولت از محصول پنبه بر سطح زیرکشت، تأثیر به سزایی در کاهش و نابودی کشت پنبه داشته است؛ بر اساس همین تحقیقات، توان اشتغالزایی پنبه در بخش کشاورزی ۲.۵ برابر سویا، ۴ برابر ذرت، ۴ برابر سویا و ۶ برابر گندم است.
این محصول در سالهای پیش از انقلاب بیشترین درآمد ارزی را پس از نفت به خود اختصاص داده بود، اما از سال ۱۳۹۱ و به دلیل بیمهریهایی که به آن شد، با سهم تولید جهانی کمتر از یک درصد، درآمد ارزی قابل توجهی نداشت و سالانه باید ۷۰ هزار تن از نیازهای نساجیهای داخل کشور از طریق واردات تأمین شود.
سطح زیرکشت پنبه در گلستان به عنوان قطب صنعت پنبه کشور در سالهای ۵۲-۱۳۵۱ معادل ۱۸۰ هزار هکتار بود که بزرگترین تولیدکننده پنبه کشور از سطح ۳۸۰ هزار هکتار در کشور محسوب میشد، اما متأسفانه سطح زیرکشت آن در سالهای ۹۲-۱۳۹۱ به ۹ هزار هکتار در گلستان رسید و هرچه به جلوتر رفت، میزان سطح کشت آن کاهش بیشتری پیدا کرد.
اتاق بازرگانی گرگان در فرایندی جدید تمام تلاش خود را بر این موضوع گذاشته تا هر چه در توان دارد برای احیای کشت این محصول بگذارد که به نمونه میتوان به حضور بخش خصوصی در رابطه با افتتاح نخستین مرکز تخصصی فنی پنبه در استان گلستان اشاره کرد.
طی یکسال اخیر حضور تعدادی از معاونان وزارت جهاد ، کمیسیون کشاورزی مجلس و دیگر کارشناسان در اتاق بازرگانی گرگان با محوریت توسعه کشت پنبه نشان از آن دارد که امروز مسئولان پس از گذشت سالها کمتوجهی به این صنعت امروز احیای آن را با بستههای تشویقی در راس برنامههای خود قرار دادهاند.
از سوی دیگر با توجه به حذف ارز ترجیحی این امید میرود که مسئولان امروز تولید این کشت را به صرفهتر از وادرات آن می دانند اما مشکل اصلی در این راه عدم اعتماد کشاورز برای خرید به صرفه تضمینی و نداشتن امکانات مکانیزاسیون، افزایش قیمت سم و بذر است که پای کشاورزان را از کشت این محصول به عقب کشانده است.
مساله دیگر کاشت شالی به عنوان محصول جایگزین و سودآورتر در سالهای اخیر است که سود خوبی برای کشاورزان دارد و در راس کشتهای استان قرار گرفته و بی گمان متقاعد کردن کشاروزان برای کاشت پنبه با ارقام جدید حتی در زمینهای شور با استقبال زیادی روبرو نشده است.
یک هفته پیش با حضور مدیر کل پنبه ودانه های روغنی وزارت جهاد در کمیسیون اتاق بازرگانی مجدد موضوع بررسی راهکارهای احیا و کشت محصول به کما رفته پنیه مورد بحث و گفتگو قرار گرفت.
تخصیص ۱۲۵ میلیارد ریال اعتبار برای توسعه و احیای پنبه
در این نشست رییس سازمان جهاد کشاروزی استان از تزریق و تخصیص ۱۲۵ میلیارد ریال اعتبار برای توسعه و احیای این محصول راهبردی در گلستان خبر داد . گفت: از این مبلغ، ۷۵ میلیارد ریال برای امور کارشناسی، مراقبت و زراعت و ۳۵ میلیارد ریال دیگر در حوزه مکانیزاسیون هزینه خواهد شد و بقیه این اعتبار نیز به عنوان برش استانی در نظر گرفته شده است.
ابراهیم هزارجریبی با بیان اینکه این نخستین بار است که اعتباری مستقل برای احیای زراعت پنبه در استان اختصاص مییابد، تصریح کرد: هدف از این اقدام، همکاری و ترغیب بخش خصوصی برای پیشرفت در توسعه و افزایش راندمان تولید این محصول است.
هزارجریبی در ادامه از افزایش تعداد کمباینهای برداشت مکانیزه پنبه در گلستان خبر داد و اظهار کرد: اکنون ۲ دستگاه ماشین برداشت پنبه در اختیار موسسه تحقیقات پنبه استان قرار دارد که تعمیر و بهروزرسانی آنها در دستور کار است.
وی تاکید کرد: توجه به احیا و توسعه زراعت پنبه در گلستان با جدیت دنبال میشود و برگزاری نشستهای کمیسیون کشاورزی اتاق بازرگانی گرگان در همین راستا است.
رئیس جهاد کشاورزی گلستان در خصوص اصلاح نرخ ارز نیز گفت: این اقدام به نفع تولید محصولات کشاورزی، به ویژه زراعت پنبه و سایر محصولات روغنی خواهد بود.
حال ناخوش برداشت مکانیزاسیون پنبه
رییس مکانسزاسیون جهاد کشاورزی گلستان هم با اشاره به اینکه با ازاد سازی ارز عملا این شیوه کشت برای خودکفایی بی معنی است اظهار کرد: چنانچه قرار باشد سم، کود و بذر با قیمیتی بیشتر از تولید به دست کشاورز برسد تولید به نقطه سر به سر میرسد که سودهی به صرفهای برای کشاورز ندارد.
