واکنش بازار جهانی کشاورزی به احتمال توافق ایران و آمریکا
بازار کسب و کار– سرویس اقتصادی: این روزها گرانی لحظهای موادغذایی توان تابآوری خانوادهها را ربوده و بسیاری از خانودههای کمدرآمد و حتی آنها که درآمد متوسط به سمت خرید اقلام خوراک ارزان قیمتی میروند که خودشان هم نسبت به خرید آن حساسیت دارند اما چارهای جز تامین خوراکی ندارند.
طبق تعریف بانک جهانی، امنیت غذایی به معنای دسترسی همه مردم در تمام اوقات به غذای کافی برای داشتن یک زندگی سالم است. موجود بودن غذا تنها به میزان تولید مواد غذایی در مرزهای ملی تکیه ندارد و شامل واردات مواد غذایی نیز میباشد. دسترسی به غذا نیز دسترسی فیزیکی و اقتصادی به منابع جهت تامین مواد غذایی است که تابعی از درآمد، اشتغال و قیمت است. بنابراین همانطور که از تعریف امنیت غذایی نیز بدست میآید، تغییر در میزان تولید محصولات غذایی و میزان تورم به صورت مستقیم امنیت غذایی خانوار را تحت تاثیر قرار میدهد.
با تورم تحمیل شده به سفرههای مردم، آنها مجبور به حذف یا جایگزینی مواد غذایی باکیفیت و گرانتر مانند گوشت قرمز، ماهی و لبنیات با اقلام ارزانتر و ارزش غذایی پایینتر مانند نان، سیبزمینی خواهند شد که این تغییر الگو به سوءتغذیه و کاهش سلامت عمومی منجر خواهد شد.
از زمان اجرای برنامه حذف ارز ترجیحی برای افزایش کیفیت زندگی و بازگرداندن یارانه این ارز به جیب خانوارها برای داشتن زندگی بهتر و حمایت از واحدهای تولیدی و پس از ان آغاز جنگ قیمت مواد غذایی به گونهای تغییر پیدا کرده و همچنان در حال افزایش است که مردم دیگر حتی توان خرید کمترین اقلام را برای سیر کردن خانواده ندارند و به همین سبب از سر ناچاری به سمت خریدهای ارزان قیمتی میروند که ممکن است هر لحظه سلامت آنها را به خطر بیاندازد.
گرانی اقلام غذایی سبد مصرفی خانوار و از طرف دیگر تورم و کاهش قدرت خرید واقعی مردم، آثار نامطلوبی بر تغذیه مردم دارد؛ بهطوری که برخی از اقلام مصرفی از سبد مصرفی خانوار حذف شده یا کاهش یافته و این شرایط برای گروههای دارای درآمد متوسط به پایین بسیار حادتر است. از اینرو میتوان گفت اولین پیامد تورم افسارگسیخته مواد غذایی، کاهش مصرف و تهدید سلامتی مردم بهخصوص کودکان است.
زمانی که تورم در یک اقتصاد رشد میکند، قیمتها افزایش پیدا کرده و این افزایش قیمتها در ابعاد مختلف زندگی افراد تاثیرگذار خواهد بود. افراد قدرت خرید خود را از دست میدهند (به دلیل عدم افزایش درآمدها حداقل به اندازه تورم) و فقیرتر میشوند. افزایش فقر ناتوانی اقتصادی و کاهش پسانداز را به دنبال داشته و خانوارها را مجبور میکند برای ادامه زندگی و تغذیه پسانداز منفی (بدهی) داشته باشند که ادامه این چرخه باطل فقر، چیزی جز فلاکت، افزایش ناهنجاریهای اجتماعی، بیانگیزگی و کاهش امید اجتماعی را به دنبال نخواهد داشت.
افزایش تورم، سرمایه اجتماعی بهخصوص اعتماد به حاکمیت را تضعیف میکند و فاصله دولت و ملت افزایش مییابد که خود میتواند سرآغازی برای بازتولید تورم باشد؛ کاهش پسانداز، کاهش سرمایه اجتماعی، کاهش سرمایهگذاری، کاهش تولید و به دنبال آن تورم و فقر بیشتر.
