ریل، جاده و آب؛ سه ضلع مطالبات زیرساختی خراسانشمالی
به گزارش خبرنگار اقتصادی بازار کسبوکار، استانی که بخش مهمی از هویت گردشگری آن با جنگل و دریا گره خورده، اکنون از منابع آبی خود نیز به عنوان بخشی از زنجیره اقتصاد گردشگری استفاده میکند. رودخانهها، دریاچهها، آببندانها، سدها و چشمهها در سالهای اخیر زمینه ایجاد مجموعههایی را فراهم کردهاند که در کنار جاذبههای طبیعی، خدمات تفریحی، رفاهی و پذیرایی به گردشگران ارائه میکنند.
به گزارش ایرنا، توسعه این مجموعهها علاوه بر ایجاد فرصت برای سرمایهگذاری و اشتغال، میتواند به مدیریت حضور گردشگران در عرصههای طبیعی نیز کمک کند؛ البته به شرطی که توسعه زیرساختهای گردشگری به قیمت تخریب منابع آبی، تغییر کارکرد تأسیسات یا آسیب به محیطزیست تمام نشود.
۱۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری در گردشگری آبی
مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران با اشاره به روند سرمایهگذاری بخش خصوصی در منابع و تأسیسات آبی استان گفت: طی سالهای اخیر حدود ۱۵ هزار میلیارد تومان در حوزه گردشگری در این عرصهها سرمایهگذاری شده است.
حیدر داوودیان افزود: در حال حاضر ۲۰ طرح گردشگری در منابع آبی تحت تملک شرکت آب منطقهای مازندران فعال است که مجموع مساحت آنها به حدود ۳۶۰ هکتار میرسد.
این طرحها با مشارکت بخش خصوصی راهاندازی شدهاند و علاوه بر ایجاد ظرفیتهای تفریحی، برای بیش از ۷۵۰ نفر اشتغال مستقیم و بیش از ۲ هزار نفر اشتغال غیرمستقیم ایجاد کردهاند.
مجموع این ارقام نشان میدهد گردشگری آبی در مازندران صرفاً یک فعالیت تفریحی حاشیهای نیست و در صورت استمرار برنامهریزی و سرمایهگذاری میتواند بخشی از اقتصاد محلی استان را در حوزه اشتغال، خدمات و گردشگری فعال کند.
۲۰ میلیون نفر-بازدید از جاذبههای آبی
حجم تقاضا برای این ظرفیتها نیز قابل توجه است. داوودیان اعلام کرده است که بر اساس آمارهای ثبتشده و برآوردهای انجامشده، سال گذشته حدود ۲۰ میلیون نفر-بازدید از طرحهای کلان و خرد گردشگری مرتبط با منابع آبی مازندران انجام شده است.
این میزان بازدید، ظرفیت بالای تقاضا برای جاذبههای آبی را نشان میدهد؛ ظرفیتی که در صورت هدایت گردشگران به مجموعههای دارای زیرساخت و مدیریت مشخص، میتواند بخشی از فشار ناشی از حضور پراکنده و بدون برنامه در طبیعت را کاهش دهد.
مجموعههایی مانند آویدر نوشهر، سد برنجستانک سوادکوه شمالی، دریاچه ولشت کلاردشت و مجموعه گردشگری الیمالات از جمله نمونههایی هستند که ترکیب جاذبه طبیعی با زیرساخت گردشگری، آنها را به مقصدهای شناختهشده برای مسافران تبدیل کرده است.
بیش از ۴ هزار میلیارد تومان فرصت جدید
مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران از آمادهسازی ۶ بسته سرمایهگذاری جدید برای واگذاری به بخش خصوصی خبر داده و اعلام کرده است که مجموع سرمایهگذاری اولیه مورد نیاز برای اجرای این بستهها بیش از ۴ هزار میلیارد تومان برآورد میشود.
با این حال، توسعه این ظرفیتها با یک محدودیت اساسی همراه است و آن، حفاظت از منابع و تأسیسات آبی است. داوودیان تأکید کرده که حفاظت از منابع و تأسیسات آبی، «خط قرمز و هدف اصلی» شرکت آب منطقهای در واگذاریهاست و بستههای جدید بر اساس استانداردهای زیستمحیطی تدوین شدهاند.
بر این اساس، واگذاری عرصههای آبی به بخش خصوصی به معنای آزاد شدن این پهنهها برای ساختوساز یا بهرهبرداری بدون ضابطه نیست. فعالیت اقتصادی باید در محدوده ظرفیتهای تعریفشده و با رعایت الزامات فنی، ایمنی، حفاظتی و زیستمحیطی انجام شود.