مریم برزنونی افزود: بالا دستی هایی که برای گلستان نسخه می پیچند باید به این مهم توجه داشته باشند که در اراضی کم بازده پنبه کشت می شود و اگر قرار است به سمت تولید انبوه برویم نیازمند بازنگری در بسیاری از مسائل بخصوص دستورالعمل ها هستیم .
وی ادامه داد: در حال حاضر مکانیزاسیون برداشت پنبه از وضعیت مطلوبی برخوردار نیست و چیدن با دست هم برای کشاورزان با قیمت روزی یک میلیون تومان هزینه کارگر برای کشاورز صرفه ندارد .
برزنونی گفت: اصلاح استاندارد سمپاشی باید در کشور و استان اتفاق بیفتد تا بدانیم و بتوانیم با یک مدل استاندارد اقدام به سمپاشی مزارع برای کیفیت برداشت داشته باشیم.
به گفته این کارشناس حوزه کشاروزی و مکانیزاسیون هم اکنون تخصیص اعتبار فنی دانههای روغنی حذف شده است.
وی بیان کرد: ما نیازمند کارندههای پناماتیک هستیم و کمباینهای موجود برای چیدمان پنبه به روز نیستند که خرید کمباینهای جدید از توان دولتی خارج است و با توجه به افزایش قیمتها خرید برای بخش خصوصی هم کمی سخت است اما بازهم برای واردات آن نیازمند بخش خصوصی و حمایت از این بخش برای واردات هستیم.
برزنونی خطاب به مدیرکل پنبه و دانههای روغنی وزارت جهاد کشاورزی در این نشست تاکید کرد که دستوالعمل خرید کمباینهای استوک را صادر کنید تا کمباین های بهتری وارد کشور و استان شود.
کشاورزی در کشور هنوزبه طور کامل علممحورنیست
مدیرکل پنبه و دانههای روغنی وزارت جهاد کشاورزی هم در این نشست با تاکید بر لزوم تغییر رویکرد در بخش کشاورزی، پایین آوردن قیمت تمامشده و حرکت به سمت تولید دانشبنیان را رمز موفقیت و تابآوری در زراعت پنبه عنوان کرد.
سعدالله منصوری اظهار کرد: کشاورزی در کشور هنوز بهصورت کاملاً علممحور و داناییمحور نیست و همین مسئله باعث شکنندگی آن شده است.
وی با بیان که افزایش بهرهوری در واحد سطح، تابآوری بخش کشاورزی را بالا میبرد، تصریح کرد: تولیدی که هزینهبر باشد و بازدهی لازم را نداشته باشد، جز هدر رفت منابع کشور حاصلی ندارد؛ بهعنوان مثال، تولید یک تن گندم در هر هکتار باید بازنگری شود.
منصوری با انتقاد از مدیریت منابع آبی در سالهای اخیر، خواستار توجه جدی به دانش و فناوری در فعالیتهای کشاورزی شد و گفت: در ۲ تا ۳ سال اخیر بخش قابلتوجهی از منابع آبی کشور هدر رفته است که این موضوع هشداری برای حرکت به سمت کشاورزی مدرن است.
وی با اشاره به پتانسیلهای بالای استان گلستان در حوزه کشاورزی، اظهار کرد: گلستان از نظر اقلیمی و منابع اکولوژیک جزو برخوردارترین استانهای کشور است و برای فردای بهتر کشاورزی، همه مقدمات در این استان فراهم است.
وی در خصوص چالشهای پیش روی توسعه پنبه افزود: تا زمانی که زراعت شالی برای کشاورز سودآور و دارای آب کافی باشد، جایگزینی آن با پنبه میسر نخواهد شد و در این شرایط باید در حوزه تحقیقات برای احیای این محصول استراتژیک برنامهریزی جدی صورت گیرد.
منصوری بر لزوم حمایت از موسسه تحقیقات پنبه استان تاکید کرد و گفت: باید با حل مسائل فنی و تکنیکی و شناسایی ارقام سازگار با اقلیم، مسیر توسعه پنبه هموار شود.
مدیرکل پنبه و دانههای روغنی وزارت جهاد کشاورزی، اصلاح ارز ترجیحی را فرصتی مناسب برای تحول اقتصادی در زراعت پنبه دانست و بیان کرد: زمان آن فرا رسیده که با تکیه بر ظرفیتها و نهادهای موجود، مسیر پایداری و ساختارمندی تولید پنبه تعریف شود.
منصوری در ادامه به ارائه آماری از وضعیت پنبهکاری در کشور پرداخت و گفت: حفظ سطح زیرکشت پنبه در سال زراعی گذشته ۸۰ هزار هکتار هدفگذاری شده بود که بر اساس پیشبینیها، این رقم امسال به حدود ۱۰۶ هزار هکتار افزایش مییابد. سهم استان گلستان از این سطح زیرکشت، ۲۰ درصد است.
وی با اشاره به افت تولید در سال گذشته به دلیل کمبود آب، خاطرنشان کرد: سطح زیرکشت پنبه سال گذشته به ۸ هزار و ۵۰۰ هکتار کاهش یافت که در نتیجه آن، بین ۲۵ تا ۳۰ هزار تن وش پنبه تولید شد.
به رغم همه تلاشهایی که برای به حیات به کما رفته صنعت پنبه میشود اما این محصول میتواند با حمایتهای لازم از طریق سیاستهای حسابشده مجدد احیا شود. تحلیلها نشان میدهد که بحران پنبه در ایران ۱۴۰۴ میتواند به یک فرصت با سرمایهگذاری در فناوریهای مدرن، بازسازی زنجیره تامین و تمرکز بر کیفیت رقابتی جانی دوباره گرفته و به صنعتی سودآور تبدیل شود.
دیدگاهتان را بنویسید