«سیده کوثر مرتضوی شاهرودی» بانوی ۳۵ ساله گلستانی است که «شرایط اقتصادی» را بهانه تک فرزندی و یا نداشتن فرزند نکرد و چندفرزندی را چاشنی مادرانه های خود کرد.

 

فاطمه رائیجی‌یانسری- دیرزمانی نیست که ارزش مادری و فرزندآوری در پسِ مشغله های زندگی امروزی رنگ باخته است، بسیاری از بانوان بیش از آنکه دغدغه مادری و فرزندآوری داشته باشند مشغله های کاری و اجتماعی را به حضور در سنگر خانه ترجیح می دهند تا جایی که خیلی از افراد فرزندآوری را یک ضدارزش می دانند، البته که این نوع تفکر، ریشه‌های متعددی دارد و بررسی آن در این مجال نمی‌گنجد.

 

به هر حال امروز زخم پیری جمعیت در ایران آنچنان کاری شده که بسیاری از کارشناسان این حوزه معتقدند گام های کاهش جمعیت در ایران بلندتر شده و این معضل را به ابربحران پیری جمعیت تشبیه کرده و می گویند اگر برای این وضعیت چاره‌اندیشی نشود ایران در سیاه چاله پیری جمعیت گرفتار می‌شود.

 

با وجود همه نگرش های منفی که امروزه نسبت به فرزندآوری و چندفرزندی شکل گرفته اما هنوز هستند کسانی که از ندارم‌ها و چه کنم‌ها دست برداشتند دل را به دریا زدند و چندفرزندی را چاشنی زندگی‌شان کردند؛ این افراد نخواستند در آینده تاریک کم فرزندی گرفتار شوند، دوست نداشتند سالمندانی تنها باشند که یاوری ندارند و از همه مهم تر اینها کسانی هستند که خود را همه کاره رزق و روزی نمی دانند برای همین است که «شرایط اقتصادی» را بهانه تک فرزندی و یا نداشتن فرزند نمی‌کنند.

 

سیدکوثر مرتضوی شاهرودی بانوی ۳۵ ساله گلستانی است که ترجیح داده حس خوب مادری را با پنج فرزند تجربه کند، او فرزند آیت الله سیدعبدالهادی مرتضوی شاهرودی، نماینده مردم گلستان در مجلس خبرگان رهبری است.

 

در شرایط فعلی که دیگر تک فرزندی بر چهره جمیعیتی ایران سایه انداخته و بسیاری از خانواده ها رغبتی برای زندگی با چندفرزند ندارند گفتگویی را با این بانوی جوان ترتیب دادیم که در ادامه از نظر می گذرانید؛

 

ابتدا خودتان را معرفی کنید؟

سیده کوثر مرتضوی شاهرودی هستم و ۳۵ سال سن دارم، در دانشگاه در رشته علوم تربیتی تحصیل کردم و درس حوزه هم خوانده‌ام، در کنار این مسائل در فعالیت های فرهنگی شهرستان علی آبادکتول فعالیت دارم و نویسندگی هم می‌کنم.

 

 چه سالی ازدواج کردید و چند فرزند دارید؟

در سال ۸۱ ازدواج کردم همسرم طلبه هستند و حاصل این ازدواج پنج فرزند شامل دو پسر و سه دختر است که پسر بزرگم سال اول دانشگاه است و فرزند دوم هم‌ پسر و کلاس هشتم، فرزند سوم کلاس هفتم و چهارمی کلاس پنجم هستند، دختر کوچکم هم پنج سال و نیم سن دارد.

 

از اینکه زود ازدواج کردید پشیمان نیستید؟ ازدواج در سنین پایین چه مزایا و معایبی دارد؟

ازدواج در سن پایین بستگی به انتخاب با توجه به شرایط و موقعیت دارد؛ اگر انتخاب نامناسب باشد همانطور که در سنین بالاتر به فرد ضربه می زند در سنین پایین‌تر نیز خطر وجود دارد، گاهی اوقات سن کم باعث می شود که در صورت بروز اختلاف بین زن و شوهر تا حدودی راحت تر آن را حل و فصل کرد و به اختلافات سر و سامان داد چراکه هنوز شخصیت کامل شکل نگرفته است.

