دستور رئیس جمهور برای حذف شرکتهای پیمانکاری به جایی نرسید/ پای منافع آقازادهها در میان است؟!
بازار کسب و کار– سرویس اقتصادی: در حالی که تجاوز آمریکا و رژیم صهیونیستی بهویژه در مناطق جنوبی کشور زیرساختها را تهدید کرده، صادرات کالاهای اساسی از جنوب به شمال کشور همچنان ادامه داشت و استانهایی مانند گلستان به عنوان مقصد این کالاها، نقش مهمی در حفظ تعادل بازار ایفا میکرد.
جنگ ۴۰ روزه و ناامنی در مسیرهای جنوبی و محدودیتهای بنادر، فرصت جدیدی برای توسعه کریدورهای امن شمال-جنوب ایجاد کرده است و اینچه برون دروازه بسیاری از فرصت های اقتصادی را که تا کنون کمتر مورد توجه قرار میگرفت را به روی مسئولان باز کرد.
منطقه آزاد تجاری اینچه برون به عنوان یکی از مناطق مهم اقتصادی اگر چه دیر زمانی است که خاک نامهربانی در دولتهای قبلی بر آن پاشیده شده بود اما در دولت چهاردهم و با هیات مدیره جدید و همراهی مدیران اقتصادی استان و بخش خصوصی در طول دو سال اخیر رشد چشمگیری در توسعه زیرساختی پیدا کرد.
این منطقه تجاری با دارابودن مهمترین کریدور تجاری کشوری و جهانی که شمال کشور را به جنوب ، آسیای میانه و چین متصل میکند یکی از مناطق استراتژیک نقل و انتقال کالا در کشور شناخته شده است.
اگر چه سالها است دستهایی در سایه مصوبه احداث ریلی این کریدور را به بهانههای واهی به تعویق انداخته است، اما پیگیریهای مداوم در استان موجب شد تا نگاه مدیران بالادستی و استفاده از ظرفیتهای بالقوه این منطقه بخصوص در زمانی که بنادر جنوبی ایران به دلیل جنگ امکان نقل و انتقال کالا را نداشتند، تغییر کند اما همچنان نیازمند عزمی راسخ برای اجرای پروژه ریلی است.
از سوی دیگر حمایت و ورود بخش خصوصی برای سرمایه ذاری در این منطقه حتی در پروژه ریلی و حمایتهای دستگاه قضایی استان برای صدور سند که به نوعی برای سرمایه گذاران بسیار مهم تلقی میشد، این امکان را فراهم آورد تا برخی از سرمایهگذارن با ثبت شرکت در این منطقه علاقمند به سرمایهگذاری ارزی در آن شوند .
کلنگ زنی و پیگیری برای اجرایی شدن پروژههای ریلی گلستان و مشخص کردن ردیف بودجه برای آن، کم کاری دولتهای قبل، تحریمها، مشکلات مالی دولتها و نبود فاینانس خارجی از جمله وعده مسوولان ردههای مختلف دولت گذشته در سالهای قبل برای اجرایی شدن ۲ خط ریلی گرگان – گنبد – بجنورد – مشهد و اینچه برون – گنبد – آزادشهر و شاهرود عنوان شده است
اتفاقی که در ۲۵ سال گذشته رخ نداد و حالا در دو سال اخیر با اجرای طرحهای زیر ساختی در این منطقه، صدور سند برای مالکان و سرمایه گذاران و همچنین بازدیدهای مکرر مسئولان بالادستی اقتصادی کشور از این منطقه، اتفاق خوشایند دیگری را برای آن رقم زد.
سال گذشته بازدید هیات ترکمنستانی از این منطقه و اجرای طرحهای زیرساختی و رفاهی در آن موجب شد تا این کشور نگاه متفاوتتری به ارتباطات اقتصادی با گلستان و ایران از این منطقه داشته باشد، به گونهای که نخستین نمایشگاه تجاری و تولیدی ترکمنستان برای نخستین بار در گلستان برگزار شد.
عدم تامین مالی دولت به رغم وجود مصوبات متعدد برای توسعه کریدور تجاری ریلی در این منطقه موجب شد تا امروز امکان بهره برداری تجاری ریلی از اینچه برون در زمانی که کشور به آن احتیاج مبرم داشت اتفاق نیفتد.
کریدوری برای یک کشور
کریدور مهم و استراتژیک شمال به جنوب در شاخه شرقی دریای خزر از اینچه برون می گذرد که تحولات اخیر سیاسی و امنیتی اهمیت این مسیر را دو چندان می کند. این کریدور قابلیت حمل پیوسته ریلی با کوتاه ترین مسیر دسترسی و صرفه اقتصادی به کشور روسیه، قزاقستان و ترکمنستان را داشته و تکمیل محور گرگان-شاهرود می تواند تا ۵۰۰ کیلومتر مسیر کریدور را کاهش دهد و نقش موثری در درآمد های پایدار ارزی برای کشور ایفا کند.