بیم این وجود دارد که مردم دچار کمبود مواد مغذی شوند که در سالهای آینده برای نظام سلامت کشور بار تحمیلی دارد.
با افزایش میزان تورم و قیمت موادغذایی، درصورتی که این افزایش قیمت توسط حمایتهای دولتی جبران نشود، سطح امنیت غذایی خانوار با افت شدید مواجه خواهد شد که در بلندمدت نهتنها سلامت جامعه را به خطر میاندازد بلکه امنیت ملی کشور را نیز تهدید خواهد کرد.
تاثیر تورم مواد غذایی بر زندگی روزمره اقشار مختلف به مرحله هشدار رسیده و آسیبهای کاهش دسترسی مردم به مواد عذایی مورد نیاز سلامت جامعه را هدف قرار داده است.
مدیرکل دفتر بهبود تغذیه جامعه وزارتخانه بهداشت هم عنوان کرده که؛بیم این وجود دارد که مردم دچار کمبود مواد مغذی شوند که در سالهای آینده برای نظام سلامت کشور بار تحمیلی دارد.
سبدهای خرید هر روز خالی تر می شوند
به گفته مدیر یکی از مارکت های بزرگ گرگان، فروش محصولات این مارکت بخصوص در بخش مواد غذایی و خوراکی به شدت کاهش پیدا کرده ، چرا که ارقام مواد غذایی مدام در حال تغییر است و از دست ما نیز کاری ساخته نیست . این در حالی است که سال های قبل ترافیک فروش به گونهای بود که نیروی بیشتری در مارکت برای کار استخدام شده بودند و هم اکنون تعداد آنها نیز کاهش پیدا کرده است.
افزایش روزانه جمعیت مردم برای خرید از بار فروشان کنار جاده ای هم گویای ای مساله است که مردم دیگر توان خرید از مراکز خرید و یا فروشگاه های تره بار را ندارند و به ناچار به خرید های کنار جاده ای رجوع میکنند.
خرید برخی اقلام خوراکی که به اصطلاح برند هم نیستند گوشهای دیگر از مشکلات اقتصادی و معیشتی را نشان میدهد که مردم را به ناچار به سمت خرید این محصولات فلهای سوق میدهد که ممکن است به هر دلیلی سلامت انها را به خطر بیاندازند.
تهیه ارزاق و خوراک مورد نیاز ماهیانه به اصلیترین چالش این روزهای مردم تبدیل شده است. قشر بزرگی از طبقه متوسط شهری در حال سقوط به زیر خط فقر هستند و دغدغه درمان، آموزش و تفریح جای خود را به دغدغه تامین معاش اولیه داده است. درآمد ماهانه حقوق بگیران و بازنشستگان به گرد پای تورم نمیرسد و افزایش حقوقها به دلیل شتاب تورم در همان یکی دو ماه ابتدایی سال کارکرد خود را از دست میدهند. در حال حاضر سرانه مصرف گوشت قرمز برای ایرانیان در یکی از پایینترین دورانهای خود قرار دارد
کارشناسان و فعالان اقتصادی معتقدند حذف ارز ترجیحی در ایران در شرایطی اجرا شد که پیشنیازهای کلان اقتصادی و نهادی آن فراهم نبود و همین موضوع به تشدید تورم دامن زد؛ بهگفته آنان، دولت پیش از حذف این سیاست میبایست همزمان کاهش ریسکهای سیاست خارجی و تسهیل دسترسی به منابع ارزی از طریق ثبات در روابط بینالمللی، ایجاد انضباط مالی و مهار کسری بودجه برای جلوگیری از جبران هزینهها از مسیر پایه پولی، تقویت نظام تأمین اجتماعی و پرداختهای هدفمند و پایدار به دهکهای آسیبپذیر، اصلاح نظام توزیع و نظارت برای جلوگیری از انتقال شوک قیمتی به زنجیره مصرف، آزادسازی تدریجی و مرحلهای قیمتها بهجای حذف دفعی و ایجاد بازار ارز باثبات و قابل پیشبینی را در دستور کار قرار میداد.
