روابط عمومی؛ضعف یا قدرت/ دستان بسته نبض تپنده در سیاستگذاریها
بازار کسب و کار– سرویس اقتصادی : وابستگی ۷۰ درصـدی کشـور بـه واردات خـوراک دام و طیـور از قبیـل کنجالـه سـویا و ذرت باعـث تحمیـل هزینـه سـنگین ارزی و بـروز مشـکلات متعـدد بـرای کشـور شده است.
بـا توجـه بـه ماهیـت کشـت ذرت و سـویا کـه تابسـتانه بـوده و نیـاز آبـی بالایی دارد، توسـعه کشـت ایـن دو محصـول در بسـیاری از نقـاط کشـور امـکان پذیـر نمـیباشـد از ایـن رو یافتـن محصـولات جایگزیـن پاییـزه از اهمیـت زیـادی برخـوردار اسـت.
باقلای تاتن و مهتا با داشتن دامنـه سـازگاری وسـیع، تثبیـت زیسـتی ازت، دارای ۳۳-۲۸ پروتئین ۴۵-۴۰ درصد نشاسته با کیفیت بالا یکی از بهترین منابع غذایی برای دام و طیور تعریف شده اند که تا کنون تلاشها برای توسعه کشت آنها در گلستان بینتیجه باقی مانده است.
از این رو باقلا بـه عنـوان یکـی از بهتریـن گزینه ها برای جایگزینـی سـویا (منبـع اسـید آمینـه) و ذرت (منبـع تامیـن انـرژی) اسـت. معرفـی ارقـام جدیـد باقلا بـا درصـد بالاتر پروتئیـن و فاقـد تانـن متراکـم (مـاده ضـد تغذیـه ای) مـی توانـد راه حـل مناسـبی بـرای تامیـن پروتئیـن ارزان قیمـت مـورد نیـاز دام و طیور باشد.
رقـم جدیـد مهتـا اولیـن رقـم کـم تانـن و دو منظـوره باقلا در کشور است. این رقم با شجره پـس از انجـام بررسیهای مشاهدهای مقدماتـی، سـازگاری و تحقیقـی – ترویجـی انتخـاب و معرفـی شـد.
از ویژگیهـای ایـن رقـم پتانسـیل عملکـرد زیـاد، تعـداد غلاف در بوته بالا ، تاتن کم ، درصد پروتئین زیاد ، یکنواختی فرم غلاف و دانه ، قابلیـت برداشـت مکانیـزه ( موثر در کاهش هزینه های تولید) تولید زیست توده بالا ، مقاومت به بیماری لکه بری باقلا و بالا بودن نسبت دانه به غلاف می باشد.
فاطمه شیخ، از محققان برجسته و متخصص حوزه حبوبات و باقلا چند سالی است که در تلاش است تا جایگزینی باقلای مهتا را برای خوراک دام یا طیور در بین سرمایه گذاران جابیاندازد و این در حالی است که در این سال ها کمتر تولید کننده یا فردی ابراز تمایل برای سرمایه گذاری در کشت این محصول کرده است.
زمانی که واردات نهاده و کم توجهی به جایگزین کردن آن برای بسیاری سودآوری داشت، این محقق دانشگاهی بارها وبارها بر تولید و کاهش وابستگی به نهادههای وارداتی از تولید این محصول دفاع کرد، اما تا به امروز این محصول در سطح وسیعی از مزارع استان امکان کاشت را پیدا نکرده است که شاید یکی از دلایل آن را بتوان سود بری بسیاری از افراد از عدم توجه سرمایهگذرای در کاشت و خرید این محصول عنوان کرد.
گلستان ظرفیت بالایی برای تولید باقلای خوراک طیور دارد
معاون پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی گلستان و متخصص بهنژادی باقلا در سومین کمیسیون کشاورزی اتاق گرگان در سال جدید و با توجه به شرایط حساس کمبود نهاده و مشکات تغذیهای برای زنجیره طیور با اشاره به ضرورت کاهش وابستگی به واردات افزود: تولید این محصول پروتئینی پاییزه تهدیدی برای منابع آب و خاک ندارد و ارقام جدید با استفاده از آب سبز و حتی بهصورت دیم در مناطق با بارندگی ۳۵۰ میلیمتر نیز قابل کشت هستند.
فاطمه شیخ افزود: قابلیت برداشت مکانیزه، تثبیت بیولوژیک نیتروژن بین ۱۶۰ تا ۲۸۰ کیلوگرم در هکتار و کاهش مصرف سموم و کودهای شیمیایی در تناوب با غلات و دانههای روغنی را از مهمترین مزایای این ارقام در راستای تحقق کشاورزی پایدار عنوان کرد.