در واقع ازدواج در سن پایین یا بالا امری نسبی است اما ازدواج در سنین پایین موجب می شود که فاصله سنی بین مادر و فرزندان کم باشد و این مهم در روحیه فرزندان و ارتباط بهتر موثر است و من این مسئله را به عینه در زندگی‌ام دیدم.

 

از طرفی چون فاصله زندگی من و فرزندانم کم بود در مسائل درسی نیز راحت‌تر از مادران دیگر به فرزندانم کمک می کردم و حتی بهتر آنها را درک می کردم، از طرفی فرزندآوری در سنین کم به جوان ماندن مادر هم کمک می کند و علم و تجربه نیز این مسئله را ثابت کرده است.

 

از سویی دیگر فرزندآوری در سنین کم بر روی سلامت مادر و فرزند تاثیر مثبت دارد و بارداری در سنین بالا کمی ریسک بیماری ها را بالا می برد البته که این مسئله نگران کننده نیست و امروز فرزندآوری در سنین بالاتر نیز تحت مراقبت‌های پزشکی و تغذیه مناسب میسر شده است.

 

از معایب ازدواج در سنین پایین بیشتر به سبک زندگی ما برمی گردد برای مثال دختر در شرایط درس خواندن قرار دارد و از طرفی دیگر در شرایط مناسب ازدواج قرار گرفته و این او را در دوراهی قرار می دهد، باید کسی او را راهنمایی و متقاعد کند گرچه ادامه تحصیل در زندگی آینده ما تاثیرگذار است اما این کانون خانواده است که موجب سعادت انسان می شود.

 

ممکن است فرد با ازدواج و فرزندآوری موقعیت هایی را از دست بدهد اما می توان در کنار ازدواج برخی از شرایط مانند ادامه تحصیل را لحاظ کرد و محدودیتی هم برای آن قائل نشد که البته این مسئله در زندگی شخصی خودم اجرایی شده است.

 

یکی از معایب دیگر که می شود نام برد آمادگی جسمانی است که بستگی به سبک زندگی افراد دارد.

 

در حال حاضر برای ازدواج شرایطی که باید به وجود بیاید بلوغ عقلی، جسمی، جنسی و اقتصادی است دختری که نوجوان شده و در حال رسیدن به بلوغ است اگر به عنوان نوجوان به او توجه نشود و رفتارهای متناسب با یک نوجوان را نداشته باشد و او را کودک بداند این دختر دیرتر به بلوغ عقلی می رسد.

 

الان خیلی‌ها ازدواج زودهنگام را مناسب نمی‌بینند و آن را کودک‌همسری می دانند.

من خودم در سن ۱۵ سالگی ازدواج کردم، صحبتم سر این مسئله نیست که بخواهم ازدواج نوجوان را ترویج کنیم، بلکه اگر قرار است دختری در سنین پایین در مسیر ازدواج قرار بگیرد باید به اقتضائات و شرایط وی نیز توجه شود.

 

گاهی اوقات نوجوان ما به بلوغ جسمی رسیده و به بلوغ جنسی هم نزدیک شده در حالی که خانواده او را برای ازدواج مناسب ندیده اما او به سمت دوستی با جنس‌ مخالف رفته است و اگر  فرزندمان از این نظر دچار انحراف شود برای ما یک زنگ خطر است.

 

تربیت فرزند در چند فرزندی راحت‌تر است/سقط‌های بی‌مورد جنین و حمایت از مادران شاغل مورد توجه مسئولان باشد

 

فکر می کردید در جوانی مادر پنج فرزند باشید؟ چندفرزندی موردعلاقه شما بود یا همسرتان؟

تعداد فرزند زیاد را دوست داشتم و هم علاقه خودم و هم همسرم بود. اما اینطور نبود که قبل ازدواج برای خود ترسیم کنم که چه زمانی بچه‌دار شویم و یا اینکه چند فرزند داشته باشیم.