سلامت مردم در بند خریدهای ارزان قیمت
رئیس جامعه پزشکان متخصص داخلی به رسانه ها اعلام کرده بود که بخشهای زیادی از جامعه گرفتار سوء تغذیه شدهاند که میتواند سبب بروز بیماری و اختلالات کبدی برای آنها شود.
ایرج خسرو نیا اظهار کرد: کمبود مزمن مواد مغذی، توان جسمی و روانی افراد را کاهش میدهد، سیستم ایمنی را تضعیف میکند و طول دوره بهبود بیماریها را افزایش میدهد. کودکان، زنان میانسال، سالمندان و اقشار کمدرآمد بیش از دیگران در معرض خطر سوءتغذیه پنهان هستند.
یک کارشناس اقتصادی نیز معتقد است: با توجه به کاهش شدید متوسط مصرف در ۱۰ دهک، وقتی که آمار متوسط مصرف تا این حد کاهش پیدا کرده یعنی این کالا از سبد خانوار برخی از دهکها حذف شدهاست.
علیرضا حیدری افزود: بررسی افزایش نرخ تورم مواد غذایی و سهم آن سبد خانوار در دهکهای مختلف درآمد هزینهای متفاوت است، وقتی از سبد خانوار حرف میزنیم یعنی از تنوع مواد خوراکی مصرفی با کیفیت متفاوت و با قیمت متفاوت صحبت میکنیم و در بررسی تابع مصرف این مواد میبینیم که در دهکهای مختلف سهم و میزان مصرف متفاوت است.
وی ادامه داد: نمیتوانیم این موضوع را در دهکهای مختلف شبیه به هم ببینیم و مقایسه کنیم که تغییرات چگونه رخ میدهد و این موضوع فقط در دهک مشخص قابل بررسی است. اما در سه دهک اول سهم میزان تورم مواد خوراکی بیشتر از سایر دهکها است چراکه درآمد کمتری دارند و طبیعتا سهم مواد غذایی به عنوان اولویت نیاز باید پوشش اداده شود که معمولا با توجه به سهم درآمدی سهم خوراک بیشتر از حد معمول خود را نشان میدهد یعنی بیشتر از متوسط سهم خوراک در تمام دهک ها باید خود را نشان دهد.
ممکن است که برخی از کالاها کلا از سبد مصرفی خارج شوند که این اتفاق برای گوشت و پروتئین افتاده است
این کارشناس اقتصادی گفت: باید توجه داشت که برخی از مواد خوراکی، هزینههای خوراک کم کشش است یعنی افزایش قیمت مواد غذایی تاثیر قابل توجهی در مصرف نمیگذارد برای مثال قیمت نان اگر افزایش هم پیدا کند باز مردم مصرفکننده نان هستند.
حیدری تاکید کرد: اما درباره پروتئین این موضوع دیده نمیشود چراکه وقتی قیمت مواد خوراکی به طور شدید افزایش پیدا میکند، تغییر الگوی مصرف اجتناب ناپذیر است یعنی مصرف کننده دیگر توانایی تحمل افزایش قیمت را ندارند و نسبت به افزایش قیمت نسبت به میزان مصرف واکنش نشان میدهد و علیرغم میل باطنی خانوارها مصرف کاهش پیدا میکند.
وی ادامه داد: ممکن است که برخی از کالاها کلا از سبد مصرفی خارج شوند که این اتفاق برای گوشت و پروتئین افتاده است.
