مجوز جذب اعضای هیأت علمی دانشگاههای علوم پزشکی نهایی شد
بازار کسب و کار– سرویس اقتصادی: علی اصغر تیموریان؛ همزمان با ۹ مرداد، روز جنگلبان، شماری از جنگلبانان اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان از واقعیتهای کمتر شنیدهشده حفاظت از جنگلهای هیرکانی، مخاطرات این حرفه، دغدغههای معیشتی و انتظارات خود از دستگاههای اجرایی و قضایی سخن گفتند که نشان میدهد حفاظت از منابع طبیعی، تنها با حضور نیروهای میدانی ممکن نیست و به حمایت قانونی، تجهیز مناسب، مشارکت مردمی و برنامهریزی علمی نیاز دارد.
بر اساس آمار اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان، این استان بیش از یک میلیون و ۳۹۷ هزار هکتار عرصه منابع طبیعی شامل ۵۲۴ هزار هکتار جنگل و ۸۶۲ هزار هکتار مرتع دارد که حفاظت از آن بر عهده ۴۵۲ نیروی حفاظتی است که این گستره وسیع به گفته جنگلبانان، با امکانات و نیروی موجود به سختی مدیریت میشود.
کمبود نیرو و تجهیزات؛ چالش همیشگی نگهبانان جنگل
یکی از جنگلبان شهرستان کردکوی، با اشاره به گستردگی عرصههای تحت مدیریت، گفت: در حوزه ماموریتی ما حدود ۷۵ هزار هکتار عرصه ملی وجود دارد و این محدوده با ۱۵ تا ۱۶ روستا همجوار است و برای حفاظت از چنین وسعتی تنها حدود ۳۵ نیروی حفاظتی فعالیت میکنند که بخش زیادی از آنان نیز در قالب نیروهای شرکتی مشغول به کار هستند و همچنان دغدغه تبدیل وضعیت دارند.
سیدمحمدحسین عقیلی با بیان اینکه حفاظت از جنگل تنها به گشتزنی محدود نمیشود، افزود: نیروهای حفاظتی شبانهروز در عرصه حضور دارند و با همکاری یگان حفاظت، بسیاری از مسیرهای ورودی جنگل را کنترل میکنند اما کمبود نیرو باعث شده هر مامور، مسوولیت حفاظت از محدودهای بسیار فراتر از استانداردهای معمول را بر عهده داشته باشد.
وی فرسودگی تجهیزات را از دیگر مشکلات جدی این حوزه دانست و گفت: خودروهای حفاظتی و بسیاری از تجهیزات مورد استفاده جنگلبانان قدیمی شده و پاسخگوی شرایط سخت ماموریتهای میدانی نیست که انتظار داریم خودروها، تجهیزات ارتباطی و امکانات حفاظتی متناسب با شرایط روز تامین شود تا نیروها بتوانند با امنیت و سرعت بیشتری ماموریتهای خود را انجام دهند.
این جنگلبان همچنین به نبود برخی اختیارات قانونی اشاره کرد و افزود: برخلاف برخی دستگاههای حفاظتی، جنگلبانان از بسیاری از تجهیزات دفاع شخصی محروم هستند و در بسیاری از ماموریتها، بدون امکانات لازم با متخلفان مواجه میشوند که خطرپذیری این شغل را افزایش داده است.
جنگلبانی که هدف گلوله قرار گرفت
عقیلی با بیان تجربههای تلخ خود در برخورد با متخلفان، گفت: در یکی از ماموریتها هدف تیراندازی قرار گرفتم و ۶۴ ساچمه از بدنم خارج شد. در حادثهای دیگر نیز مورد ضرب و شتم قرار گرفتم. هر دو پرونده به مراجع قضایی ارجاع شد، اما روند پیگیری اینگونه پروندهها همچنان نیازمند شکایت شخصی جنگلبان است.
وی ادامه داد: با وجود حمایتهای حقوقی اداره، در نهایت خود جنگلبان باید روند قضایی را دنبال کند که علاوه بر دشواریهای شغلی، بار حقوقی و روانی مضاعفی نیز بر نیروهای حفاظتی تحمیل میکند.