نزدیکی به خط انتقال گاز ترکمنستان به ایران، در دسترس بودن معادن کمیاب در منطقه، استقرار گمرک و بازارچه مرزی، وجود شهرک صنعتی هزار هکتاری، وجود مجتمع پتروشیمی، ظرفیت های ترانزیتی مانند جاده گرگان به اینچه برون، کریدور منطقه ایران، ترکمنستان و قزاقستان به طول ۹۲۶ کیلومتر و وجود دو ایستگاه عملیاتی پتروشیمی و اینچه برون برای ارائه خدمات لجستیکی از جمله مزیت های این منطقه به شمار می رود.
کلنگ زنی و پیگیری برای اجرایی شدن پروژههای ریلی گلستان و مشخص کردن ردیف بودجه برای آن، کم کاری دولتهای قبل، تحریمها، مشکلات مالی دولتها و نبود فاینانس خارجی از جمله وعده مسوولان ردههای مختلف دولت گذشته در سالهای قبل برای اجرایی شدن ۲ خط ریلی گرگان – گنبد – بجنورد – مشهد و اینچه برون – گنبد – آزادشهر و شاهرود عنوان شده است.
در سال ۹۷ تفاهم نامه سه جانیه ریلی بین ایران، ترکمنستان و قزاقستان (KTI) برای توسعه ریلی به انجام رسید که بر اساس آن مقرر شد ترکمنستان ۷۰۰ کیلومتر، قزاقستان ۱۴۰۰ کیلومتر و ایران ۸۰ کیلومتر از این تفاهم نام را اجرائی کنند
گفته میشود ظرفیت جابجایی سالانه این خط ریلی که مسوولان ارشد دولت و مجلس شورای اسلامی در ادوار گذشته وعده ساخت آن را داده و حتی کلنگ شروع عملیات اجرایی آن را بر زمین زدند، دو تا چهار میلیون مسافر و حمل تقریبی ۲ میلیون تن بار است ضمن اینکه اجرای این پروژه آخرین بار در جریان سفر رییس جمهوری وقت و هیات دولت در آذرماه سال ۹۳ مورد تصویب قرار گرفت که تا کنون خبری از اجرای این مصوبه و دیگر مصوبات نیست.
سال ۱۴۰۰ سیدمیعاد صالحی، معاون وزیر راه و شهرسازی و مدیرعامل شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران از انعقاد «تفاهمنامه سه جانبه ریلی بین سه کشور ایران، ترکمنستان و قزاقستان» خبر داد و گفت: این تفاهمنامه به منظور افزایش بار ورودی ریلی از کشور قزاقستان به ترکمنستان و از آنجا به ایران منعقد شد.
آغوش باز اینچه برون برای تجارت خارجی
در سال ۹۷ تفاهم نامه سه جانیه ریلی بین ایران، ترکمنستان و قزاقستان (KTI) برای توسعه ریلی به انجام رسید که بر اساس آن مقرر شد ترکمنستان ۷۰۰ کیلومتر، قزاقستان ۱۴۰۰ کیلومتر و ایران ۸۰ کیلومتر از این تفاهم نام را اجرائی کنند.
این منطقه از سال ۸۹ مصوبه دارد و در سالهای ۹۱، ۹۲، ۹۵ و ۹۷ همه استانداران خواستار این بودند که راه آهن گلستان از البرز رد شود که البته زیر ساختهای ریلی البرز برای ۸۰ سال پیش است.
در سال ۹۵ از مبلغ ۴/۴ دهم یورو وام برای اجرای این طرح مبلغ ۱ میلیارد یورو به اجرای ان تخصیص یافت که متاسفانه تا کنون خبری از این وام نیست .
کریدور شمال به جنوب جهان را به گلستان متصل میکند
مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اینچهبرون هم کریدور خط آهن ایران – ترکمنستان – قزاقستان را دو مگاپروژه برای استان گلستان در ۴۰ کیلومتری شهر گرگان برشمرد و خاطرنشان کرد: مساحت این منطقه ۱۳ هزار و ۵۷۷ هکتار بوده که از شمال به مرز ایران و ترکمنستان و از جنوب به مجتمع پتروشیمی گلستان محدود شده است.
