صادرات ۲۰ میلیون دلاری محصولات شیلاتی گلستان
بازار کسب و کار- سرویس اقتصادی: بیماری زنگ گندم یکی از مهمترین بیماریهای قارچی گندم با خسارت بالا است که سالانه سلامت این گیاه را تهدید میکند. این بیماری دارای سه نوع اصلی، زنگ زرد، زنگ قهوهای، و زنگ سیاه، است که عامل اصلی آنها قارچهای جنس Puccinia میباشند.
شرایط محیطی، از جمله رطوبت بالا و دماهای پایین، از جمله عوامل مؤثر در شیوع این بیماری به شمار میآیند. در این نوشته از آشا اگری با علائم زنگ زدگی گندم، علل ایجاد زنگ گندم و راهکارهای مقابله و پیشگیری از آن بیشتر آشنا میشویم. با ما همراه باشید.
درایران زنگ زرد گندم از اهمیت بیشتری در مقایسه با سایر زنگها برخوردار است. در سالهایی که بارشها فراوان و رطوبت هوا بالا باشد و دما نیز پایینتر از حد معمول باشد، شرایط برای رشد و توسعه این قارچ بهینه شده و در چنین سالهایی، مزارع گندم معمولاً بیشتر تحتتأثیر خسارت ناشی از این بیماری قرار میگیرند.
جوشهای زرد رنگ قارچ بیمارگر به صورت ردیفی خطی بر روی برگها و به موازات رگبرگها تشکیل میشوند و در پایان فصل جوشهای دیگری به رنگ سیاه ظاهر میشوند. از علائم زنگ زرد گندم میتوان به ظهور جوشهای ریز زرد رنگ تا نارنجی رنگ اشاره کرد که به شکل خطوط نقطه چین در دو سطح برگ و به موازات رگ برگها تشکیل میشود.
با گسترش این خطوط نقطه چین روی برگها جوشها به شکل نواری میآیند و به همین دلیل به زنگ زرد گندم زنگ نواری نیز گفته میشود. در صورت بروز آلودگی شدید علاوه بر برگ سایر اندامهای هوایی مثل سنبله، غلاف برگ و ساقه نیز ممکن است تحتتأثیر این بیماری قرار بگیرد. همچنین دانههای سنبله آلوده بسیار کوچک، چروکیده و غیرقابلاستفاده میشوند.
برخی کشاورزان علائم کمبود پتاس در گندم را با این بیماری اشتباه میگیرند، در کمبود پتاس زردی بهصورت نوارهای زرد در حاشیه برگها شروع میشود و بهتدریج به سمت داخل پیش میرود.
یکی از روشهای موثر در مبارزه با زنگ زرد، استفاده از ارقام مقاوم است . انتخاب ارقامی که توانایی مقاومت در برابر نژادهای فیزیولوژیک جدید زنگها را دارند، میتواند کمک زیادی به کشاورزان کند. همچنین، انجام اقداماتی مانند پرهیز از مصرف بیشازاندازه کودهای ازته، کاهش دفعات آبیاری، و مبارزه با علفهای هرز نیز میتواند در کنترل زنگ زرد گندم مؤثر باشد.
استان گلستان به عنوان یکی از استانهای مهم کشور در تولید گندم با گلوتن بالا از وضعیت بسیار حساسی در رابطه با این بیماری برخودار است.
اگر چه در طی سال های اخیراقدامات پیشگرانهای در این خصوص انجام شده و از شدت خسارت ها کاسته شده اما همچنان این بیماری در کمین مزارع گلستان است.
مشاهده زنگ زرد در مزارع غرب گلستان
در همین راستا رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان از شناسایی کانونهای بیماری زنگ زرد در مزارع غلات شهرستانهای بندرگز و کردکوی خبر داد.
ابراهیم هزارجریبی افزود: پایشهای میدانی اخیر نشان میدهد کانونهایی از بیماری زنگ زرد در برخی مزارع غلات در غرب استان مشاهده شده و در صورت غفلت، احتمال گسترش آن به سایر مناطق وجود دارد.
