یک لیتر صرفهجویی از مردم؛ یک تصمیم بزرگ از دولت
به گزارش بازار کسب و کار در روزهای اخیر، مجری صداوسیما در گفتوگو با مردم، موضوع مصرف بنزین را مطرح کرده و شهروندان نیز در برابر دوربین از هموطنان خود خواستهاند برای مدیریت شرایط و کمک به کاهش مصرف، دستکم یک لیتر در مصرف بنزین صرفهجویی کنند؛ مطالبهای که نشان میدهد بخش قابل توجهی از جامعه ضرورت مدیریت مصرف سوخت را در شرایط کنونی درک کرده است.
با این حال، صرفهجویی خانوارها و رانندگان تنها یک سوی ماجراست. پرسش مهمتر این است که آیا میتوان از مردم خواست مصرف بنزین خود را کاهش دهند، اما همزمان بخش قابل توجهی از خودروهای موجود در کشور با فناوریهای قدیمی، مصرف سوخت بالا و عمر طولانی همچنان در چرخه حملونقل تردد داشته باشند؟
بخشی از خودروهای موجود در کشور عمری بیش از ۱۰ سال دارند و طبیعی است که خودروهای قدیمیتر، بهویژه در صورت نگهداری نامناسب، از نظر مصرف سوخت و آلایندگی شرایط مطلوبی نداشته باشند. در طرف دیگر، حتی در میان خودروهای صفرکیلومتر تولید داخل نیز همواره انتقادهایی درباره میزان مصرف سوخت و فاصله برخی محصولات با استانداردهای روز جهانی مطرح بوده است.
در چنین شرایطی، اگر هدف واقعاً کاهش مصرف بنزین است، سیاستگذاری نباید صرفاً به توصیههای عمومی برای کاهش مصرف محدود شود. دولت میتواند در کنار فرهنگسازی و درخواست از مردم، برنامهای جدی برای کاهش مصرف سوخت از مسیر اصلاح فناوری خودروها، نوسازی ناوگان فرسوده، توسعه خودروهای برقی و تبدیل خودروهای پرمصرف به سامانههای کممصرفتر دنبال کند.
تجربه سالهای گذشته در استفاده از سوخت گاز نیز نشان داد که تغییر فناوری خودرو و تنوعبخشی به سبد سوخت میتواند بخشی از فشار وارد بر مصرف بنزین را کاهش دهد. اکنون نیز میتوان این تجربه را با فناوریهای جدیدتر تکمیل کرد و به سمت برقیسازی بخشی از ناوگان، بهخصوص خودروهای پرمصرف و ناوگان عمومی، حرکت کرد.
البته برقیسازی گسترده بدون فراهم شدن زیرساختهای لازم، از شبکه برق و ایستگاههای شارژ گرفته تا تأمین قطعات و خدمات پس از فروش، امکانپذیر نیست. بنابراین مسئله فقط خرید یا تولید خودروی برقی نیست؛ بلکه یک سیاست صنعتی، انرژی و حملونقل چندلایه باید پشت این تغییر قرار داشته باشد.
از سوی دیگر، اگر قرار باشد از مردم خواسته شود در شرایط جنگی و محدودیتهای احتمالی انرژی، یک لیتر بنزین کمتر مصرف کنند، انتظار طبیعی جامعه این است که دولت نیز سهم خود را در این صرفهجویی مشخص کند. کاهش مصرف خودروهای پرمصرف، خروج تدریجی خودروهای فرسوده، ارتقای استاندارد مصرف سوخت خودروهای تولید داخل و توسعه حملونقل عمومی میتواند بسیار بیشتر از یک توصیه عمومی برای صرفهجویی، بر تراز مصرف بنزین کشور اثر بگذارد.
یک لیتر صرفهجویی برای هر شهروند شاید در نگاه نخست رقم بزرگی نباشد، اما وقتی میلیونها نفر آن را انجام دهند، به عدد قابل توجهی تبدیل میشود. با این حال، همین منطق درباره خودروها نیز صادق است؛ اگر دولت بتواند مصرف هر خودرو را تنها چند لیتر در هر ۱۰۰ کیلومتر کاهش دهد و این کاهش را در مقیاس میلیونها خودرو محاسبه کنیم، نتیجه میتواند بسیار بزرگتر از مجموع صرفهجوییهای فردی باشد.
در نهایت، مردم حق دارند از دولت بپرسند که در کنار درخواست برای صرفهجویی، برای کاهش ساختاری مصرف بنزین چه برنامهای دارد. آیا قرار است بار مدیریت مصرف عمدتاً بر دوش مصرفکننده گذاشته شود یا سیاستگذار نیز با اصلاح صنعت خودرو، نوسازی ناوگان، توسعه حملونقل عمومی و برقیسازی خودروهای پرمصرف، سهم خود را در این مسیر ایفا خواهد کرد؟
در شرایط جنگی، صرفهجویی یک مسئولیت عمومی است؛ اما مدیریت مصرف تنها با توصیه به مردم محقق نمیشود. اگر قرار است هر ایرانی یک لیتر صرفهجویی کند، انتظار منطقی این است که سیاستگذاری نیز به اندازه همان یک لیتر، بلکه بسیار بیشتر، برای کاهش مصرف ساختاری سوخت اقدام کند.
دیدگاهتان را بنویسید