گزارش اجتماعی_ بازار کسب وکار_ پریسا مسعودی: در روزهایی که فضای خبری کشور تحت تأثیر شرایط جنگی و نگرانی‌های ناشی از آن قرار دارد، بسیاری از مردم برای لحظاتی فاصله گرفتن از اضطراب‌ها، راه سفر را در پیش می‌گیرند.
استان گلستان در این میان با طبیعت آرام، فرهنگ متنوع و صنایع‌دستی رنگارنگش، به پناهگاهی برای تجربه لحظه‌هایی از آرامش تبدیل شده است؛ جایی که هنر دستان هنرمندان، حس امید و زندگی را در دل مسافران زنده می‌کند.
استان گلستان با طبیعتی چهارفصل و مردمانی از اقوام مختلف، گنجینه‌ای ارزشمند از هنرهای سنتی ایران‌زمین را در دل خود جای داده است.
صنایع‌دستی این استان از دیرباز تاکنون نه‌تنها جلوه‌گاه ذوق و خلاقیت هنرمندان بوده، بلکه نقش مهمی در معیشت خانوارها و حفظ هویت فرهنگی منطقه ایفا کرده است.
بازارچه‌ها و فروشگاه‌های صنایع‌دستی در شهرهای مختلف گلستان این روزها همچنان میزبان گردشگرانی هستند که در میان نقش و رنگ قالی‌ها، سوزن‌دوزی‌ها و زیورآلات سنتی، حال‌وهوایی تازه پیدا می‌کنند.
بسیاری از مسافران می‌گویند خرید یک یادگار دست‌ساز از این سرزمین، تنها یک خرید ساده نیست، بلکه یادگاری از اصالت، فرهنگ و آرامشی است که در این سفر تجربه کرده‌اند.
ترکمن‌صحرا؛ قلب تپنده صنایع‌دستی گلستان
در بخش شمالی استان، ترکمن‌صحرا با مردمانی اصیل و ریشه‌دار یکی از مهمترین مراکز تولید صنایع‌دستی در کشور به شمار می‌رود. هنرهای سنتی ترکمن‌ها، از فرش‌بافی گرفته تا سوزن‌دوزی و ساخت زیورآلات سنتی، شهرتی فراتر از مرزهای ایران دارد و بخشی از هویت فرهنگی این منطقه محسوب میشود.
بسیاری از مسافران اسم فرش ترکمن را شنیده اند، فرش ترکمن که از شناخته‌شده‌ترین نمادهای هنر مردم گلستان است و با طرح‌های هندسی منحصربه‌فرد، رنگ‌های گرم و استفاده از پشم طبیعی و رنگ‌های گیاهی بافته می‌شوند.
در غرفه های صنایع دستی سوزن‌دوزی یکی از شاخص‌ترین هنرهای زنان ترکمن به چشم می خورد که بر روی لباس‌های سنتی و پارچه‌های تزئینی نقش می‌بندد. نقش‌ها و رنگ‌های این هنر علاوه بر زیبایی، نشانه‌ای از جایگاه اجتماعی و حتی وضعیت تأهل بانوان محسوب میشود.
*ابریشم‌بافی؛ میراثی ماندگار در روستاهای گلستان
به سمت روستاهای استان مانند مینودشت و علی‌آبادکتول که می رویم هنر ابریشم‌بافی یا چادرشب‌بافی نظر اهل هنر را به خود جلب می کند.
چادرشب‌ها که در طرح‌های چهارخانه و رنگ‌های متنوع بافته می‌شوند، در گذشته بیشتر از نخ ابریشم تولید می‌شدند، اما امروزه اغلب با نخ پنبه‌ای بافته می‌شوند و همچنان جایگاه ویژه‌ای در زندگی روزمره مردم دارند.
*زیورآلات سنتی ترکمنی؛ جلوه‌ای از هنر و هویت
در گنبد کاووس و آق قلا هم ساخت زیورآلات سنتی با طرح‌هایی مانند «پانجره»، «آینه‌لی» و «بای‌تاب» را می بینیم. این زیورها که بیشتر از نقره ساخته می‌شوند، بخشی جدایی‌ناپذیر از پوشش سنتی زنان ترکمن هستند و جلوه‌ای از هنر و هویت فرهنگی این قوم به شمار می‌روند.
*سفالگری؛ هنری ریشه‌دار در جرجان
سفالگری نیز از دیگر صنایع‌دستی فعال در گلستان است. پیشینه این هنر در منطقه تاریخی جرجان به دوران ساسانیان بازمی‌گردد. از دوران ساسانی تا دوره صفوی، منطقه جرجان قدیم که شامل گنبد و گرگان میشود، یکی از مراکز مهم تولید سفال و شیشه در ایران بوده و در سالهای اخیرنیز احیای سفال زرین‌فام مورد توجه هنرمندان جوان استان قرار گرفته است.»
بسیاری از مسافران می گویند برای اولین بار با سفال گلستان آشنا شده اند و قبل از این اطلاع نداشتند به صنعت سفال گری در این استان پرداخته می شود.
