واکنش بازار جهانی کشاورزی به احتمال توافق ایران و آمریکا
بازار کسب وکار_ گزارش_ پریسا مسعودی
در پی تشدید خشکسالی و کاهش منابع علوفهای در استان گلستان، اداره کل منابع طبیعی طرح توسعه گونه مرتعی «جارو» را در دستور کار قرار داده است؛ گیاهی بومی که به دلیل مقاومت بالا در برابر شوری و کمآبی، بهعنوان گزینهای برای احیای مراتع مطرح شده است.
به گفته کارشناسان منابع طبیعی توسعه این گونه علاوه بر کمک به تأمین خوراک دام، در کاهش فرسایش خاک و جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی وکمک به افزایش بهرهوری زمینهای کمبازده مؤثر اس.
بیشترین و شناختهشدهترین کاربرد جارو، در ساخت انواع جارو و برس است. ساقههای خشک شده و فیبری آن (که به آن “سر جارو” یا “بروسل” هم میگویند) بسیار مقاوم و انعطافپذیر هستند و برای تمیز کردن سطوح مختلف ایدهآلاند. علاوه بر این، از سر جارو در کارهای هنری و تزئینی، ساخت عروسکهای سنتی، و حتی به عنوان خوراک دام (در برخی مناطق) نیز استفاده میشود.
*شرایط کشت جارو
جارو گیاهی نسبتاً مقاوم است و در شرایط آب و هوایی متنوعی میتواند رشد کند، اما بهترین عملکرد را در آب و هوای گرم و معتدل دارد. به نور کامل خورشید نیاز دارد و خاک مناسب برای آن، خاکهای سبک، حاصلخیز و با زهکشی خوب است. این گیاه به سرما حساس است و در مراحل اولیه رشد به آب کافی نیاز دارد، اما پس از استقرار، مقاومت نسبی به خشکی پیدا میکند.
*مراحل کاشت
کاشت جارو معمولاً در اوایل بهار، پس از رفع خطر سرمازدگی، بذر جارو به صورت مستقیم در زمین کاشته میشود. فاصله کاشت بسته به رقم و شرایط منطقه متفاوت است، اما معمولاً ردیفهایی با فاصله حدود ۷۰-۹۰ سانتیمتر و فاصله بوتهها در ردیف حدود ۲۰-۳۰ سانتیمتر در نظر گرفته میشود. کوددهی با کودهای حاوی ازت میتواند به افزایش رشد رویشی و تولید سر جارو کمک کند.
*برداشت و فرآوری
زمان برداشت جارو معمولاً اواخر تابستان یا اوایل پاییز است، زمانی که ساقهها به اندازه کافی بلند شده و سر جاروها شروع به رسیدن (اما هنوز سبز یا کمی زرد رنگ) میکنند.برداشت ساقهها را معمولاً با دست یا با ماشینهای کمباین مخصوص برداشت میکنند.
*مزایای اقتصادی
کشت جارو میتواند سودآور باشد، به خصوص برای کشاورزانی که امکان دسترسی به بازارهای فروش محصولات دستساز (مانند جاروهای سنتی) را دارند. همچنین، این گیاه نسبت به برخی محصولات دیگر، نیاز به مراقبت کمتری دارد و میتواند در زمینهایی که برای محصولات دیگر مناسب نیستند، کشت شود. از طرفی، اشتغالزایی در زمینه تولید و فروش جارو، یک مزیت اقتصادی مهم دیگر آن است و نهتنها می تواند مراتع کمبازده گلستان را احیا کند، بلکه به پشتوانهای پایدار برای اشتغال و رونق اقتصادی روستاها تبدیل شود.
*اشتغال زایی از طریق کشت جارو در زابلی محله گلستان
روستای زابلی محله در شهرستان کلاله با هنر سنتی جاروبافی توانسته بیکاری را از بین ببرد. در این روستای ۳۰۰ خانواری، هر خانه به یک کارگاه تولید جارو و حصیربافی تبدیل شده و بیش از ۳۰۰ کارگاه خانگی فعال است.
کشاورزان پس از برداشت گندم، به کشت جارو میپردازند چون آب کمتری نسبت به محصولاتی مانند برنج و هندوانه نیاز دارد. پس از برداشت و خشککردن محصول، جاروها بافته و به بازار عرضه میشوند.
محصولات این روستا علاوه بر شهرهای اطراف نیز صادر میشود. رونق این حرفه باعث ایجاد اشتغال، جذب نیرو از روستاهای اطراف و حتی مهاجرت معکوس به روستا شده است. مهمترین چالش فعلی، کمبود زمین و مسکن برای گسترش تولید است.
*نقش حفاظتی جارو برای خاک های شور
یک فعال محیط زیست به خبرنگار کسب وکار گفت: «جارو» در زیستبومهای ایران و مناطق بیابانی بهخوبی رشد میکند و به سبب استقرار سریع در خاکهای شور، میتواند هم نقش حفاظتی برای خاک داشته باشد و هم بخشی از نیاز علوفهای دام را تأمین کند.
محمدی عنوان کرد: این گونه تحمل شوری بالا و دمای منفی را دارد و با شرایط سخت اقلیمی سازگار است.
وی معتقد است «جارو» صرفاً یک راهکار کوتاهمدت نیست، بلکه میتواند در برنامههای بلندمدت احیای مراتع و سازگاری با تغییر اقلیم جایگاه ویژهای داشته باشد.
*جارو زمینه ساز تولیدصنعتی علوفه
در مقابل، منتقدان نسبت به خطر کاهش تنوع زیستی هشدار میدهند و تأکید دارند تمرکز بریکگونه ممکن است در بلندمدت ترکیب گیاهی مراتع را تغییر دهد. همچنین اقتصاددانان یادآور میشوند که بدون طراحی زنجیره ارزش و برنامه بازار، کشت گسترده این گیاه ممکن است صرفاً به یک اقدام مقطعی تبدیل شود.
دامداران گلستانی اما نگاه عملیتری دارند؛ تعدادی از آنان میگویند در سالهای اخیر ناچار به خرید علوفه از استانهای دیگر با هزینه بالا بودهاند و اگر کشت «جارو» بهدرستی مدیریت شود، میتواند بخشی از فشار اقتصادی را کاهش دهد.
از دیدگاه اقتصادی، برخی کارشناسان نیز معتقدند کشت گیاهان مقاوم به شوری میتواند بهرهوری زمینهای کمبازده را افزایش دهد و حتی زمینهساز تولید صنعتی علوفه شود.بااینحال، گروهی از اقتصاددانان هشدار میدهند بدون تعریف زنجیره ارزش و برنامه بازار، این طرح ممکن است به اقدامی مقطعی و پرهزینه تبدیل شود.
در نهایت، موفقیت طرح «جارو» در گرو مدیریت صحیح چرای دام، مشارکت جوامع محلی، انجام مطالعات علمی تکمیلی و پرهیز از اتکا به یکگونه واحد عنوان شده است؛ موضوعی که میتواند آینده مراتع گلستان را در مسیر پایداری یا تکرار تجربههای نیمهتمام گذشته قرار دهد.
دیدگاهتان را بنویسید