قالیباف: تا تحقق هفت شرط ایران، تنگه هرمز باز نخواهد شد
بازار کسب و کار– سرویس اقتصادی: وابستگی اقتصاد استان به کشاورزی، ضعف صنایع تبدیلی و فرآوری، پایین‌بودن سهم فعالیت‌های صنعتی و محدودبودن مشاغل با درآمد پایدار، باعث شده است میان «میزان تولید» و «سهم مردم از درآمد حاصل از تولید» فاصله قابل‌توجهی شکل بگیرد.
نتیجه این وضعیت را می‌توان در شاخص‌های رفاه و فقر نیز مشاهده کرد؛ جایی که گلستان در برخی شاخص‌های فقر، وضعیت نامناسب‌تری نسبت به میانگین کشور دارد. به بیان ساده‌تر، مسئله گلستان فقط کمبود تولید نیست؛ مسئله اصلی، تبدیل‌نشدن ظرفیت‌های تولیدی استان به درآمد، اشتغال پایدار و بهبود قدرت خرید خانوارهاست.
اگر چه استانی تولید کننده است، اما درآمد کافی از تولید نصیب بخش بزرگی از مردم نمی‌شود؛ از طرف دیگر، هزینه زندگی با سرعت زیادی افزایش پیدا می‌کند.
گلستان از نظر سهم جمعیت شهری زیر خط فقر، در رتبه ششم کشور و از نظر سهم جمعیت روستایی زیر خط فقر، در رتبه دوم قرار دارد. این وضعیت در شاخص ضریب جینی شهری نیز بازتاب یافته است؛ به‌طوری که گلستان در زمره استان‌های دارای بالاترین سطح نابرابری در توزیع درآمد قرار دارد.
اعتبارات فعلی پاسخگوی نیازهای گلستان نیست
نماینده مردم علی‌آبادکتول در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون اجتماعی با بیان این که گلستان در شماری از شاخص‌های فقر، رفاه، نابرابری درآمدی، بازماندگی از تحصیل و آسیب‌های اجتماعی وضعیت نامطلوبی دارد، گفت: کاهش این شاخص‌ها نیازمند توجه ویژه در سیاست‌های بودجه‌ای، رفاهی و سرمایه‌گذاری کشور و جبران عقب‌ماندگی‌های تاریخی است.
رحمت نوروزی افزود: بررسی این شاخص‌ها نشان می‌دهد استان در بخش‌هایی با مشکلات جدی مواجه است و باید در سیاست‌های کلان کشور مورد توجه ویژه قرار گیرد.
وی افزود: گلستان از نظر سهم جمعیت شهری زیر خط فقر، در رتبه ششم کشور و از نظر جمعیت روستایی زیر خط فقر، در رتبه دوم قرار دارد و در شاخص ضریب جینی شهری نیز با یکی از بالاترین سطوح نابرابری در توزیع درآمد مواجه است.
عضو کمیسیون اجتماعی مجلس ادامه داد: گلستان در شاخص توسعه استانی نیز در رتبه دهم و در شاخص رفاه مبتنی بر مطلوبیت، در شمار استان‌هایی با پایین‌ترین سطح رفاه قرار دارد و از نظر میانگین درآمد نیز وضعیت استان نیازمند توجه جدی است.
نوروزی گفت: این آمارها نشان می‌دهد سرسبزی و ظرفیت‌های طبیعی گلستان نباید موجب شود مشکلات اجتماعی و اقتصادی مردم استان در نگاه ملی دیده نشود چون درون این ظرفیت‌های طبیعی، مشکلات و محرومیت‌هایی وجود دارد که نیازمند برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری جدی است.
وی افزود: بودجه و اعتبارات فعلی پاسخگوی نیازهای گلستان نیست و برای حل مسائل موجود باید منابع جدیدی از طریق سرمایه‌گذاری شرکت‌های بزرگ، بانک‌ها، صندوق‌های وابسته به وزارت تعاون و بخش خصوصی وارد چرخه اقتصاد استان شود.
بیش از ۴۰ درصد از گلستانی‌ها زیر خط فقر هستند
نماینده آزادشهر و رامیان در مجلس با بیان اینکه استان گلستان با وجود مواهب بسیار اما نباید بیش از ۴۰ درصد از مردمان آن زیر خط فقر باشند، گفت: دولت باید در این زمینه پاسخگو باشد و برنامه عملی برای اشتغال و معیشت داشته باشد.
جمشید قائم مقام دولت‌های مختلف آمدند و رفتند و ثمره آن گذشته ای‌ست که آرزوی امروز ماست و آینده‌ای که بسیار نگران آن هستیم؛ گلستان در گذشته‌ای نه چندان دور سرزمین طلای سفید بود، پنبه‌ای که دیگر امروز نیست. کشاورزی پر رونقی که حتی از استان‌های دیگر هم برای اشتغال به استان گلستان می‌آمدند اما امروز درد بزرگ مردمان من در گلستان این است که فرزندان تحصیلکرده و برومند گلستانی ما باید صدها کیلومتر دورتر به دنبال اشتغال باشند و در این مسیر چه اتفاقات تلخی که رقم می‌خورد.
وی بیان کرد: گلستانی که بیش از ۱۰ محصول استراتژیک برای کشور تولید می‌کند، گلستانی که بالاترین میزان تولید مرغ و گوشت را در کشور دارد، با وجود این همه مواهب و جنگل و دریا و مرز و معدن نباید بیش از ۴۰ درصد از مردمان گلستانی من زیر خط فقر باشند، دولت باید پاسخگو باشد. برنامه عملی دولت برای اشتغال و معیشت گلستان چیست؟ حلقه مفقوده کجاست به جز مدیریت، چرا گلستان دیده نمی‌شود.