وی افزود: بر اساس شاخصهای فنی، اگر دمای هوا به مدت پنج روز متوالی در بازه ۸ تا ۱۵ درجه سانتیگراد تثبیت شود، سه تا پنج روز پس از آن علائم بیماری در مزارع بروز خواهد کرد؛ این شرایط هماکنون در استان فراهم شده است.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی گلستان با اشاره به نقش رطوبت و بارندگی در تشدید بیماری اظهار کرد: وجود میزبانهای حساس از جمله گندم و سایر غلات در سطح وسیع، در کنار شرایط مساعد اقلیمی، ضرورت مراقبت و بازدید مستمر مزارع را دوچندان کرده است.
هزارجریبی با بیان اینکه اسپورهای زنگ زرد قابلیت انتقال سریع حتی با بادهای ملایم را دارند، ادامه داد: به محض مشاهده نخستین علائم، اجرای عملیات کانونکوبی و سمپاشی با قارچکشهای توصیهشده طبق دستورالعمل سازمان حفظ نباتات کشور باید در دستور کار قرار گیرد.
وی تأکید کرد: مزارع مجاور، بهویژه در مسیر وزش باد، نیز باید بهصورت پیشگیرانه مورد بررسی و در صورت لزوم تحت پوشش سمپاشی قرار گیرند تا از بروز خسارت احتمالی به تولید غلات استان جلوگیری شود.
محمدعلی آقاجانی عضو هیأت علمی و رییس بخش تحقیقات گیاه پزشکی مرکز تحقیقات، آموزش کشاورزی و منابع طبیعی گلستان با اشاره به این که بیماری زنگ زرد گندم، آفت همیشگی مزارع در شهرستان بندرگز استان گلستان مشاهده شد است، گفت: در صورت عدم پایش مزرعه، این بیماری میتواند موجب کاهش ۴۰ درصدی تولید شود.
به گفته وی حای اگر یک ساقه زنگ زرد در مزرعهای شود شود باید به سرعت آن مزرعه توسط قارچ کشهای مخصوص رفع زنگ زرد ضد عفونی شوند.
اقاجانی بیان کرد: حتی مزارعی که در معرض وزش باد و در مجاورت چنین مزارعی هستند نیز باید برای پیشگیری سمپاشی شوند.
انتشار بیماری زنگ زرد بسیار بالا است
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی گلستان زنگ زرد گندم را یک بیماری با انتشار شیوع بالا دانست و افزود: شرایط محیطی موجود گلستان مستعد انتشار بیماری زنگ زرد در مزارع گندم است که کشاورزان باید در اسرع وقت نسبت به سمپاشی مزارع و مبارزه با این آفت اقدام کنند.
علیاکبر مهقانی بیان کرد: قصور و کوتاهی برخی کشاورزان در مبارزه با بیماری زنگ زرد میتواند کاهش ۵۰ تا ۶۰ درصدی عملکرد گندم را به همراه داشته باشد.
به گفته معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهادکشاورزی گلستان؛ در هر نقطه از استان که رطوبت و سبزینگی بیشتری وجود دارد شرایط برای رشد و گسترش آفت زنگ زرد هم مناسبتر است.
مهقانی مبارزه بر علیه بیماریهای قارچی در مزارع کلزا گلستان را الزامی دانست و یادآور شد: کشاورزان به طور مرتب مزارع کلزا را پایش و رصد کنند، در برخی مزارع احتمال ابتلا به لارو بید کلم وجود دارد که این بیماری نیز در مرحله غلاف، قابلیت خسارت جدی به مزارع کلزا را دارد.
بررسیهای میدانی تیم تخصصی جهاد کشاورزی منجر به شناسایی کانونهای اولیه بیماری زنگ زرد در مزارع گندم بندرگز شد. به گفته مدیر حفظ نباتات استان گلستان، شرایط جاری و رشد با تاخیر محصول، احتمال طغیان این بیماری را افزایش داده است.
ملک شاهکوئی، مدیر حفظ نباتات جهاد کشاورزی اعلام کرد: ظهور و گسترش این بیماری به طور مستقیم به شرایط دمایی و رطوبتی وابسته است.» وی با اشاره به وضعیت جاری حاکم بر منطقه هشدار داد: با توجه به استقرار هوای خنک و مرطوب و تداوم آن، و همچنین رشد با تاخیر مزارع گندم، شرایط محیطی مساعدی برای طغیان و گسترش این بیماری در مزارع فراهم شده است.