شیخ با تأکید بر ظرفیت اقلیمی مناسب گلستان برای توسعه این کشت، خاطرنشان کرد: برای ترویج زراعت باقلا، خرید تضمینی دانه و جایگزینی آن در جیره صنعتی باید بهطور جدی پیگیری شود.
شیخ با تاکید بر این مساله گیاه باقلا یکی از بهترین جایگزین ها در این زمینه است، افزود: مانع اصلی در استفاده از باقلا، وجود ترکیبات( «تانن» عوامل ضدتغذیهای) است که هضم را در طیور دشوار میکند. که توسعه ارقام «کمتانن» یا «بدون تانن» می تواند در این خصوص به ما کمک کنند.
این محقق کشاورزی معتقد است: ارقام اصلاحشدهای که باکمیّت بالا در استانهای شمالی کشور (مانند گلستان) سازگار شدهاند، نه تنها پروتئین مورد نیاز را تأمین میکنند، بلکه در چرخه تناوب زراعی، با تثبیت نیتروژن، نیاز به کودهای شیمیایی گرانقیمت را در کشتهای بعدی (مانند گندم) به شدت کاهش میدهند
کاشت محصول جایگزین نهاده های وارداتی نیازمند خرید تضمینی
شیخ اظهار کرد: چنانچه این محصول تنها ۵۰۰ هزار هکتار کشت شود باتوجه به میانگین تولید سه تن در هکتار جلو واردات یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن نهاده گرفته خواهد شد.
وی افزود: در حال حاضر از باقلا در جیره جوجههای گوشتی در کشورهای اروپایی و کانادا استفاده میشود که به عنوان یک منبع جایگزین مورد توجه واقع شده است.
این عضو هیات علمی دانشگاه گفت: گیاه باقلا یکی از بهترین گیاهان در جایگزینی کنجاله سویا و دانه ذرت است.
شیخ بیان کرد: این رقم به عنوان یک گزینه مناسب در ترکیب جیره غذایی دام، طیور و آبزیان میتواند تحول اساسی در مدیریت و اقتصاد صنعت طیور کشور ایفا کند.
وی عنوان کرد: میتوان از دو رقم باقلا (مهتا و شادان) بدون افت عملکرد و اثر سوء، تا ۳۰ درصد در جیره طیور استفاده کرد، علاوه بر این توسعه کشت و تولید این محصول نقش مهمی در تحقق کشاورزی پایدار، کاهش مصرف کودهای شیمیایی، اصلاح ساختمان خاک و شکستن چرخه بیماریهای غلات دارد.
وی ادامه داد: با توجه به نیاز حدود ۷ میلیون تن کنجاله سویا و دانه ذرت، برای کاهش وابستگی و جایگزینی حداقل ۲۰ درصد از نیاز کل کشور با دانه باقلا کم تانن، به ۱/۴ میلیون تن دانه باقلا نیاز خواهد بود که با تحقق استفاده از کل این مقدار، مصرف کنجاله سویا و دانه ذرت به ترتیب در حدود ۸۵۰ هزار تن و ۵۵۰ هزار تن کاهش خواهد یافت .
شیخ گفت: میزان نهادههایی که برای جیره غذایی دام و طیور و آبزیان در کشور مصرف میشود حدود ۷۸ میلیون تن است که از منابع مختلف داخلی و خارجی تامین میشود که حدود ۹۰ درصد آن وارداتی است. راهبرد توسعه کشت ذرت و سویا به علت تابستانه بودن و محدودیت منابع آبی دشوار و عملا امکانپذیر نیست.
این عضو هیات علمی دانشگاه بیان کرد: اخیرا استفاده از منابع پروتئینی و انرژی جدید که بتوانند جایگزین مناسبی برای کنجاله سویا و دانه ذرت باشد در تمام دنیا مورد توجه قرار گرفته و تلاشهای زیادی برای کاهش تقاضا برای مصرف کنجاله سویا و دانه ذرت شده است.
وی افزود: دانه این دو رقم باقلا (مهتا و شادان) را بدون افت عملکرد و اثر سوء تا ۳۰ درصد در جیره طیور استفاده کرده و قابلیت انبارداری بیشتر دانه باقلا نسبت به کنجاله سویا و دانه ذرت در بحث امنیت غذایی حائز اهمیت است.
به نظر می رسد به رغم مشکلات موجود در تامین نهادهها و وجود یک محصول جایگزین، اما همچنان تولید کنندگان با تامین نهاده دست و پنجه نرم میکنند و این در حالی است که با تداوم افزایش قیمت و شرایط سخت تامین نهاده ها در بخش فروش ، تولید کنندگان کجدار مریض در این حوزه مشغول به فعالیت هستند و ترسیم نشدن نقشه راه برای برون رفت از این معضل موجی رکود تولید خواهد شد.
