مختومقلی فراغی؛ میراثدار ادب فارسی، اندیشه عرفانی و فرهنگ ترکمن
سرویس فرهنگ _ بازار کسب و کار: محمد حسن، در مراسم بزرگداشت مختومقلی فراغی، اظهارکرد: مختومقلی فراغی نماد بیداری اجتماعی و همبستگی است و امروز گردهم آمدهایم تا نهتنها از جایگاه ادبی این شاعر برجسته سخن بگوییم، بلکه به اندیشههای اخلاقی، انسانی و وحدتآفرین او نیز بپردازیم؛ اندیشههایی که با گذشت قرنها همچنان زنده، الهامبخش و راهگشای جوامع انسانی هستند.
رئیس موسسه فرهنگی اکو افزود: در جهان امروز که با چالشهایی همچون شکافهای اجتماعی و بحرانهای اخلاقی روبهرو است، بازخوانی پیام مختومقلی بیش از هر زمان دیگری اهمیت دارد.
در ادامه مراسم الیاس غایپاوف، سفیر ترکمنستان در تهران، با قدردانی از برگزاری این رویداد، مختومقلی را یکی از برجستهترین چهرههای فرهنگی و آغازگر دورهای نوین در ادبیات کهن دانست.
وی تصریح کرد که اشعار او نسل به نسل منتقل شده و مجموعه ارزشمند نسخههای خطی اشعار وی در فهرست حافظه جهانی یونسکو به ثبت رسیده است؛ همچنین آثار این شاعر و عارف بزرگ ترکمن، به دلیل غنای محتوایی، به زبانهای مختلف ترجمه و در کشورهای گوناگون منتشر شدهاند.
سیفالله ملاجان، استاد تاریخ دانشگاه ملی تاجیکستان، در سخنان خود تاکید کرد که محبوبیت فراغی فراتر از مرزهاست و حتی در زمان حیاتش نیز اشعار او شناختهشده بود. وی افزود: فراغی علاوه بر شاعری، به علومی همچون عرفان، فلسفه و نجوم مسلط بود و ردپای اندیشههای شاعرانی چون سعدی، حافظ و خیام در آثار او بهوضوح دیده میشود.
علی رهبر، مدیر موسسه فرهنگی هنری خانه فرهنگ ترکمن، نیز مختومقلی را در زمره مفاخر فراملی و سرمایههای نمادین مشترک دانست.
وی بیان کرد: مختومقلی فراغی در نقطه تلاقی سه سنت ادبی فارسی، میراث عرفانی ایرانی-اسلامی و فرهنگ غنی مردم ترکمن قرار دارد و بازخوانی میراث او بخشی از راهبرد بلندمدت تعامل فرهنگی در سطح منطقه است.
در بخش پایانی این نشست که به دبیری مریم شایگان اجرا شد، در راستای تقویت همکاریهای فرهنگی، الیاس غایپاوف، سفیر ترکمنستان در تهران، مجموعهای از آثار و کتابهای ارزشمند پیرامون مختومقلی فراغی و فرهنگ ترکمن را به کتابخانه مؤسسه فرهنگی اکو اهدا کرد.
گفتنی است؛ مختومقلی فراغی (مخدومقلی هم نوشتهاند)، زاده ۱۱۰۲ خورشیدی و درگذشته به ۱۱۶۹ یا ۱۱۷۶ خورشیدی، از بزرگترین شاعران زبان ترکمنی و یکی از مهمترین شخصیتهای مردم ترکمن بهشمار میآید. او در اشعار خود بیشتر به مسایل اجتماعی و سیاسی میپرداخت. مخدومقلی در سال ۱۱۰۲ هجری شمسی در روستای حاجیقوشان در شمال شرق گنبد کاووس به دنیا آمد.
برپایه برخی منابع محل تولد وی در منطقهای به نام گینگ جای نزدیک مراوهتپه بودهاست. پدرش دولت محمد آزادی از شاعران سرشناس قرن دوازدهم ترکمن و گوگلان و مادرش ارازگل از طایفه گوکلان، تیره گرکز بودند.
تحصیلات ابتدایی و زبانهای فارسی و عربی را نزد پدر خود آموخت، سپس برای تحصیل به مدرسه شیرغازی در خیوه رفت و پس از آن سفرهای دیگری نیز داشت؛ از جمله به بخارا و افغانستان و هندوستان.
وی در جوانی عاشق دخترخاله خود منگلی شده بود که نتوانست به او برسد، پس از کشته شدن برادر بزرگتر خود عبدالله در افغانستان که به درخواست احمد شاه درانی (بنیانگذار افغانستان فعلی) به آنجا رفته بود با بیوه برادر خود به نام آق قیز ازدواج کرد.
بر اساس برخی منابع مختومقلی در سال ۱۱۶۹ خورشیدی در کنار چشمهٔ اباساری در دامنه کوه سونگی داغ درگذشت و کنار روستای آق تقه در ۴۰ کیلومتری غرب مراوهتپه (شمال شرق استان گلستان) و در جوار آرامگاه پدرش به خاک سپرده شد.
گفتنی است، مراسم بزرگداشت مختومقلی فراغی، شاعر و متفکر برجسته منطقه اکو، با عنوان «مختومقلی فراغی؛ آوای وحدت و نوزایی فرهنگی»، به میزبانی موسسه فرهنگی اکو برگزار شد. در این نشست تخصصی که با حضور مقامات دیپلماتیک، اساتید دانشگاه، پژوهشگران و دوستداران فرهنگ و ادب همراه بود، ابعاد مختلف اندیشههای وحدتآفرین این شاعر نامدار بررسی شد.
دیدگاهتان را بنویسید