کاهش ساعت خاموشی واحدهای صنعتی
به گزارش سرویس اجتماعی بازار کسب و کار از مرکز ملی فضای مجازی، ستاد رسانه‌ای فضای مجازی کشور در گزارشی به بررسی کمی و کیفی اخبار جعلی و تکذیب‌شده در بازه زمانی ۱۵ تا ۲۱ مهرماه ۱۴۰۵ پرداخته است. بر اساس این گزارش، از میان ۱۴۷ خبر جعلی شناسایی‌شده در این بازه، ۴۷ مورد به‌طور رسمی تکذیب شده و در اتاق رصد اخبار جعلی (اراج) مورد بررسی و داده‌کاوی قرار گرفته است.
بررسی ۱۰ شایعه پربازدید این دوره نشان می‌دهد مجموع بازدید تکذیبیه‌ها و اصلاحیه‌های مرتبط با این اخبار، از مجموع بازدید خود خبرهای جعلی فراتر رفته است؛ موضوعی که توجه به نقش اطلاع‌رسانی رسمی در مقابله با انتشار اطلاعات نادرست در فضای مجازی را برجسته می‌کند.
ثبت بیش از ۱۱۵ میلیون بازدید برای تکذیبیه‌ها
بر اساس داده‌های این گزارش، ۱۰ خبر جعلی پربازدید در مجموع حدود ۸۲ میلیون و ۳۸۵ هزار بازدید داشته‌اند؛ در حالی که مجموع بازدید تکذیبیه‌ها و اصلاحیه‌های مرتبط با آن‌ها به حدود ۱۱۵ میلیون و ۶۶۸ هزار بازدید رسیده است.
به این ترتیب، تکذیبیه‌ها و اصلاحیه‌ها حدود ۳۳ میلیون و ۲۸۳ هزار بازدید بیشتر از اخبار جعلی داشته‌اند؛ رقمی که نشان‌دهنده اختلافی نزدیک به ۴۰ درصد است. همچنین میانگین بازدید هر خبر جعلی حدود ۸ میلیون و ۲۳۹ هزار و میانگین بازدید هر تکذیبیه یا اصلاحیه حدود ۱۱ میلیون و ۵۶۷ هزار گزارش شده است.
نکته قابل توجه آن است که در هر ۱۰ مورد بررسی‌شده، میزان بازدید تکذیبیه یا اصلاحیه از بازدید خبر جعلی مرتبط بیشتر بوده است.
تکذیب سریع شایعات در کنار تداوم گردش اخبار جعلی
بررسی زمان انتشار تکذیبیه‌ها نشان می‌دهد در هشت مورد از ۱۰ شایعه پربازدید، تکذیب یا اصلاحیه ظرف یک تا پنج ساعت منتشر شده است. میانه زمان انتشار تکذیبیه‌ها سه ساعت بوده و در دو مورد دیگر، اصلاح یا تکذیب خبر یک روز پس از انتشار اولیه انجام شده است.
با این حال، انتشار تکذیبیه لزوماً به معنای توقف فوری گردش خبر جعلی نبوده است. بر اساس گزارش، این اخبار بین یک تا چهار روز در فضای مجازی در گردش بوده‌اند و میانگین ماندگاری آن‌ها به ۲.۷ روز رسیده است.
چهار شایعه نیز به مدت چهار روز در گردش بوده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به ادعاهای مربوط به واگذاری اراضی چابهار، بازگشت شریفی زارچی به ایران و مهاجرت زینب ابوطالبی اشاره کرد.
سیاست، روابط بین‌الملل و چهره‌های شناخته‌شده در کانون شایعات
موضوعات سیاسی، بین‌المللی، اجتماعی و مرتبط با چهره‌های شناخته‌شده، بخش مهمی از شایعات پربازدید این دوره را تشکیل داده‌اند.
ادعاهایی درباره بازگشت یک استاد دانشگاه به ایران، مهاجرت یک مجری و درگذشت میرحسین موسوی از جمله موارد مرتبط با چهره‌های شناخته‌شده بوده‌اند. همچنین ادعاهایی درباره واگذاری زمین به افغانستان، تعطیلی جلسات مجلس، سخنان منتسب به وزیر خارجه آمریکا درباره تاریخ ایران و یونان و عبور کامل نفت از تنگه هرمز در فهرست شایعات قرار داشته‌اند.
شایعه شیوع طاعون در روسیه، پلمب دو مجموعه ورزشی و تحریف سخنان شهید علی لاریجانی نیز از دیگر موضوعات بررسی‌شده در این گزارش بوده‌اند.
بر اساس آمار اعلام‌شده، ادعای شیوع طاعون در روسیه با بیش از ۱۳ میلیون و ۱۶۴ هزار بازدید، پربازدیدترین خبر جعلی این فهرست بوده است. در مقابل، تکذیب خبر واگذاری اراضی چابهار با بیش از ۱۵ میلیون و ۴۲۸ هزار بازدید، بیشترین میزان بازدید را در میان تکذیبیه‌ها به خود اختصاص داده است.
سهم خبرگزاری‌ها و نهادهای رسمی در مقابله با اخبار جعلی
در بخش دیگری از این گزارش، عملکرد منابع رسمی در تکذیب شایعات بررسی شده است. از میان ۴۳ خبر تکذیب‌شده از سوی خبرگزاری‌های رسمی کشور، خبرگزاری‌های تسنیم، فارس، مهر و صداوسیما به‌ترتیب بیشترین سهم را در انتشار تکذیبیه‌ها داشته‌اند.
همچنین وزارت امور خارجه و سپاه پاسداران از جمله نهادهایی معرفی شده‌اند که در پاسخ‌گویی به شایعات مرتبط با حوزه فعالیت خود نقش داشته‌اند.
مجموع داده‌های این گزارش نشان می‌دهد تکذیب سریع و انتشار اصلاحیه‌های رسمی، در کنار میزان دسترسی گسترده به مخاطبان، از مؤلفه‌های مهم مواجهه با اخبار جعلی در فضای مجازی است. با این حال، تداوم گردش برخی شایعات برای چند روز نشان می‌دهد سرعت تکذیب به‌تنهایی برای توقف انتشار اطلاعات نادرست کافی نیست و اطلاع‌رسانی شفاف، دسترسی آسان به منابع معتبر و آگاهی مخاطبان از شیوه‌های راستی‌آزمایی نیز اهمیت دارد.
دیدگاهتان را بنویسید