بازار کسب وکار

عشایر گلستان؛ روایت همزیستی و تولید

به گزارش سرویس اقتصادی بازار کسب وکار، هر سال با پایان فصل سرد و پس از شش ماه زمستان‌گذرانی در مراتع قشلاقی گلستان، عشایر استان‌های خراسان شمالی و رضوی به ییلاقات زادگاه خود بازمی‌گردند که این کوچ سنتی، نه‌تنها بخشی از فرهنگ غنی عشایری ایران است، بلکه نقش مهمی در تأمین محصولات دامی و صنایع دستی این منطقه ایفا می‌کند.

استان مرزی و ۲ میلیون نفری گلستان یکی از استان‌های عشایری کشور است و قلمرو زیستی عشایر کوچنده و بومی آن ۳۵۰ هزار هکتار از مراتع شرق این استان است که ۶۹ درصد از آنان در مراتع مراوه‌تپه، ۲۵ درصد در گنبدکاووس و ۶ درصد در کلاله حضور داشته و قشلاق می‌کنند.

جامعه عشایری گلستان اعم از بومی و کوچنده ۴۲۰۰ خانوار با جمعیت ۲۳ هزار و ۶۶ نفر هستند که در مجموع ۷۶۶ هزار راس دام سبک (گوسفند و بز) دارند.

مردمانی که از دل کوه‌ها و دشت‌های شمال شرق ایران که سال‌هاست با کوچ سنتی و فرهنگ غنی خود، داستانی بی‌انتها از همزیستی با طبیعت روایت می‌کنند.

این کوچ سالانه نه‌تنها بخشی از تاریخ و فرهنگ ایران‌زمین است، بلکه یکی از ستون‌های اصلی تأمین گوشت قرمز، شیر و محصولات صنایع‌دستی این دیار به شمار می‌رود.

عشایر این استان با بیش از ۷۶۰ هزار رأس دام شامل گوسفند، بز، گاو و شتر، تأمین‌کننده ۲۵ درصد گوشت قرمز هستند.

لبنیات آن ها نیز  به خاطر شیوه دامداری سنتی، تغذیه طبیعی دام‌ها و نبود افزودنی‌های صنعتی، کیفیت بالایی دارد.

اسماعیل انصاری مدیرکل امور عشایر گلستان در گفت وگو با خبرنگار بازار کسب وکار،  از تولید سالیانه حدود ۱۸ هزار تُن گوشت و لبنیات توسط عشایر بومی (ترکمن) و کوچنده (کُرد) این استان شمالی خبر داد و گفت: از این حجم تولیدات، ۷۵۰۰ تن گوشت قرمز و ۱۰ هزار و ۴۵۰ تُن انواع لبنیات است که این حجم از تولیدات، پیوند ناگسستنی آنها با طبیعت و اقتصاد منطقه را نشان می‌دهد.

وی گفت: سالانه ۱۱۲۵ تُن پشم (گوسفند و بز) توسط عشایر گلستان تولید می شود وعشایر این استان در سطح ۳۵۰ هزار هکتار از مراتع و چراگاه‌های آن پراکنده‌اند.

عشایر گلستان فقط تولیدکنندگان محصولات دامی نیستند؛ آنها هنرمندانی نیز هستند که با دست‌های توانمند خود، صنایع‌دستی چشم‌نوازی همچون قالی و قالیچه، جاجیم، گلیم و زیلو خلق می‌کنند که نه‌تنها نیازهای محلی را تأمین می‌کند بلکه به بازارهای بزرگ‌تر کشور نیز راه‌یافته است.

* کوچ‌ پاییزه

با شروع پاییز هم، وقتی برگ‌ها آرام‌آرام رنگ می‌بازند و نسیم سرد زمستانی در راه است، عشایر کرد خراسان شمالی و رضوی همراه با ۳۰۰ هزار رأس دام سبک خود، راهی مراتع گلستان می‌شوند تا شش ماه سرد زمستان را در این اقلیم معتدل‌تر سپری کنند.

جاده‌های ایل راه‌های خشتلی، شلمی و قازانقایه، مسیرهایی است که هزاران پا و گام بر آن‌ها حک شده، حکایتگر تلاش، امید و تداوم یک سبک زندگی اصیل است.

سنت دیرینه کوچ، در کنار همزیستی مسالمت‌آمیز با طبیعت، الگویی از تولید پایدار و ظرفیتی مغفول مانده برای گردشگری این استان مرزی به شمار می‌رود.

با توجه به ظرفیت‌های فرهنگی، طبیعی و زیستی کوچ عشایر، می‌توان این میراث زنده را به یکی از ارکان اصلی توسعه گردشگری پایدار در گلستان تبدیل کرد.

حمایت از جامعه عشایری، ایجاد زیرساخت‌های مناسب و معرفی این سبک زندگی به گردشگران داخلی و خارجی، نه‌تنها به حفظ فرهنگ بومی کمک می‌کند، بلکه زمینه‌ساز اشتغال، رونق اقتصادی و شکوفایی گردشگری در این استان خواهد بود.

اگر چه به گفته احمد پرتانی سرپرست اداره کل امور عشایر استان گلستان، مسئولان در صدد هستند بوم‌گردی عشایر را ترویج کرده و گردشگرانی که مایل هستند با مشی زندگی عشایر بیشتر آشنا شوند و  در حوزه بوم‌گردی از مراتع شمال شهر گنبدکاووس، کلاله و… بازدید کنند اما هنوز اقداماتی در این خصوص انجام نشده‌ است.

در عصر مدرن که زندگی شهری با شتاب، هیاهو و فنّاوری درهم‌تنیده است، زندگی آرام، اصیل و خودکفای عشایر گلستان آرزوی هر طبیعت‌گرد و رویایی دست‌نیافتنی برای شهرنشینانی است که در زندگی ماشینی گرفتارند.