نیازمند نگاه راهبردی برای تولید داخلی هستیم
حمید سلیمانی، عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی گرگان نیز در سومین جلسه کمیسیون این اتاق در سال جاری، با اشاره به اهمیت تأمین پایدار خوراک دام و طیور، اظهار کرد: وابستگی صنعت طیور کشور به نهادههای وارداتی، این صنعت را در برابر نوسانات بازار جهانی و محدودیتهای بینالمللی آسیبپذیر کرده است.
وی افزود: افزایش قیمت جهانی کنجاله سویا و سایر نهادهها نشان میدهد که باید با نگاه راهبردی، استفاده از ظرفیتهای داخلی و منابع جایگزین در خوراک دام و طیور را در دستور کار قرار دهیم.
سلیمانی با تأکید بر جایگاه گلستان در صنعت طیور کشور گفت: این استان از ظرفیت مناسب تولید، زیرساخت و واحدهای مجهز فرآوری خوراک دام برخوردار است و امکان استفاده از منابع جدید پروتئینی در واحدهای تولیدی وجود دارد.
عضو هیات رئیسه اتاق بازرگانی گرگان ادامه داد: بخشی از منابع داخلی مورد استفاده در خوراک دام و طیور، علاوه بر ارزش غذایی مناسب، قابلیت جذب مطلوبی دارند و میتوانند سهم قابل توجهی در کاهش وابستگی به واردات ایفا کنند.
وی با بیان اینکه امنیت غذایی کشور نیازمند برنامهریزی بلندمدت در حوزه نهادهها است، تصریح کرد: حمایت از تولید داخلی، توسعه تحقیقات کاربردی و همراهی دولت با بخش خصوصی، نقش مؤثری در پایداری صنعت طیور خواهد داشت.
سلیمانی خاطرنشان کرد: فعالان صنعت طیور و زنجیرههای تولید آمادگی دارند در صورت فراهم شدن شرایط و حمایتهای لازم، از ظرفیتهای داخلی و جایگزین در جیره غذایی دام و طیور استفاده کنند تا کشور در شرایط بحرانی با کمبود نهاده مواجه نشود.
تشکیل تیم فنی تخصصی برای تدوین برنامه پنجساله
رحمان قرهباش عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گرگان از تشکیل تیم فنی تخصصی برای تدوین برنامه پنجساله تأمین خوراک دام و طیور با محوریت کشت پاییزه خبر داد.
وی نیز در این نشست اظهار کرد: با هدف دستیابی به برنامهای جامع و عملیاتی، مقرر شد بخشهای مختلف مرتبط شامل حوزه بازرگانی، مصرفکنندگان، مرغداران، بخش تحقیقات، امور دام، تعاونی دامداران، امور بهبود تولیدات گیاهی و کارخانهداران خوراک دام در فرآیند تدوین این برنامه مشارکت داشته باشند.
قرهباش افزود: بر اساس تصمیم اتخاذ شده، یک تیم فنی تخصصی با راهبری فاطمه شیخ مسئول تدوین برنامه پنجسالهای خواهد بود که با تمرکز بر کشت پاییزه، تأمین پایدار نهادههای مورد نیاز دام و طیور را دنبال میکند.
عضو هیات نمایندگان اتاق بازرگانی گرگان با تأکید بر ضرورت هماهنگی میان بخشهای تولیدی، اجرایی و تحقیقاتی تصریح کرد: استفاده از ظرفیتهای تخصصی و مشارکت فعالان این حوزه میتواند نقش مؤثری در مدیریت منابع، کاهش وابستگی و تقویت امنیت تأمین خوراک دام و طیور ایفا کند.
وی خاطرنشان کرد: تدوین این برنامه با رویکرد کارشناسی و آیندهنگر، زمینهساز تصمیمگیری دقیقتر و حمایت مؤثرتر از تولید در بخش کشاورزی و دامپروری استان خواهد بود.
جهاد کشاورزی آماده همکاری کاشت باقلا است
معاون بهبود تولیدات دامی جهادکشاورزی گلستان نیز با اشاره به این که در بخش کشاورزی برنامه هفتم توسعه، سرمایهگذاری تولید داخلی از جمله تامین نهاده پرورش طیور دیده شده، گفت: جهادکشاورزی استان با توجه به زیرساختهای موردنیاز تولید باقلا، آماده همکاری در توسعه این زراعت در استان است.
علیرضا نظری افزود: گلستان سالانه برای پرورش دام و طیور به ۵۰۰ هزار تن کنجاله سویا نیاز دارد که در شرایط تحریمی واردات آن دچار مشکل است که میتوان حدود ۳۰ درصد از این نیاز تامین نهاده پرورش دام و طیور استان را از طریق سرمایهگذاری در زراعت باقلا تانن، تامین کرد.
وی خواستار مشارکت هرچه بیشتر اتاق بازرگانی گرگان در فراهم سازی توسعه کشت باقلا در استان و حتی سایر استانها با معرفی سرمایهگذاران شد.