این جنگلبان همچنین به تجربه حضور در دادگاهها اشاره کرد و گفت: گاهی هنگام رسیدگی به پروندههای مرتبط با منابع طبیعی، قاضی به دلیل تعدد حضور ما در پروندهها، از عنوان «شاهد حرفهای» استفاده میکند در حالی که ما به عنوان مامور و نیروی حفاظتی در صحنه حضور داشتهایم و چنین برداشتی برای نیروهایی که جان خود را برای حفاظت از منابع طبیعی به خطر میاندازند، خوشایند نیست.
عقیلی در کنار بیان مشکلات، از همراهی مردم محلی نیز قدردانی کرد و گفت: طی سالهای اخیر مشارکت مردم در حفاظت از جنگلهای هیرکانی افزایش یافته است و بسیاری از روستاییان در عملیات اطفای حریق، نهالکاری، مراقبت از عرصههای طبیعی و حتی گزارش تخلفات، کنار جنگلبانان حضور دارند.
وی افزود: بارها دیدهایم کشاورزان و بهرهبرداران محلی، با همان تراکتور و امکاناتی که منبع درآمد خانوادهشان است، برای مهار آتشسوزی یا اجرای عملیات حفاظتی وارد عرصه میشوند. این همراهی سرمایه بزرگی برای منابع طبیعی است و باید با فرهنگسازی، گستردهتر شود.
عقیلی با اشاره به ظرفیت مجازاتهای جایگزین حبس نیز گفت: در برخی پروندهها، دادگاه افراد را به انجام خدمات عمومی در منابع طبیعی محکوم میکند و ما از این ظرفیت برای جمعآوری زباله، نهالکاری، مراقبت از عرصهها و اجرای برنامههای حفاظتی استفاده میکنیم که هم به نفع طبیعت است و هم آثار فرهنگی مثبتی به همراه دارد.
فرهنگسازی؛ سرمایهای برای آینده جنگل
دیگر جنگلبان حاضر در این میزگرد، با تاکید بر اینکه حفاظت از منابع طبیعی تنها با ابزارهای اجرایی محقق نمیشود، گفت: آموزش و فرهنگسازی، مهمترین و ماندگارترین ابزار حفاظت از جنگلها است که اگر این فرهنگ از مدارس آغاز شود، بخش قابل توجهی از تخلفات و آسیبهای انسانی به عرصههای طبیعی کاهش خواهد یافت.
امید کاظمی افزود: آموزش هزینه نیست، بلکه سرمایهگذاری برای آینده است. هر اندازه آگاهی عمومی درباره اهمیت منابع طبیعی افزایش یابد، حفاظت از جنگلها نیز آسانتر خواهد شد.
وی با اشاره به تجربههای خود در حوزه ترویج، اظهار کرد: رفتار نسل جدید نسبت به طبیعت تغییر کرده و دانشآموزان بیش از گذشته نسبت به حفظ محیط زیست حساس هستند و این نتیجه برنامههای آموزشی و فرهنگسازی است که باید با جدیت بیشتری ادامه یابد.
وی درباره اجرای طرح تنفس جنگل نیز گفت: این طرح اگرچه با هدف حفاظت از جنگل اجرا شد، اما در برخی مناطق پیامدهای اجتماعی و اقتصادی نیز به همراه داشت. بررسی علمی این طرح و اصلاح نقاط ضعف آن، میتواند هم به حفاظت بهتر از جنگل و هم به کاهش تنشهای اجتماعی کمک کند.
کاظمی تاکید کرد: منابع طبیعی مجموعهای است که در کنار حفاظت، آموزش، ترویج، درختکاری، احیای عرصهها و جلب مشارکت مردمی را نیز دنبال میکند و نگاه جامعه به این مجموعه باید فراتر از برخوردهای صرفا کنترلی باشد.
حفاظت از جنگل بدون توجه به معیشت مردم موفق نمیشود
جنگلبان واحد سرجنگلبانی تقیآباد گرگان، معتقد است حفاظت پایدار از جنگلهای هیرکانی زمانی موفق خواهد بود که در کنار صیانت از منابع طبیعی، برای معیشت جوامع محلی نیز راهکارهای عملی در نظر گرفته شود.
مهدی دیلم که از اهالی یکی از روستاهای حاشیه جنگل است، با اشاره به پیوند دیرینه مردم منطقه با جنگل، گفت: بسیاری از خانوادههای ساکن حاشیه جنگل، سالها از این عرصه طبیعی امرار معاش کردهاند. جنگل برای آنان تنها یک سرمایه طبیعی نبود، بلکه بخشی از اقتصاد و شیوه زندگی محسوب میشد.
