برنامهریزی برای افزایش صادرات ۱۳ رشته صنایعدستی/ ۵ پرونده جدید در مسیر ثبت جهانی
بازار کسب و کار– سرویس اقتصادی: وقع جنگ اخیر و مشکلات تجاری ناشی از آن موجب شد تا مسئولان بالادستی و سیاستگذاران راه حل جدیدی را جایگزین کریدورهای جنوبی برای توسعه حمل و نقل و تبادل کالا کنند و مسیرهای شمالی کشور و بخصوص گلستان به عنوان امن ترین کریدورها برای تجارت حمل و نقل در راس مسیرهای جایگزین قرار گرفته است.
معاون راهداری سازمان راهداری و حملونقل جادهای با اشاره به تحولات اخیر در حوزه ترانزیت، از تغییر استراتژیک در اولویتبندی پروژههای راهسازی خبر داد و گفت: باتوجه به ضرورت انتقال تدریجی تجارت کشور از بنادر جنوبی به سمت بنادر شمالی، کریدورهای شمال و غرب کشور در کانون تمرکز عملیاتی و بهسازی سازمان راهداری قرار گرفتهاند.
حسن جهانیان عنوان کرده است که هماکنون ۱۰ کریدور اصلی در اولویت اقدامات فنی و اعتباری قرار دارد و با فعالیت ۲۸۲ اکیپ اجرایی، عملیات لکهگیری، روکش آسفالت، نصب علائم و خطکشی در این مسیرها با هدف تسهیل جابهجایی بار و مسافر و ارتقای ترانزیت در حال انجام است.
وی ادامه داد: هماکنون در سطح کریدورهای کشور، ۲۸۲ اکیپ در حال اجرای عملیات پخش آسفالت هستند که مجموع رقم قراردادهای آنها حدود ۳۰ همت است. از ابتدای سال تاکنون نیز حدود ۲۵۰۰ کیلومتر عملیات لکهگیری و روکش آسفالت در این کریدورها انجام شده، حدود ۵ هزار مترمربع نصب علائم و تابلو صورت گرفته و بیش از ۴۵۰۰ کیلومتر خطکشی نیز اجرا شده است.
معاون راهداری سازمان راهداری و حملونقل جادهای با اشاره به یکی از مهمترین محورهای کشور اظهار داشت: در کریدور شمال ـ جنوب (تهران ـ بندرعباس) که طول آن نزدیک به یکهزار و ۹۵۰ کیلومتر است، حدود ۳۱ پیمانکار فعال هستند و نزدیک به ۷ همت قرارداد در این محور منعقد شده است. همچنین برای حدود ۱۵۰۰ کیلومتر از این مسیر با پیمانکاران مختلف قرارداد اجرای عملیات منعقد شده است.
جهانیان همچنین درباره نقش استانداریها در پیشبرد پروژهها گفت: با توجه به تفویض اختیاراتی که از سوی رئیسجمهور به استانداران، بهویژه استانداران استانهای مرزی انجام شده است، در تسهیل امور، تکمیل پروژهها و نیز انعقاد قراردادهای جدید، سرعت اقدامات افزایش یافته و استانداران در این مسیر کمک ویژهای داشتهاند.
تاثیر مستقیم کریدورهای ترانزیتی بر اقتصاد ملی
کریدور شمال جنوب، به عنوان شاهراه ارتباطی میان اوراسیا و اقیانوس هند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این مسیر می تواند هزینه و زمان انتقال کالا را تا ۴۰ درصد کاهش دهد و فرصت های اقتصادی بزرگی برای کشور ایجاد کند.
کریدور شمال جنوب، به عنوان شاهراه ارتباطی میان اوراسیا و اقیانوس هند، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این مسیر می تواند هزینه و زمان انتقال کالا را تا ۴۰ درصد کاهش دهد و فرصت های اقتصادی بزرگی برای کشور ایجاد کند. اتصال ریلی شمال به جنوب ایران، از جمله راه آهن رشت آستارا، به عنوان حلقه مفقوده، با همکاری روسیه و هند در مسیر تجاری سازی، سرعت تبادل کالا را افزایش خواهد داد.
در سطح عملیاتی، همکاری سه جانبه ایران، روسیه و جمهوری آذربایجان برای ترانزیت ۱۵ میلیون تن کالا نمونه ای از موفقیت های اخیر است. برآوردها نشان می دهد که عبور هر تن کالا از خاک ایران حدود ۵۰ دلار درآمد مستقیم برای دولت به همراه دارد و با تحقق این توافق، سالانه نزدیک ۷۵۰ میلیون دلار به منابع ارزی کشور افزوده خواهد شد.