 

الان بسیاری از افراد اعتقاد دارند که آسیب های اجتماعی به بی نهایت رسیده و سلامت جسمی و روانی فرزندان هر لحظه در خطر است و با این توجیه که توان تربیت فرزند ندارند از فرزندآوری شانه خالی می کنند در این باره چه نظری دارید؟

 

اگر مهارت کافی در تربیت فرزند وجود نداشته باشد اگر یک فرزند هم داشته باشیم تربیت به درستی انجام نمی شود و آسیب‌زا است.

اما تربیت با تعداد بالای بچه نسبت به تعداد کم بسیار راحت‌تر است فرزندی که خواهر و برادر ندارد آسیب های جدی می بیند که هیچ کسی اعم از مادر، پدر، دوستان و غیره نمی توانند برای آن فرزند جای خواهر یا برادر را پُر کنند؛ به همین دلیل همیشه به پدر و مادر های دارای یک فرزند توصیه می کنم که اگر فرزند دوم را بیاورند تربیت فرزند راحت تر انجام می شود و البته اگر تعداد فرزندان هم بیشتر باشد باز تاثیر این مسئله افزایش می یابد گرچه مادر باید از مهارت فرزند پروری برخوردار باشد.

 

اطراف‌مان را که نگاه می کنیم جمعیت ما در حال حرکت رو به سالمندی است به نظر شما برای ترمیم زخم‌ پیری جمعیت چه باید کرد؟

تا به حال صحبت های زیادی در این مورد صورت گرفته اما چیزی که خیلی می تواند مهم باشد تثبیت جایگاه مادری است و باید گروه های مادرانه شکل بگیرد.

خیلی علاقه مند هستم گروه هایی را راه اندازی کنیم که فقط مادرانه‌ها را با یکدیگر مطرح کنیم و مادران از جهات مختلف حمایت شوند و فقط فضای مادری را پرورش دهیم.حس مادری نیاز بانوان است و بسیاری از مشکلات موجود را می توان به وسیله اهمیت دادن به آن برطرف کرد. باید با هم مشکلات مسیر رسیدن به این مرتبه را هموار کنیم.

 

به نظر شما در حال حاضر چه موانعی بر سر راه فرزندآوری وجود دارد که مسئولان باید برای رفع آن اقدام کنند؟

مشکلات مادران شاغل و مبارزه با سقط جنین های بی مورد از مواردی است که مستقیما باید از سوی مسئولان پیگیری شده و برای آن تصمیماتی اتخاذ شود، مابقی مشکلات مانند اقتصاد، تربیت و غیره بیشتر مربوط به فرهنگ سازی است که البته بخشی از آن نیز به مسئولان مرتبط است.

 

مهارت‌هایی که یک مادر با چندفرزند باید بیاموزد

 

فرزند زیاد چه شیرینی‌های دارد؟

 هر کسی که اطرافش خانواده پرجمعیت باشد متوجه این شیرینی خواهد شد. خود ما در رفت و آمدهایمان این موضوع را می بینیم. آنقدر روحیه مشارکت در منزل‌مان بالاست که هر کدام از بچه ها یک گوشه کار را می گیرند و همه دست به دست هم می دهند و مانند یک گردان کارها را پیگیری می کنند، همچنین چند فرزندی باعث می شود که فرزندان از طرف یکدیگر حمایت شوند که حس بسیار خوبی را برای بچه ها ایجاد می کند. بارها شده که در جوهای نامناسب بیرون منزل برادران پشتوانه خواهران خود و همچنین در مورد حمایت عاطفی، خواهران هوای برادرانشان را داشتند. گاهی برادر و خواهر بزرگتر صحبت هایی را با کوچکترها دارند که مطرح کردنش از طرف پدر و مادر مناسب نیست.

 البته اگر با دیدگاه منصفانه به این مسئله نگاه کنیم علاوه بر جنبه های خیلی خوب، سختی‌هایی هم دارد  که باید به آن توجه کرد. مادری که در خانه خود چند فرزند دارد باید روی خود تسلط داشته باشد و جنبه های فردی را کار کرده باشد البته اگر کسی مهارت فرزندپروری را یاد نگرفته باشد با یک فرزند هم دچار آسیب های جدی می شود و علاوه بر خود به فرزندش و دیگران نیز آسیب می زند.

مادری که چند فرزند دارد باید به تفاوت های فردی فرزندان واقف باشد و در موقعیت های مختلف مهارت کافی را داشته باشد.