وی افزود: پس از اجرای طرح تنفس و توقف بهرهبرداری از جنگل، بخشی از درآمد مردم محلی از بین رفت، اما جایگزین مناسبی برای آن پیشبینی نشد. همین موضوع سبب شد برخی افراد به سمت مشاغل دیگر بروند و در مواردی نیز زمینه برای قاچاق چوب و تخلفات جنگلی فراهم شود.
وی با تاکید بر اینکه حفاظت از جنگل بدون مشارکت مردم امکانپذیر نیست، اظهار کرد: اگر قرار است محدودیتی در بهرهبرداری ایجاد شود، باید همزمان برای اشتغال و درآمد ساکنان حاشیه جنگل نیز برنامهریزی شود؛ زیرا حفاظت زمانی پایدار خواهد بود که منافع مردم و منابع طبیعی در کنار هم دیده شود.
این جنگلبان با اشاره به وسعت عرصههای تحت مدیریت خود گفت: در حوزه تقیآباد حدود ۴۶ هزار هکتار جنگل، ۱۵ هزار هکتار مرتع و ۳۵ روستا قرار دارد. همچنین صنایع بزرگ چوب و مبلمان در این منطقه فعال هستند و نیاز مستمر به چوب دارند. اگر تامین قانونی مواد اولیه مدیریت نشود، احتمال افزایش تخلفات نیز وجود خواهد داشت.
نگهبانان هیرکانی در محاصره کمبودها
دیلم جنگلهای هیرکانی را میراثی کمنظیر در جهان دانست و افزود: این جنگلها تنها مجموعهای از درختان نیستند، بلکه اکوسیستمی زنده با قدمتی میلیونها ساله به شمار میروند که حفظ آن، تضمینکننده پایداری آب، خاک، تنوع زیستی و حیات نسلهای آینده است.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در قوانین بازدارنده، گفت: بیشتر مردم قانونمدار هستند و تعداد متخلفان حرفهای بسیار محدود است، اما همان تعداد اندک نیز باید با مجازاتهایی روبهرو شوند که از تکرار تخلف جلوگیری کند. برخورد بازدارنده، امنیت بیشتری برای عرصههای طبیعی ایجاد خواهد کرد.
دیلم همچنین از کاهش جنگلکاری در سالهای اخیر انتقاد کرد و گفت: بسیاری از جنگلکاریهای موفق استان مربوط به سالهای گذشته است و لازم است برنامههای احیا و توسعه جنگل با جدیت بیشتری دنبال شود تا روند تخریب متوقف و عرصههای آسیبدیده احیا شوند.
جنگلهای هیرکانی به تجهیزات ویژه حفاظت نیاز دارند
یکی از جنگلبانان باسابقه گلستان با بیش از ۲۵ سال سابقه خدمت، عشق به طبیعت را مهمترین انگیزه حضور خود در این حرفه دانست و گفت: ما در روستاهای حاشیه جنگل بزرگ شدهایم و از کودکی با ارزش این عرصهها آشنا بودهایم. هر بار که مناطق خشک کشور را میبینیم، بیشتر به اهمیت جنگلهای شمال پی میبریم.
سیدنقی خالقی افزود: حفاظت از منابع طبیعی، حفاظت از آب، خاک، تنوع زیستی و امنیت زیستمحیطی کشور است و خسارت ناشی از قطع یک درخت یا تخریب بخشی از جنگل، گاهی تا دهها سال قابل جبران نیست.
وی با اشاره به کمبود نیرو در عرصههای منابع طبیعی گفت: استانداردهای جهانی برای حفاظت از جنگل، فاصله زیادی با امکانات موجود ما دارد. در برخی شهرستانها هزاران هکتار جنگل با تعداد محدودی جنگلبان حفاظت میشود و این موضوع، سرعت واکنش به تخلفات و حوادث را کاهش میدهد.
نگهبانان هیرکانی در محاصره کمبودها
وی آتشسوزی را یکی از مهمترین تهدیدهای جنگلهای هیرکانی دانست و افزود: در اطفای حریق، زمان مهمترین عامل است. اگر تجهیزات مناسب و امکانات هوایی در اختیار استانهای شمالی قرار گیرد، میتوان از خسارتهای گسترده جلوگیری کرد.