*نمدمالی؛ هنر کهن و کاربردی
نمدمالی نیز از هنرهای سنتی و قدیمی گلستان است که در مناطق کوهستانی و ترکمن‌نشین رواج دارد. از نمد برای تولید زیرانداز، کلاه، پاپوش و دیگر وسایل سنتی استفاده میشود.
در گذشته در مناطق شمالی کشور به دلیل رطوبت بالا از نمد برای کاهش دردهای مفصلی و کمردرد استفاده می‌شد و همین موضوع باعث شده بود که گذشتگان کمتر با چنین مشکلاتی روبه‌رو شوند.»
*جاجیم و گلیم؛ هنر زنان روستای زیارت
در روستاهای کوهستانی گلستان به‌ویژه روستای زیارت که مسافران زیادی را به خود جلب می کند، زنان بسیاری به بافت جاجیم و گلیم مشغول هستند. این بافته‌ها علاوه بر کاربرد خانگی، به‌عنوان آثار تزئینی نیز مورد توجه گردشگران قرار می‌گیرند.
فریدون فعالی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گلستان، در گفت‌وگو با خبرنگار بازارکسب وکار گفت: «گلستان از نظر تنوع رشته‌های صنایع‌دستی و تعداد هنرمندان فعال ظرفیت بالایی دارد و سعی داریم با صدور مجوزهای بازارچه و فروشگاه صنایع‌دستی در استان فرصت‌های برابر برای عرضه آثار همه هنرمندان فراهم شود.»
به گفته وی، نخستین جمعه‌بازار صنایع‌دستی نیز با ۲۰ هنرمند و ۲۰ رشته این صنعت در گلستان مهرماه امسال برگزار شد و فرصتی برای عرضه مستقیم آثار هنری فراهم آورد.
فعالی گفت: بازارچه های محلی نقش مهمی در حفظ فرهنگ محلی و ارتقای مهارت‌های هنرمندان استان دارد و به توسعه پایدار فرهنگی و اقتصادی کمک می‌کند.اقدامی که علاوه بر رونق اقتصادی، موجب حفظ و ترویج هنرهای بومی استان نیز میشود.
*استقبال مسافران از صنایع‌دستی در روزهای خاص
در روزهایی که کشور با شرایط خاصی روبه‌روست، گلستان میزبان هموطنانی است که برای تغییر حال‌وهوا به این استان سفر کرده‌اند و حضور پررنگ مسافران در این استان جان تازه‌ای به بازارچه‌های سوغات و صنایع دستی بخشیده است.
مریم حاجی‌ابراهیمی، معاون صنایع‌دستی و هنرهای سنتی گلستان، در حاشیه بازدید از فروشگاه‌های صنایع‌دستی استان به خبرنگار بازار کسب وکار گفت: «با وجود شرایط کنونی، فروشگاه‌های صنایع‌دستی استان همچنان فعال هستند و مسافران نیز استقبال خوبی از این محصولات داشته‌اند.»
وی افزود: «برخی از هم‌وطنان استان‌های درگیر جنگ نیز در این روزها به گلستان سفر کرده‌اند و در کنار بازدید از جاذبه‌های تاریخی و طبیعی، از فروشگاه‌های صنایع‌دستی نیز دیدن می‌کنند.»
حاجی‌ابراهیمی تأکید کرد: «حمایت مردم از طریق خرید صنایع‌دستی علاوه بر کمک به معیشت صنعتگران، نقش مهمی در حفظ فرهنگ و هنر بومی و تقویت اقتصاد محلی دارد.»
*گنبدکاووس؛ پایتخت صنایع‌دستی گلستان
در شهرهای مختلف این استان به ویژه گنبدکاووس تنوع محصولات صنایع دستی را می توان دید که توجه مسافران را به خود جلب می کند.
بازارچه هایی که با سفره های دست باف، سبدها، زیراندازها و ظروف حصیری و …چشم مسافران را می نوازد.
«گنبدکاووس با بیش از هفت هزار هنرمند فعال در حوزه صنایع‌دستی به یکی از مراکز مهم تولید و عرضه این محصولات در کشور تبدیل شده است.»
به گفته مریم آق‌آتابای، رئیس اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی گنبدکاووس«مقدمات ثبت گنبدکاووس به‌عنوان شهر ملی صنایع‌دستی در حال انجام است و این شهر با تنوع اقوام و هنرهای سنتی ظرفیت بالایی برای قرار گرفتن در فهرست شهرهای ملی صنایع‌دستی ایران دارد.»
در میان همه نگرانی‌ها و خبرهای تلخ این روزها، صنایع‌دستی گلستان همچنان روایتگر زندگی، امید و اصالتی است که از دل فرهنگ کهن این سرزمین برخاسته و با دستان هنرمندانش زنده مانده است؛ هنری که می‌تواند در میان هیاهوی روزگار، لحظه‌ای آرامش و حس خوب را به دل‌ها بازگرداند.