مدیر حفظ نباتات بر لزوم vigilance (مراقبت فعال) کشاورزان تاکید کرد و از آنها خواست: پایش (مانیتورینگ) مستمر و دقیقی بر مزارع خود داشته باشند و در صورت مشاهده اولین علائم بیماری، بلافاصله برای اخذ راهنمایی و اقدامات مدیریتی مناسب جهت کنترل بیماری و جلوگیری از خسارات احتمالی، به کارشناسان مراکز جهاد کشاورزی محل مراجعه نمایند.
بر اساس تحقیقات صورت گرفته، برای مبارزه با بیماری زنگ زرد گندم، میتوان از چند روش مؤثر استفاده کرد که می توان به استفاده از ارقام مقاوم در جهت توانایی مقاومت در برابر نژادهای فیزیولوژیک جدید زنگها، مدیریت کوددهی که میتواند رشد سریع و غیرطبیعی گیاهان را کنترل کرده و زمینها را از شرایط مساعد برای گسترش بیماری زنگ زرد گندم محروم کند.
کنترل رطوبت که موجب کاهش دفعات آبیاری و مدیریت مناسب رطوبت شده ومیتواند به کنترل این بیماری کمک کن چرا که ایجاد محیط خشکی که برای گسترش قارچ زنگ زرد نامطلوب است، میتواند از گسترش این بیماری جلوگیری کند. مدیریت تراکم کاشت که در این نوع کشت، کاشت متراکم میتواند باعث افزایش رطوبت و محیط مساعد برای گسترش قارچ شود. از این رو، رعایت تراکم مناسب برای کاشت گندم ضروری است و مبارزه با علفهای هرز که کنترل و مدیریت دقیق علفهای هرز داخل مزرعه و حاشیه آن نیز میتواند به کنترل بیماری زنگ زرد گندم کمک کند. علفهای هرز میتوانند منشأ انتقال این بیماری باشند، بنابراین کنترل آنها ضروری است.
در سال های گذشته برخی کشاورزان به دلیل ناآگاهی از معایب و ضررهای زنگ زرد به مزارع بخش و یا کل محصول گندم خود را از دست داده اند و به رغم اطلاع رسانیهای زیادی که از سوی جهاد کشاورزی در رسانهها و روستاها صورت میگیرد اما همچنان تعدادی از کشاورزان نسبت به ضررهای ناشی از این بیماری به دلیل شرایط سخت سمپاشی مطلع نیستند .
توسعه کشاورزی نیازمند هوشمند سازی است
هوشمند سازی کشاورزی در ایران یکی از افقها و سیاستهای کلان پیشِ رو در آینده بسیار نزدیک است. یکی از عوامل عدم مبارزه کشاورزان با زنگ زرد، به خصوص کشاورزان عمده کار ، مشکلات عملیات سمپاشی و زمانبر بودن آن میباشد.
محلولپاشی به کمک پهپاد در این مواقع میتواند راه حل بهینهای برای این موضوع باشد. افزایش چشمگیر سرعت سمپاشی (نزدیک به ۳۰ هکتار در روز)، کاهش آب مصرفی (تنها ۱۰ لیتر در هکتار) و یکنواختی در پاشش سم از مزایای مبارزه هوشمند با زنگ زرد به کمک پهپاد میباشد.
یکی از مهمترین مزیت های سمپاشی با پهپاد عدم ورود کشاورز به زمین و اجتناب از تماس با محلول های سمی است که علاوه بر همپوشانی یکنواخت سم به تمام نقاط مزرعه و کاهش مصرف آب و سم بسته کاملی از بهترین شرایط را برای کشاورزی فراهم کرده است.
در سمپاشی با پهپاد، کشاورزان در معرض محلول سمی قرار نمیگیرند و علاوه بر این از ورود ادوات و تراکتور به زمین جلوگیری می شود که این عامل مهمی در پیشگیری از له شدن محصول و کاهش میزان برداشت است.
پهپاد سمپاش یک امکان جدید است که تاحدودی از نگرانی و تنگناهای قبلی کشاورزی سنتی کم می کند بنابراین استقبال ازاین خدمت در صنعت کشاورزی رو به افزایش است.
دیدگاهتان را بنویسید