این جنگلبان تشکیل تیمهای تخصصی برای پایش آفات و بیماریهای جنگلی را نیز ضروری دانست و گفت: بسیاری از بیماریها و آفات، خاموش و تدریجی گسترش پیدا میکنند و اگر در روزهای نخست شناسایی و کنترل نشوند، خسارتهای سنگینی به جنگل وارد خواهند کرد.
خالقی درباره بهرهبرداری از جنگل نیز اظهار کرد: بهرهبرداری علمی با تخریب تفاوت دارد. در همه دنیا برای مدیریت جنگل برنامههای دقیق علمی وجود دارد و اگر قرار است تصمیمی در این حوزه گرفته شود، باید بر پایه مطالعات کارشناسی و با رعایت اصول اکولوژیک باشد، نه افراط و نه تفریط.
جنگلبان، نگهبان طبیعت و آرامش جامعه است
جنگلبان شهرستان علیآبادکتول با بیش از ۱۵ سال سابقه خدمت هم عشق به طبیعت را عامل انتخاب این حرفه دانست و گفت: فعالیت من از حضور داوطلبانه در مهار آتشسوزیهای جنگل آغاز شد و امروز نیز با همان علاقه در کنار همکارانم از عرصههای طبیعی حفاظت میکنم.
فرهاد مسعودی افزود: حتی اگر روزی دیگر جنگلبان نباشم، باز هم خود را موظف به حفاظت از طبیعت میدانم؛ زیرا جنگل بخشی از هویت و زندگی ما است.
وی با اشاره به نگاه نادرست برخی افراد نسبت به منابع طبیعی گفت: هنوز عدهای تصور میکنند جنگل صرفا متعلق به دولت است، در حالی که منابع طبیعی متعلق به همه مردم و نسلهای آینده است و حفاظت از آن، دفاع از منافع عمومی کشور محسوب میشود.
این جنگلبان با اشاره به مشکلات معیشتی همکاران خود اظهار کرد: جنگلبانی شغلی شبانهروزی و پرخطر است، اما بسیاری از نیروها با مشکلات اقتصادی، کمبود امکانات و محدودیتهای معیشتی روبهرو هستند. برخی برای تامین هزینههای زندگی ناچار به داشتن شغل دوم میشوند که میتواند بر کیفیت ماموریتهای حفاظتی نیز اثر بگذارد.
مسعودی تاکید کرد: اگر حمایتهای قانونی، تامین تجهیزات، افزایش نیروی انسانی و بهبود وضعیت معیشتی جنگلبانان در اولویت قرار گیرد، حفاظت از جنگلهای هیرکانی نیز با قدرت و اثربخشی بیشتری دنبال خواهد شد.
فرمانده یگان حفاظت: جنگلبانان به حمایت قانونی و تجهیزات روز نیاز دارند
فرمانده یگان حفاظت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری گلستان نیز با تشریح شرایط میدانی حفاظت از عرصههای طبیعی استان، کمبود نیروی انسانی، فرسودگی تجهیزات و ناکافی بودن برخی ضمانتهای قانونی را از مهمترین چالشهای پیش روی جنگلبانان برشمرد و خواستار توجه جدیتر مسوولان به این حوزه شد.
سرهنگ عیسی گلبینیمفرد با اشاره به گستردگی عرصههای منابع طبیعی گلستان گفت: حفاظت از بیش از یک میلیون و ۳۹۷ هزار هکتار جنگل و مرتع، با امکانات و نیروی انسانی موجود کار آسانی نیست. اگرچه حدود ۴۰۰ نیرو در مجموعه اداره کل فعالیت میکنند، اما در برخی حوزههای تخصصی تنها چند نیروی محدود مسئولیت حفاظت از عرصههای وسیع را بر عهده دارند و همین موضوع، فشار مضاعفی بر نیروهای عملیاتی وارد کرده است.
وی با بیان اینکه بخش قابل توجهی از ناوگان حفاظتی استان فرسوده است، افزود: بسیاری از خودروهای مورد استفاده جنگلبانان بیش از ۱۰ سال عمر دارند و هزینه نگهداری و تعمیر آنها هر سال افزایش مییابد. سال گذشته نیز ۱۰ دستگاه خودرو یگان حفاظت در جریان ماموریتها و درگیری با متخلفان آسیب دید و اکنون نیز بخشی از ناوگان نیازمند نوسازی است.
فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی گلستان ادامه داد: در حال حاضر ۳۲ دستگاه خودروی شرکتی بخشی از نیازهای حفاظتی استان را تامین میکنند، اما با توجه به گستردگی عرصهها، این امکانات پاسخگوی همه ماموریتها نیست و لازم است تجهیزات، خودروها، سامانههای ارتباطی و امکانات تخصصی به روز شود.
بازدارندگی قضایی؛ حلقه مفقوده حفاظت
گلبینیمفرد با تاکید بر ضرورت تقویت پشتوانههای قانونی جنگلبانان اظهار کرد: بخش زیادی از متخلفان با انگیزههای اقتصادی وارد عرصههای منابع طبیعی میشوند، اما درباره متخلفان حرفهای و سازمانیافته، مجازاتهای موجود بازدارندگی لازم را ندارد و لازم است قانونگذار با بازنگری در قوانین، شرایط را برای برخورد موثرتر با این افراد فراهم کند.
وی افزود: تعامل دستگاه قضایی با مجموعه منابع طبیعی در سالهای اخیر مناسب بوده، اما انتظار میرود دادستانها و مراجع قضایی با نگاه ویژهتری به پروندههای تخریب منابع طبیعی ورود کنند؛ زیرا خسارت وارد شده به جنگل و مرتع، تنها یک خسارت اقتصادی نیست، بلکه آسیب به سرمایه ملی و محیط زیست کشور است.
فرمانده یگان حفاظت منابع طبیعی گلستان با اشاره به عملکرد این مجموعه در برخورد با متخلفان گفت: سال گذشته ۳۳۱ فقره پرونده تخریب اراضی ملی در استان تشکیل شد که با پیگیریهای حقوقی و مستندسازی دقیق کارشناسان، ۱۸۸ هکتار از اراضی به منابع طبیعی بازگردانده شد.
وی افزود: در پنج ماه نخست امسال نیز ۸۸ پرونده تخلف تشکیل و بیش از ۳۱۳ هکتار از اراضی ملی، به ویژه در شهرستان گنبدکاووس، رفع تصرف و به بیتالمال بازگردانده شد.
گلبینیمفرد نقش مردم را در حفاظت از منابع طبیعی بسیار تعیینکننده دانست و گفت: تجربه نشان داده است که مردم گلستان همراه و حامی جنگلبانان هستند و تنها شمار اندکی از افراد به دلیل مشکلات اقتصادی یا انگیزههای سودجویانه مرتکب تخلف میشوند.
وی با اشاره به اجرای طرح مشارکت دهیاران در حفاظت از منابع طبیعی افزود: با ابلاغ سازمان منابع طبیعی، دهیاران نیز در فرآیند حفاظت از عرصههای ملی مشارکت داده شدهاند و اجرای این طرح در گلستان آغاز شده است. این اقدام میتواند ظرفیت نظارت مردمی را افزایش داده و سرعت شناسایی تخلفات را بیشتر کند.
فرمانده یگان حفاظت همچنین درباره وضعیت معیشتی نیروهای حفاظتی گفت: در سالهای اخیر اقدامات موثری برای ساماندهی پرداخت حقوق نیروهای شرکتی انجام شده و اکنون پرداختها تا حد زیادی به روز است، اما بهبود وضعیت معیشتی، تامین بیمه، ارتقای امنیت شغلی و ایجاد انگیزه برای ماندگاری نیروهای متخصص همچنان از مطالبات اصلی جنگلبانان است.
حفاظت از هیرکانی؛ مسئولیتی ملی
جنگلهای هیرکانی که در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیدهاند، یکی از ارزشمندترین ذخیرهگاههای زیستی جهان به شمار میروند و نقش بیبدیلی در حفظ تنوع زیستی، تولید اکسیژن، ذخیره آب، جلوگیری از فرسایش خاک و تعدیل اقلیم دارند.
آنچه از روایت جنگلبانان گلستان برمیآید، این است که عشق به طبیعت، مهمترین سرمایه آنان برای ادامه این مسیر دشوار است؛ مسیری که گاه با خطر تیراندازی، درگیری با متخلفان، آتشسوزی، کمبود امکانات و فشارهای معیشتی همراه میشود، اما همچنان با احساس مسئولیت نسبت به نسلهای آینده ادامه دارد.
دیدگاهتان را بنویسید