نرمالیزه کردن تورم یا موج سواری بازار؟

بازار کسب و کار- سرویس اقتصادی: تا چندی پیش که هنوز تنمان گرم بود به محض دیدن قبض کارتخوان یا لیبل قیمت، برق از کله مان میپرید و مثل کسانی که هنوز مرگ عزیزی را باور نکرده اند عدد را نمیپذیرفتیم و احتمالا میگفتیم اشتباهی شده و به سراغ فروشنده میرفتیم. اما چندی بعد که شیرفهممان میکردند قیمت درست است در سوک قیمت همین چند روز پیش همان کالا مرثیه ای سرداده و دعای خیری روانه ی باعثان و بانیان میکردیم.

اما آیا تمام ماجرا همین است؟ حمله به پتروشیمی ها و شرایط جنگی و تحریم ها فقط باعث افزایش عجیب قیمتهاست؟ جریان زیر پوستی عجیبی هم در این شرایط فرصت را غنیمت دانسته و انبانی برای پر کردن تهیه کرده که موج سواری بازار نام دارد. از پاک کردن قیمت های رو محصولات گرفته تا ناموجود کردن کالاها علیرغم موجودی در انبار. از آموزش فروشندگان برای دروغگویی گرفته تا حباب قیمتی با استفاده از اپلیکیشن های فروش آنلاین. از کاهش وزن و اندازه و کیفیت محصول گرفته تا ترساندن مردم از اینکه الان نخری فردا باید سه برابر قیمت بخری.

حقیقت اگرچه تلخ اما همین است که سفره ها خیلی کوچکتر شده و لیست اقلام غیرضرور به ضرور هم سرایت کرده و خانواده ای که تا پیش از این برای حفظ بقا از هزینه های آموزش و درمان و سفر و پس انداز و رفاه کلی کم یا حذف میکرد امروز بجان هزینه ی کالاهای اساسی افتاده تا فقط بتواند روزش را به فردا برساند. دیگر خبری از ذخیره برای روز مبادا و جمع کردن پول برای خرید فلان وسیله ای که آرزو بود نیست. همه چیز به طرز غریبی به اقتصادی تنیده شده که دارد زندگی لایه های پایین تا بالای متوسط را میبلعد. اقتصادی که تا دیروز دهک بندی میشد امروز دهک بالا و پایین را یکی فرض کرده و سیاست یارانه و کالابرگ و امثالهام را در خود کاملا حل کرده است.

حال دو عامل “عادی سازی گرانی و اَبَر تورم” و “دستکاری عمدی بازار” فشار به مردم را دوچندان کرده تا سود طبقه بالا دست همچنان دست نخورده باقی بماند. همان طبقه ای که ابایی از پس ندادن تسهیلات همتی خود ندارد و میداند قانون برای پاسخگو کردنش زیادی لنگ است. وگرنه مردم بخوبی میدانند شرایط جنگی و محدودیت های تولید و صادرات و واردات میتوانند قیمت ها با شیب زیادی بالا ببرند ولی تحمل. موجی سواری بازار حقیقتا غیر قابل هضم است.

از منظر دیگر افکار عمومی بر حسب تجربه دریافته که بازار دستوری نه با اعدام جمشید بسم الله تغییر خواهد کرد و نه با توزیع کالابرگ برای کالاهای هدف. نوسانی که بازار کشثر خصوصا طی مدت اخیر تجربه کرده را مردم ژاپن در کل زلزله های سرزمینشان تجریه نکرده اند. بطوری که تصمیماتی مثل ازدواج، تولد فرزند یا حتی یک سفر تفریحی ساده برای خیلی ها تبدیل به پراسترس ترین تصمیمات زندگی شده است.

باری، جامعه نباید به این عدم ثبات برای برنامه ریزی آینده، ناامیدی و ترس از هرگونه فعالیت بخاطر قیمتها عادت کند. جامعه نباید به اجاره اتاق های چند متری، افزایش قیمت چندساعتی، خرید جهاز چند قطعه ای، درمان اجباری چند موردی و آموزش حداقلی و قربانی همیشگی عادت کند. جامعه پویا میتواند نوسانات منطقی را مدیریت کند اما اگر بازار منفعت طلبانه تر فعالیت کند نتیجه همین خلوتی این روزهای پاساژها و بازار ها و مال ها می شود.