تجربه چشمه سورت و مسئله مدیریت گردشگر
یکی از نمونههایی که اهمیت مدیریت همزمان گردشگری و حفاظت را نشان میدهد، چشمه سورت در شهرستان ساری است؛ جاذبهای طبیعی که طی سالهای گذشته با مشکلات ناشی از حضور بیضابطه گردشگران و نبود زیرساخت مناسب مواجه بوده است.
واگذاری این مجموعه به بخش خصوصی و ایجاد زیرساختهای گردشگری و حفاظتی، نمونهای از تلاش برای ایجاد تعادل میان بهرهبرداری اقتصادی و حفاظت از یک جاذبه طبیعی محسوب میشود؛ تعادلی که در صورت رعایت ظرفیت محیطی میتواند به حفظ ماندگاری جاذبه و استمرار فعالیت گردشگری کمک کند.
اهمیت این مسئله در مازندران، با توجه به وابستگی بخش قابل توجهی از اقتصاد گردشگری استان به منابع طبیعی و افزایش شمار مسافران، بیشتر میشود. هرچه تعداد بازدیدکنندگان افزایش پیدا کند، نیاز به مدیریت پسماند، کنترل ساختوساز، حفاظت از حریم منابع و هدایت جریان گردشگری نیز بیشتر خواهد شد.
۱۱ سد، هزار آببندان و ۷ هزار کیلومتر رودخانه
ظرفیتهای آبی مازندران نیز تنها به چند مجموعه گردشگری شناختهشده محدود نمیشود. این استان یکهزار و ۳۴ آببندان فعال، ۱۱ سد بزرگ و کوچک و ۱۲۰ شاخه رودخانه به طول حدود ۷ هزار کیلومتر دارد.
این پهنهها در صورت امکانسنجی و رعایت ضوابط میتوانند بخشی از ظرفیت توسعه گردشگری استان را تأمین کنند، اما تمام منابع آبی الزاماً ظرفیت تبدیل شدن به مقصد گردشگری را ندارند.
در مورد سدها و تأسیسات آبی نیز اولویت با حفظ کارکرد اصلی، ایمنی و حفاظت از تأسیسات است و هرگونه فعالیت گردشگری باید به گونهای طراحی شود که اختلالی در بهرهبرداری از این زیرساختها ایجاد نکند.
گردشگری آبی؛ پیوند سرمایهگذاری و فرهنگ مصرف آب
مدیرعامل شرکت آب منطقهای مازندران همچنین واگذاری عرصههای قابل استفاده برای گردشگری را دارای کارکردی فراتر از درآمدزایی میداند و معتقد است این روند میتواند به افزایش شناخت جامعه نسبت به ارزش آب و ترویج مصرف بهینه نیز کمک کند.
از این منظر، گردشگری آبی تنها ایجاد یک مجموعه تفریحی در کنار رودخانه، سد یا دریاچه نیست؛ بلکه در صورت برخورداری از طراحی مناسب، ظرفیتسنجی، مدیریت پسماند، حفاظت از حریم منابع و رعایت الزامات محیطزیستی میتواند همزمان بخشی از اهداف اقتصادی، گردشگری و حفاظتی را دنبال کند.
مازندران اکنون با ۱۵ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری انجامشده، ۲۰ طرح فعال، بیش از ۷۵۰ اشتغال مستقیم، بیش از ۲ هزار اشتغال غیرمستقیم و حدود ۲۰ میلیون نفر-بازدید سالانه، بخشی از ظرفیت گردشگری آبی خود را وارد چرخه اقتصاد کرده است. در سوی دیگر، ۶ بسته جدید با بیش از ۴ هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری اولیه نیز در آستانه واگذاری قرار دارد.
نکته قابل تامل بازار کسبوکار: مرحله جدید گردشگری آبی مازندران بیش از آنکه به افزایش تعداد پروژهها وابسته باشد، به کیفیت سرمایهگذاری و نحوه مدیریت منابع وابسته است. اگر سرمایه بخش خصوصی در کنار ضوابط محیطزیستی، ظرفیتسنجی گردشگری و حفاظت از کارکرد اصلی منابع آبی حرکت کند، آب میتواند همزمان یک دارایی طبیعی و یک پیشران اقتصادی برای استان باشد؛ اما اگر درآمد کوتاهمدت جایگزین ملاحظات حفاظتی شود، هزینه این توسعه در نهایت از سرمایه طبیعی مازندران پرداخت خواهد شد.
دیدگاهتان را بنویسید