سلامت مردم در بند خریدهای ارزان قیمت
حیدری با بیان اینکه در دهکهای ۱، ۲ و ۳ میتوان پیش بینی کرد که تقریبا پروتئین قرمز از سبد مصرفی خانوار خارج شدهاست، افزود: با توجه به کاهش شدید متوسط مصرف در ۱۰ دهک، وقتی که آمار متوسط مصرف تا این حد کاهش پیدا کرده یعنی این کالا از سبد خانوار برخی از دهکها حذف شدهاست.
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه آثار و تبعات مشخص افزایش نرخ تورم مواد غذایی سوء تغذیه است، اظهار کرد: با فراگیری سوءتغذیه به طور طبیعی هزینههای درمان در آینده برای دولت افزایش پیدا میکند و به دنبال آن در آینده مردم سالمی نخواهیم داشت.
حیدری تاکید کرد: در بررسیهای اخیر وزارت بهداشت و درمان که در شورای عالی کار مطرح شد، برای سرانه مصرف برای گوشت قرمز و سفید، لبنیات و تخم مرغ وزنی تعریف شده که اگر سرانه مصرف به آن وزن مشخص نرسد و یکسری از پروتئینهای ضروری حذف شود، این موضوع در رشد و تکامل افراد موثر است و در صورت کاهش مصرف رشد و تکامل فیزیکی افراد دچار اختلال میشود.
وی ادامه داد: این وضعیت در تمام کشور دیده میشود اما در استانهای کم برخوردار بیشتر و در مناطقی که سرانه درآمد پایینتر است و در دهکهای پایین جمعیت بیشتری متمرکز می شود، این اتفاق افتاده است و همانطور که گفته شد آثار بلندمدت خروج برخی از مواد خوراکی از سبد خانوار سوءتغذیه است که جبران ناپذیر بوده و حتما باید در زمان خودش این مواد غذایی مصرف شود.
تورم مواد غذایی، تنها یک شاخص اقتصادی نیست؛ بلکه آینهای است از عمق فشارهای معیشتی و نابرابری اجتماعی است
این کارشناس اقتصادی با بیان اینکه اثار سوء تغذیه را میتوان در نسلهای آینده هم دید، گفت: آثار سوء تغذیه در نسلهای بعدی هم منتقل میشود چراکه وقتی انسان سالم بالغ از لحاظ فیزیکی و جسمی نداشته باشیم ، تمام اجزای این فرد ضعیف میشود و نمی تواند خلنواده سالمی داشته باشد.
وی افزود: در این شرایط آثار سوء تغذیه و نارس شدن جسمی افراد در نسل آینده هم دیده میشود البته اگر این افراد دوام بیاروند تا به نسل آینده برسند چراکه با سوءتغذیه افراد مشکلات جسمی متعددی پیدا میکند که متخصصان تغذیه باید به این موضوعات بپردازند و در این باره اظهار نظر کنند و هر چند در این بحران قرار داریم اما متاسفانه سیاستگذار به این موضوع هیچ توجهی ندارد.
در چنین شرایطی مرز زندگی کردن و زنده ماندن از قناعت کردن و مقاومت اقتصادی هم رد شده و گویی مردم و بخصوص جامعه کارگری فقط تلاش میکنند که غذایی برای زنده ماندن بخورند.
این شرایط سخت در حالی مردم را در استرس و نگرانی تهیه مواد خوراکی مورد نیاز قرار داده که گویا دیگر به نوع مواد غذایی و سلامت، رسیدن پروتئین و ویتامین به بدن خود توجهی ندارند و فقط میخواهند که غذایی برای خانواده و رهایی از گرسنگی در سفره داشته باشند.
تورم مواد غذایی، تنها یک شاخص اقتصادی نیست؛ بلکه آینهای است از عمق فشارهای معیشتی و نابرابری اجتماعی. وقتی افزایش قیمتها، خوراک سالم را از دسترس اقشار زیادی خارج میکند، نمیتوان از سلامت، آموزش و امنیت اجتماعی انتظار پایداری داشت. این بحران اگر بهموقع مهار نشود، میتواند تبعاتی جبرانناپذیر برای آینده کشور به همراه داشته باشد.
دیدگاهتان را بنویسید