 

به اعتقاد من فرهنگ مشاوره بعد ازدواج باید به صورت رسمی شکل بگیرد و مرد و زن مدت زمان معینی را به آموزش و یاد گرفتن مهارت زندگی اختصاص دهند.

 

هر چقدر مهارت فرزندپروری در پدر و مادر بالاتر باشد شیرینی چند فرزندی نیز بیشتر خواهد شد.

 

تجربه ای هم در این باره دارید؟

دو بار به دلیل ابتلا به کرونا در منزل بستری شدم و احساس می کنم در مدت بیماری بچه‌ها خیلی رشد کردند و چیزهای زیادی را یاد گرفتند، حتی لیستی از کارهای خانه را تهیه کرده بودند و آن را بین یکدیگر تقسیم کردند و همبستگی زیبایی بین آنها شکل گرفت و این پیگیری ها و تلاش آنها خیلی برام جالب بود.

در روزهای آغازین شیوع کرونا که مردم در قرنطینه بودند ما نیز این اصل را رعایت کردیم، در آن مدت از صبح تا وقت خواب همه زمان‌ها را مشغول کاری بودیم و کارهای جمعی مانند بازی و قرائت قرآن و غیره داشتیم، اینکه برخی افراد می گفتند به خاطر قرنطینه خانگی حوصله آنها سر رفته برای ما قابل درک نبود  چون حتی در طول روز معمولا وقت کم می آوردیم که به بعضی برنامه ها برسیم.

 

پدر و مادر صرفاً یک وسیله‌اند، روزی‌رسان خداست

 

خیلی‌ها معتقدند اول ماشین و خانه داشته باشیم بعد برای فرزندآوری اقدام کنیم شما چطور ؟

مسئله اقتصادی بیشتر به نگرش ما برمی گردد، به طوری که می‌بینیم به طور میانگین خانواده های مرفه تر تعداد  فرزند کمتر دارند در حالی که تعدد فرزندان در میان قشر مالی متوسط و پایین جامعه بیشتر است.

 

خداوند رزاق است و در قرآن کریم می فرماید:«نحن نرزقکم و ایاهم» یعنی ما شما و آنها را روزی می‌دهیم اما ما  پدر و مادرها گمان می کنیم که روزی فرزندان دست ماست، در حالیکه فقط وسیله ایم. خود من برکت فرزند را در زندگی‌ام به عینه دیده ام، قبل تولد فرزند اول یک ماشین قدیمی گرفته بودیم و موقع تولد فرزند دوم پراید خریدیم و هنگام تولد فرزند سوم اتومبیل سمند و بعد از  فرزند چهارم صاحب‌خانه شدیم و با به دنیا آمدن فرزند پنجم تغییراتی در زندگی ما به وجود آمد که شاید بعضی از آنها مادی نباشد اما برکت زیادی داشت؛ چون در سن کم ازدواج کردم و بچه کوچک داشتم نتوانستم به خوبی به ادامه تحصیل بپردازم اما بعد فرزند پنجم مجدداً به درسم پرداختم و خوشبختانه در حال تحصیل هستم.

 

اما خیلی از افراد معتقدند وقتی امکانات نیست بچه دار شدن معنی ندارد و اعتقاد دارند با این شرایط اقتصادی نمی توان توقعات بچه ها را پاسخگو بود.

 

بچه ها توقع دارند اما هر چقدر تعداد فرزند کمتر باشد توقعات آنها هم بالاتر می رود اما بالعکس هر چقدر تعداد فرزند بیشتر باشد توقعات کمتری دارند، البته خداوند هم به این زندگی‌ها برکت می دهد.

نمی توانم بگویم که تمامی امکانات فرزندانم را تامین می کنم و یا اینکه همه آنها یک موبایل دارند نه اینطور نیست، فقط فرزند اولم که دانشجو است تلفن همراه دارد و مابقی بچه ها از طریق یک گوشی به کارهای خود رسیدگی می کنند.

خوشبختانه می توانم بگویم که خداوند همیشه به زندگی ما برکت داده و به مشکل برنخوردیم.