ملکحسینی ظرفیتسازی را مهمترین لازمه اجرای طرح توسعهای منطقه آزاد اینچهبرون که نهمین منطقه آزاد مصوب و رسمی کشور بوده، عنوان و تصریح کرد: اتصال کریدور شمال و جنوب “خط آهن اینچهبرون – شاهرود” از وزارت راه و شهرسازی، شرکت و قرارگاه خاتم الانییاء را پیگیر هستیم که موثرترین اقدام برای رونق این منطقه آزاد است و خواهان توجه ویژه دولت برای اجرای طرح این کریدور هستیم.
وی تهیه ۱۱۰ بسته سرمایهگذاری به صورت کتابچه و کتاب الکترونیکی را بسیار ارزشمند در راستای هدایت سرمایهگذاری برشمرد و گفت: ایجاد ۴۷ هزار شغل، استقرار هزار و ۶۰۰ واحد صنعتی، شهرک متالوژی، شهرک پتروشیمی، افزایش بار ریلی ۱۳.۷ میلیون تن، افزایش سه برابری ارزش افزوده بخش صنعت استان، افزایش بار جادهای به ۶.۳ میلیون تن، صادرات از منطقه ۹.۳ میلیون تن با ارزش ۶.۲ میلیون دلار، افزایش ترانزیت به ۲ میلیون تن و افزایش حجم بار تا ۲۰ میلیون تن در سال ۱۴۲۰ چشم انداز منطقه آزاد اینچهبرون است.
ملک حسینی گفت: این کریدور نه فقط استان گلستان که کشور را به جهان وصل کرده و منفعت اقتصادی زیادی دارد.
بلاتکلیفی در اجرای طرح
بر اساس گزارشهای مرکز پژوهشهای مجلس، قرارداد طرح برقی کردن خط آهن اینچه برون-گرمسار میان ایران و روسیه (با تأمین مالی به صورت وام صادراتی روسیه به ایران) بعد از انعقاد در سال ۱۳۹۶، تاکنون نافذ و اجرایی نشده و دارای ابعاد مختلف فنی، اقتصادی، بین المللی و راهبردی است.
در مجموع، قرارداد طرح برقی کردن خط ریلی اینچه برون-گرمسار تاکنون با نگاه جامع و لحاظ تمامی ابعاد ازجمله ضرورت نگاه راهبردی به شرق خزر؛ توجه به کاهش ریسک جذب بار بین المللی؛ مسائل فنی و تناسب هزینهها با جزئیات قرارداد؛ توجه به تغییر شرایط بین المللی و ژئوپلیتیکی و مناسبات ایران و روسیه به خصوص پس از جنگ اوکراین؛ و نقش برجسته عامل زمان، بررسی نشده است و همچنان بدون تصمیم قطعی و بلاتکلیف باقی مانده است.
ایجاد ۴۷ هزار شغل، استقرار هزار و ۶۰۰ واحد صنعتی، شهرک متالوژی، شهرک پتروشیمی، افزایش بار ریلی ۱۳.۷ میلیون تن، افزایش سه برابری ارزش افزوده بخش صنعت استان، افزایش بار جادهای به ۶.۳ میلیون تن، صادرات از منطقه ۹.۳ میلیون تن با ارزش ۶.۲ میلیون دلار، افزایش ترانزیت به ۲ میلیون تن و افزایش حجم بار تا ۲۰ میلیون تن در سال ۱۴۲۰ چشم انداز منطقه آزاد اینچهبرون است
اگر چه شرکت راه آهن جمهوری اسلامی ایران در دولت سیزدهم به همراه برخی از کارشناسان ریلی در کشور اشکالهایی را در خصوص طرح مذکور از جمله موضوعیت نداشتن افزایش ظرفیت و بهینه نبودن گزینه برقی کردن، ممکن نبودن تفییر ابعاد تونل، ضرورت افزایش باز از ۲۰ تن به ۲۵ تن و پیش برآورد بودن مبلغ قرارداد و عدم تناسب با آورده فنی مورد نظر را مطرح کردند و اجرای پروژه فعلی را غیر ممکن و حتی برخلاف منافع ملی تشخیص داده شد.
با آنکه تمامی مسئولان رده بالای کشور بر این موضوع واقف هستند که اجرای این کریدور ریلی نه فقط گلستان که ایران را به جهان متصل و نقش بسیار مهمی در تعاملات تجاری بین المللی و کاهش هزینههای صادراتی و وارداتی دارد، اما مشخص نیست چه دستهایی در سایه برای اجرای نشدن این طرح به رغم دریافت همه مصوبات و اعلام امادگی بخش خصوصی برای مشارکت در این طرح مدام آن را به تعویق میاندازد.
دیدگاهتان را بنویسید