مهارت تفکر انتقادی را جدی بگیریم
مهارت تفکر انتقادی را جدی بگیریم
یکی از مهارت‌هایی که در این شرایط نیازش بیش از پیش احساس می‌شود، مهارت تفکر انتقادی است. در ‏واقع این مهارت به ما کمک می‌کند تا مسائلی که در زندگی برایمان رخ می‌دهند را به طور کامل بررسی، ‏تجزیه و تحلیل کرده و به صورت کامل، منطقی و روشن در مورد آنها تصمیم‌گیری کنیم.‏

ما هر روز با مشکلات و موقعیت‌هایی روبرو هستیم که باید آن‌ها را ارزیابی و حل و فصل کنیم. بسیاری از ما ‏بر اساس شرایط یا تجربیات مشابه قبلی خود تصمیم می‌گیریم؛ با این حال، این امر یافتن راه حلی بهتر را ‏تضمین نمی‌کند، زیرا شاید تصمیمات ما تحت تاثیر احساسات، حقایق جانبی یا سایر موارد بیرونی باشند که ‏بر تصمیم نهایی ما تاثیر می‌گذارند. ‏

مهارت تفکر انتقادی را جدی بگیریم

یکی از مهارت‌هایی که در این شرایط نیازش بیش از پیش احساس می‌شود، مهارت تفکر انتقادی است. در ‏واقع این مهارت به ما کمک می‌کند تا مسائلی که در زندگی برایمان رخ می‌دهند را به طور کامل بررسی، ‏تجزیه و تحلیل کرده و به صورت کامل، منطقی و روشن در مورد آنها تصمیم‌گیری کنیم.‏


نکته قابل توجه این است که تفکر انتقادی، استعداد خاصی نیست که همراه فرد متولد شود، بلکه این نوع ‏طرز تفکر نیاز به تمرین و تلاش دارد.
شاید در ابتدا شما تفکر انتقادی را با اعتراض، عیب جویی، ایراد گرفتن، ‏اشکال تراشی اشتباه بگیرید. کاملا حق با شماست، این کلمات همگی با هم مترادف هستند ولی هیچ یک از ‏آنها تفکر انتقادی نیستند. در حقیقت تفکر انتقادی تجزیه و تحلیل واقعیت‌ها برای به دست آوردن یک قضاوت ‏صحیح، منطقی و بی طرفانه است در حالی که در اعتراض یا ایراد گرفتن امکان دارد انگیزه شخصی وجود ‏داشته و این اشکال تراشی خودخواهانه باشد. ‏
با نگاهی به اطرافیان در می یابیم که قطعاً بین افرادی که تفکر خلاق دارند و بین افرادی که هنوز با افکار ‏قدیمی و شیوه های اشتباه فکر می‌کنند، تفاوت‌هایی وجود دارد. یکی از مشخصه‌های مهم افرادی که تفکر ‏انتقادی دارند، اعتماد به نفس بالای آنهاست چراکه به طور طبیعی وقتی شما توانایی حل مسائل را داشته ‏باشید، انگیزه بیشتریدارید و در نتیجه اعتماد به نفس شما افزایش می‌یابد. پس اگر می‌خواهید مهارت تفکر ‏انتقادی را در خودتان افزایش دهید، باید رویکرد منظمی را پیش بگیرید و سعی کنید همیشه این مهارت‌ را ‏تمرین کنید. برخی از مهمترین فواید تفکر انتقادی را می‌توان به شرح ذیل برشمرد.‏
‏۱)‏‌کنجکاوی را بر می‌انگیزد: کنجکاوی نه تنها به ما کمک می‌کند تا از جهان پیرامون خود درک عمیق-‏تری پیدا کنیم، بلکه به ما کمک می‌کند تا تجربه ژرف‌تری از این دنیا نیز به دست آوریم. ‏
‏۲)‏‌خلاقیت را تقویت می‌کند: امروزه خلاقیت و نوآوری به عنوان یک مهارت ضروری در نیروی کار ‏تعریف شده است. وقتی مشاغل با محصولات و تبلیغات خلاقانه همراه می‌شوند، در بازار جهانی رشد ‏می‌کنند. شاید شما با تفکر انتقادی خود بتوانید راه حلی را ارائه دهید که پیش از این هیچ کس به ‏آن فکر نکرده است. همه اینها شامل یک روحیه خلاق است که می‌تواند از همه رویکردهای دیگر ‏متفاوت باشد. ‏
‏۳)‏‌توانایی حل مسئله را تقویت می‌کند: کسانی که تفکر منتقدانه دارند، معمولاً به صورت غریزی دارای ‏مهارت‌های حل مسئله هستند. افراد باید بتوانند در رویارویی با چالش‌های پیچیده، از ظرفیت تفکر ‏انتقادی برای مهندسی راه حل‌های ابتکاری استفاده کنند. ‏
‏۴)‏‌یک تمرین چندبعدی است:تفکر انتقادی شامل طیف وسیعی از رشته‌ها و پرورش محدوده ‏گسترده‌ای از استعدادهای شناختی است؛ در واقع می‌توان گفت که این یک فعالیت متقابل آموزشی ‏برای ذهن است و برای سالم‌ماندن ذهن دقیقاً مانند عضله، باید به آن تمرین داده شود‎.‎
‏۵)‏‌استقلال را پرورش می‌دهد: مهارت‌ تفکر انتقادی نه‌تنها ما را به متفکران بزرگی تبدیل می‌کند، بلکه از ‏ما رهبران بزرگی نیز می‌سازد. چنین مهارت‌هایی به ما می‌آموزد که چگونه بر اساس تجربه و ‏مشاهدات شخصی، معنای جهان را دریابیم و با حساسیت و آگاهی و به همان روش تصمیم‌گیری ‏کنیم. به این ترتیب، ما همچنان که زندگی‌ موفق و مؤثری داریم،‎ ‎اعتماد ‌به‌ نفس‎ ‎و توانایی یادگیری ‏از اشتباهات را نیز کسب می‌کنیم‎.‎
‏۶)‏‌این مهارتی برای زندگی است، نه فقط یادگیری: آموزش مهارت‌ این تفکر علاوه‌بر ایجاد ذهنیت‌ تفکر ‏مستقل، بر ارتقا مهارت‌های یادگیری مادام‌العمر‎ ‎نقش دارند. بر اساس نظر بسیاری از مربیان بزرگ در ‏مورد اهمیت مهارت‌های یادگیری باید بخاطر بسپاریم که آموزش، آمادگی برای زندگی نیست، بلکه ‏خود زندگی است. پس اگر می‌خواهید مهارت تفکر انتقادی را در خودتان افزایش دهید، باید رویکرد ‏منظمی را پیش بگیرید و سعی کنید همیشه این مهارت‌ را تمرین کنید‎.‎

  • نویسنده : دکتر محمود سلطانی - مدرس مهارت‌های‌ ارتباطی ‏