 

از اینکه پنج فرزند دارید از سوی اطرافیان یا دوستان سرزنش هم شدید که مثلا بگویند در این شرایط سخت اقتصادی چرا انقدر بچه؟

سرزنش ها وجود دارد اما بیشتر افراد در خصوص سلامت من نگران هستند و می گویند حالا که پنج فرزند آوردی توان بدنی‌ات اُفت کرده در حالی به اعتقاد من فرق زیادی ندارد و این مسئله به سبک زندگی فرد بستگی دارد. البته همیشه مهمترین افراد زندگی بیشترین اثر را دارند؛ پدر خودم اصلی ترین مشوق ما در فرزندآوری بودند. چه خوب است که بزرگتر ها به این نکته توجه کنند که نظر آنها می تواند چه بار روحی برای فرزندانشان داشته باشد.

 

گفتید پدر اصلی ترین مشوق شما در فرزندآوری بودند آیت الله شاهرودی درباره پیری و روند کاهشی جمعیت چه دیدگاهی دارند؟

 

ایشان همیشه به مسأله تکثر نسل اعتقاد داشته و اهمیت می دادند، بارها در جمع های عمومی و خصوصی گفته اند که ۴۵ سال پیش کیسینجر، مشاور امنیت ملی آمریکا  گفته است که آمریکا باید قوی باشد و راه آن این است که تعداد ما زیاد و بقیه کشور های جهان جمعیت کمتری داشته باشند!

 

آیت الله شاهرودی حتی زمانی که فرهنگ جامعه بر شعار فرزند کمتر و زندگی بهتر بود، با این شعار مخالف بودند.

 

مادر خانه‌دار از جامعه عقب نیست

 

الان خیلی از بانوان فرزندآوری را مانع ادامه تحصیل و یا فعالیت شغلی خود می‌دانند چه صحبتی با این افراد دارید، فرزندآوری مانعی برای موفقیت شما هم بود؟

 

نمی توانم بگویم که اگر همه بانوان در راه فرزندآوری قدم بگذارند به بقیه خواسته های خود هم می‌رسند نه قطعا اینطور نیست و باید واقع‌بین باشیم،اما باید بیاندیشیم که وظیفه ما در زندگی چیست و اینطور نباشد که در سنین پیری و بازنشستگی حسرت بخوریم و آرزو کنیم که کاش شرایط دیگری داشتم و کاش تنها نبودم.

 

در واقع در سنینی که می توانیم مثمر ثمر باشیم ببینیم که چه وظیفه ای داریم و خداوند از ما چه می خواهد، یک تفکر این است که یک زن باید به شغلش برسد و خانه و زندگی را رها کند حتی گاهی بعضی دختران جوان هویت خود را در شغل‌ می‌دانند حتی اگر از نظر اقتصادی به نفع آنها تمام نشود.

 

بسیاری از مردم هم شغل و تحصیلات را با فرزند پروری هم تراز میدانند. همه مادران حس مادری را دوست دارند اما باید آن را زیباتر تقویت کنیم و در کنار آن باشیم و اگر کسی مشغول فرزندآوری است فامیل و خانواده باید دست به دست یکدیگر بدهند و به او کمک کنند، گاهی اوقات مادران شاغل به پرستار مطمئن نیاز پیدا می کنند.گرچه بهترین پرستار برای کودک مادر است اما چقدر خوب است که اطرافیان در نگهداری فرزند به مادر شاغل یا محصل کمک کنند.

 

برخی دیگر هم وظیفه زنان را تنها به خانه‌داری و فرزندپروری خلاصه کردند که این تفکر در صورتی می تواند مثبت باشد که بانوان از محیط  علمی اجتماع دور نشوند تا بتوانند در امر تربیت فرزند موفق باشند.مادری که در حال ادامه تحصیل و یا شاغل نیست هم نیاز به حمایت و آموزش دارد و اینطور نیست که فقط در خانه بماند و درب را به روی خود ببندد او می تواند یک مادر پرافتخار، مترقی، پیشرفته و آگاه به نیاز جوانان باشد تا جایی که فرزندان هیچ‌گاه احساس نکنند که مادرش از جامعه عقب مانده است.

 

انتهای پیام