تامین نهاده در شرایط جنگی دچار مشکل شده است
علیاکبر مهقانی نوده هم اظهار کرد: برای استفاده از اراضی کشاورزی استان در توسعه زراعت باقلا در تامین نهاده پرورش طیور باید در برنامه الگوی کشت استانی همراه با سایر محصولات دیده شود.
وی یادآور شد: در سال زراعی جاری در این استان پنج هزار هکتار به زیر کشت پاییزه رفته که محصول تولیدی به شیوه تازهخوری و کنسروی استفاده میشود.
مهقانی با اشاره به آزادسازی ارز، تحریم و قرارداشتن در شرایط جنگ تحمیلی، ادامه داد: تامین نهادههای دام و طیور برای پرورش واحدهای تولیدی دچار مشکل شده که در این شرایط، سرمایهگذاری داخلی برای تولید باقلا ویژه خوراک طیور برای پرورش در واحدهای تولیدی مقرون بهصرفه است.
وی گفت: بهترین راهکار عملیشدن زراعت باقلا برای تامین تغذیه طیور، کشت قراردادی با مشارکت شرکتهای تامینکننده نهاده است.
دنبال یکپارچهسازی کل زنجیرههای طیور هستیم
روحالله زحمتکش، سرپرست معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی از برنامهریزی برای ساماندهی ساختار صنعت طیور کشور خبر داد و گفت: نخستین برنامه ما ساماندهی ساختار صنعت طیور در راستای پایداری تولید است.
وی اظهار کرد: ما به دنبال یکپارچهسازی کل زنجیرههای طیور هستیم تا در برابر نوساناتی که با آن روبهرو میشوند، تولیدشان پایدار بماند.
سرپرست معاونت امور تولیدات دامی وزارت جهاد کشاورزی ادامه داد: در حال حاضر زنجیرههای طیور متنوع و یا به صورت تکزنجیرهای در بازار هستند و تعارض منافع میان حلقهها وجود دارد که با یکپارچهسازی میتوانیم این تعارضها را رفع کنیم.
زحمتکش درباره تامین نهادههای دامی نیز تصریح کرد: موضوع تامین نهادههای دامی چندبخشی است که بخشی از آن به معاونت توسعه بازرگانی برمیگردد و آنچه که معاونت امور تولیدات دامی از نظر تامین باید به آن بپردازد، مشاوره امین و دقیق به معاونت بازرگانی و کمک به تنوعبخشی نهادهها است.
اگر چه در پایان این نشست مقرر شد کارگروه ویژهای با محوریت مرکز تحقیقات کشاورزی استان گلستان و با عضویت معاونت سازمانهای بهبود تولیدات گیاهی، تولیدات دامی، زنجیره تولید طیور استان و اتاق بازرگانی تشکیل شود تا سازوکارهای اجرایی توسعه کشت و ورود این ارقام به چرخه مصرف نهادههای دامی استان را فراهم کند، اما آنچه در این بین مهم است این است که چرا در این سالها این تحقیق و اجرای آن حتی در شرایط عادی کشور به شکل اجرایی درنیامد و در این بین چه کسانی از تعلل و عدم حمایت از کاشت باقلای خوراک طیور نفع می بردند؟!
مساله دیگر فعالان زنجیره طیور هستند که حتی در همان شرایط عادی کشور بجای خارج کردن ارز و مشکلات ثبت در بازارگاه و خرید سخت نهاده هیچگاه به اجرای طرح جایگزین با کمترین هزنیه توجه نکردند ؟!
شاید بتوان در چند خط کوتاه یکی از دلایل مشکلات امروز زنجره طیور استان گلستان را عدم توجه مدیران این زنجیرهها به اجرای طرحهای نوین و خارج شدن از مبادی سختگیرانه واردات عنوان کرد که اگر اندک توجهی به آن میشد، بدون شک امروز زنجیره طیور امروز با مشکلات تامین مالی و کمبود نهاده روبرو نمیشدند.
خرید تضمینی این محصول از کشاورزان توسط زنیجرههای دام و طیور نیز مساله دیگری است که زمینه ساز تولید این محصول در استان را فراهم میآورد تا کشاورز با خیالی آسوده و بدون ضرر به سمت تولید باقلای خوراک دام و طیور بدون ضرر برداشت بروند.
وابستگی ۸۰ درصدی کشور به واردات نهاده های دامی قصه تلخی است که سال ها گربان صنعت طیور را رفته و اگر چه جنگ فعلی و مشکلات تامین نهاده تلنگری بر زنیجره های طیور در اقدام کاشت محصول وارد کرده اما همچنان اجرای این طرح بدون حمایت کامل زنجیرههای طیور استان در خرید این محصول امکان پذیر نیست .
دیدگاهتان را بنویسید