موافقتنامه سهجانبه برای تاسیس یک مسیر ترانزیتی
ایده پروژه بینالمللی شمال- جنوب به لحاظ تاریخی به سال۲۰۰۰ بازمیگردد، زمانیکه ایران، روسیه و هند یک موافقتنامه سهجانبه برای تاسیس یک مسیر ترانزیتی از سواحل غربی هند در وهله نخست به روسیه و سپس اروپایشرقی امضا کردند. پس از طرح این ایده که مسیر موجود را برای انتقال محموله هندی به روسیه به نصف کاهش میداد، تعداد زیادی از کشورهای مسیر از این ابتکار استقبال کردند و جمهوریآذربایجان، قزاقستان و ارمنستان به این موافقتنامه پیوستند. در حالحاضر، پروژه گذرگاه بینالمللی شمال- جنوب شامل ۱۳ کشور میشود که جمهوریآذربایجان، جمهوری بلاروس، بلغارستان، ارمنستان، هند، ایران، قزاقستان، قرقیزستان، عمان، روسیه، تاجیکستان، ترکیه و اوکراین به موافقتنامه این گذرگاه پیوستهاند.
هدف اصلی تشکیل این مجموعه و تاسیس این مسیر، کاهش زمان ترانزیت کالا از هند به روسیه و اروپا بودهاست. مسیر استاندارد تجارت از هند به روسیه بهطور خاص و اروپا بهطور عام، شامل عبور از دریایسیاه، کانال سوئز، دریای مدیترانه و دریای بالتیک است که یک مسیر ۱۱هزارکیلومتری است و معمولا به لحاظ زمانی ۳۰-۳۲ روز طول میکشد. در مقابل، گذرگاه شمال- جنوب یک مسیر کوتاهتر است که شامل ۷۲۰۰ کیلومتر میشود و جابهجایی کالا از طریق آن نیز حدود ۱۸ روز طول میکشد، همچنین به لحاظ هزینه، مطالعات انجامشده نشان دادهاست که انتقال هر کانتینر ۱۵تنی از این مسیر، ۲۵۰۰دلار ارزانتر از مسیر استاندارد از بمبئی به مسکو تمام میشود. بهعبارت دیگر، قول مشهور این است که انتقال کالا از طریق گذرگاه شمال-جنوب ۳۰درصد ارزانتر میشود و ۴۰درصد سریعتر از مسیر عادی است.
چشم اندازی که محقق نشد
وقتی توافقنامه کریدور شمال – جنوب موسوم به نوستراک در سال ۲۰۲۲ بین هندوستان، ایران و روسیه امضا شد بیش از هر زمان دیگری امید می رفت تا با ایجاد امکان صرفه جویی ۳۰ درصدی در زمان و هزینه، استعداد عبور کالا و کانتینرهای ترانزیتی از ایران به سرعت شکوفا شود، اما هرگز این چشم انداز محقق نشد و آمار کل کالاهای ترانزیتی عبوری از قلمرو کشورمان هیچ وقت از ۱۰ تا ۱۱ میلیون تن فراتر نرفت.
هرچند از عواملی مانند قطع ارتباط با بخش بزرگی از جامعه جهانی و تحریم های بین المللی دلایل این عدم توفیق ذکر شده است.
اما واقعیت غیرقابل انکار اینست که شبکه حمل و نقل ایران آمادگی، بهره وری و هماهنگی لازم جهت ایفای نقش موثر و پایدار به عنوان یک دالان ترانزیتی تمام عیار و قابل اعتماد برای کشورهای همسایه و مجاور را نداشته و اکنون هم ندارد.
با وجود تلاش های گسترده کشورمان برای توسعه زیرساخت های حمل و نقلی از بنادر گرفته تا مسیرهای حمل و نقلی جاده ای و ریلی، به دلیل عدم تکمیل بسیاری از پروژه ها، پیچیدگی فرآیندهای گمرکی و نظارتی، و بخشنامه های خلق الساعه، بهره وری پایین ناوگان و همچنین فقدان مدلهای کسب و کار لازم برای ارایٔه خدمات یکپارچه، عملاً سرمایه گذاری های صورت گرفته حالتی پراکنده به خود گرفته و شباهتی به یک شبکه کارآمد ترکیبی برای حمل و نقل و انتقال سریع، ارزان و ایمن کالا و کانتینرهای ترانزیتی را پیدا نکرده است.
در این بین کریدور شمال – جنوب می تواند هم به عنوان موتور محرک روابط اقتصادی ایران و روسیه عمل کند و هم موقعیت استراتژیک دو کشور را ارتقاء بخشد. نباید از یاد برد که این کریدور مهمترین حلقه تجارت بین آسیا و اروپا است و در مقایسه با مسیرهای سنتی از نظر مسافت و زمان تا ۴۰ درصد کوتاهتر و از نظر هزینه تا ۳۰ درصد ارزانتر است.
دیدگاهتان را بنویسید