وی با بیان اینکه حق مردمان گلستان نیست که جزو ۴ استان ضعیف کشور باشند، افزود: متاسفانه ما در همه شاخص‌ها نزول کردیم، در دولت‌های مختلف ریل‌گذاری مناسبی برای ارتقای شاخص‌ها نداشتیم. گلستان مهد رعایت قانون و مهد پروژه‌های نیمه تمام شده است. در مقابل هر کاری برای ایجاد اشتغال در گلستان اما قوانین موازی جلوی ما رو گرفت، همان قوانینی که در استان‌های دیگر اجرا می‌شود اما در گلستان به عنوان جرم شناخته شد.
اc سوی دیگر کارشناسان و مسئولان استانی، مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی و زیرساختی را از جمله سنتی‌بودن بخش قابل‌توجهی از کشاورزی، کمبود صنایع تبدیلی و تکمیلی، ضعف زیرساخت‌هایی مانند سیلو و امکانات مدرن کشاورزی و تولید، پایین‌بودن میزان سرمایه‌گذاری و محدودبودن حضور سرمایه‌گذاران در سال‌های گذشته در شکل‌گیری وضعیت فقر در گلستان مؤثر می‌دانند.
در کنار این عوامل، برخی دیدگاه‌ها نیز ضعف پیگیری مطالبات استان در سطح ملی و نبود نماینده گلستان در جایگاه وزارت در برخی دولت‌ها را از دلایل عقب‌ماندگی استان عنوان می‌کنند. مجموع این عوامل موجب شده است ظرفیت‌های تولیدی گلستان، به‌ویژه در بخش کشاورزی، به اندازه کافی به ارزش افزوده، اشتغال پایدار و افزایش درآمد خانوارهای استان تبدیل نشود.
اگر بخواهیم علل فقر در گلستان را از نظر اهمیت و اثرگذاری ساختاری اولویت‌بندی کنیم، می توان به ضعف سرمایه‌گذاری و پایین‌بودن تشکیل سرمایه، وابستگی بالا به کشاورزی و سنتی‌بودن تولید، ضعف صنایع تبدیلی و زنجیره ارزش، کمبود زیرساخت‌های تولید و لجستیک، کمبود اشتغال پایدار و مشاغل با درآمد بالا ، ضعف بهره‌وری و ارزش افزوده اقتصادی، ضعف پیوند میان تولیدکننده و بازار و عوامل مدیریتی و سیاست‌گذاری اشاره کرد.
ارزش افزوده و درآمد در گلستان نمی‌ماند
اگر چه گلستان در تولید مواد اولیه و محصولات کشاورزی ظرفیت بالایی دارد، اما بخش مهمی از سود و درآمد نهایی زنجیره تولید خارج از استان ایجاد می‌شود.
به عنوان نمونه یک کشاورز گلستانی گندم، مرغ، پنبه یا محصول دیگری تولید می‌کند. ارزش اقتصادی محصول فقط در مرحله تولید مزرعه ایجاد نمی‌شود، مراحل بعدی شامل فرآوری، بسته‌بندی، انبارداری، حمل‌ونقل، توزیع و فروش نیز ارزش افزوده ایجاد می‌کنند. اگر این مراحل در استان انجام نشوند کشاورز عمدتاً درآمد مرحله اولیه را دریافت می‌کند در حالی که بخش دیگری از سود در استان‌های دیگر نصیب واحدهای فرآوری، تجاری و توزیعی می‌شود.
نرخ پایین خرید محصولات کشاورزی نیز یکی دیگر از عوامل مؤثر بر پایین‌بودن درآمد کشاورزان گلستانی است. در بسیاری از موارد، افزایش هزینه‌های تولید شامل نهاده‌ها، کود، سم، آب، سوخت و حمل‌ونقل، با افزایش قیمت خرید محصول متناسب نیست. در چنین شرایطی، حتی افزایش حجم تولید نیز لزوماً به افزایش درآمد واقعی کشاورز منجر نمی‌شود.
از سوی دیگر، نبود زیرساخت‌های کافی برای ذخیره‌سازی و فرآوری و همچنین ضعف قدرت چانه‌زنی برخی تولیدکنندگان، می‌تواند آنها را به فروش محصول در زمان برداشت و با قیمت پایین‌تر سوق دهد. به این ترتیب، بخشی از ارزش اقتصادی محصول در مراحل بعدی زنجیره تولید و توزیع ایجاد می‌شود، در حالی که سهم تولیدکننده اولیه از این ارزش محدود باقی می‌ماند.
بر اساس آمار ارائه شده از سوی مدیر کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی گلستان، 89درصد مردم استان یارانه می‌گیرند و این به آن معنا است که 49درصد استان جزو دهک‌های یک تا ۳ هستند، حدود ۳۸ درصد در دهک‌های چهار تا هفت و تنها حدود ۱۳ درصد در دهک‌های هشت تا ۱۰ قرار دارند که این ارقام تصویری روشن از شرایط اقتصادی و درآمدی استان ارائه می‌کند.
سهم اشتغال در بخش کشاورزی استان حدود ۲۰.۹ درصد است ، سهم صنعت از اشتغال گلستان حدود ۲۸ درصد است و در بخش خدمات نیز سهم اشتغال استان حدود ۵۱ درصد است.
دیدگاهتان را بنویسید