بیمه سلامت اجباری خواهد شد/هزار و۴۴۸موسسه طرف قردادبا بیمه سلامت هستند
بازار کسبوکار | گزارش اقتصادی ـ تحلیلی | یازدهم شهریور از سال ۱۳۸۲ در تقویم ایران به عنوان روز ملی صنعت چاپ ثبت شده و این صنعت بیش از دو قرن سابقه در ایران دارد. نخستین چاپخانه رسمی ایران در دوره قاجار و در تبریز شکل گرفت و چاپ در ادامه به یکی از زیرساختهای اصلی انتقال دانش، فرهنگ، اطلاعات و فعالیتهای اقتصادی تبدیل شد. (sarpoosh)
اما اهمیت تاریخی این صنعت، مانع از آن نشده است که اقتصاد چاپ در سالهای اخیر تحت فشار قرار گیرد. گزارشهای منتشرشده در ماههای اخیر از افزایش قیمت کاغذ و فشار این افزایش بر چاپخانهها حکایت دارد؛ بهگونهای که در خردادماه ۱۴۰۵ از تعدیل ۲۰ تا ۳۰ درصدی نیروی انسانی در برخی چاپخانهها به دلیل افزایش هزینه مواد اولیه و کاهش تقاضا گزارش شده است.
بازار کاغذ نیز در ماههای اخیر نوسان قابل توجهی را تجربه کرده است. بر اساس گزارشهای بازار در تیرماه، قیمت هر بند کاغذ چاپ و تحریر ۷۰ در ۱۰۰ با گرماژ ۷۰ گرم از حدود ۴.۸ میلیون تومان به ۵.۵ میلیون تومان رسید و در ادامه، قیمت همین محصول در پایان تیرماه تا حدود ۵.۹ میلیون تومان نیز گزارش شد. کاغذ ۶۰ در ۹۰ با گرماژ ۷۰ گرم نیز در همین دوره از حدود ۴ میلیون به ۴.۵ میلیون تومان افزایش یافت. (Tasnim News)
مسئله فقط قیمت کاغذ نیست
اقتصاد چاپ البته تنها به کاغذ وابسته نیست. زینک، مرکب، جوهر، مواد شیمیایی، قطعات و تجهیزات، انرژی، دستمزد نیروی انسانی، حملونقل و هزینه نگهداری ماشینآلات نیز در قیمت تمامشده نقش دارند. بنابراین افزایش قیمت یک نهاده، زمانی که همزمان با افت تقاضا اتفاق بیفتد، میتواند حاشیه سود چاپخانه را بهسرعت کاهش دهد.
از سوی دیگر، مشتری چاپخانه نیز خود با بحران هزینه مواجه است. ناشری که باید قیمت کاغذ، طراحی، چاپ، صحافی و توزیع را بپردازد، در بازاری فعالیت میکند که افزایش قیمت کتاب میتواند تقاضای مصرفکننده را کاهش دهد. روزنامه و نشریه نیز با شرایط مشابهی روبهرو هستند؛ چرا که افزایش هزینه تولید لزوماً به معنای امکان افزایش متناسب قیمت فروش نیست.
به این ترتیب، فشار هزینه در یک نقطه متوقف نمیشود و در سراسر زنجیره نشر و رسانه منتقل میشود؛ از واردکننده و توزیعکننده کاغذ گرفته تا چاپخانه، ناشر، رسانه مکتوب و در نهایت مخاطب.
کوچکشدن چاپخانهها، علامتی برای اقتصاد فرهنگ
کاهش نیروی انسانی در چاپخانهها را نباید صرفاً یک تصمیم بنگاهداری برای کنترل هزینه تلقی کرد. اگر روند افزایش هزینهها و کاهش سفارشها ادامه پیدا کند، برخی واحدها ممکن است ابتدا تعداد شیفتها را کاهش دهند، سپس نیروی انسانی را تعدیل کنند و در مرحله بعد به سمت کاهش ظرفیت یا توقف فعالیت بروند.
این اتفاق برای صنعتی که بخشی از زیرساخت فرهنگی و اطلاعرسانی کشور محسوب میشود، پیامدهایی فراتر از ترازنامه یک چاپخانه دارد.
کتاب، روزنامه، مجله، بستهبندی، اقلام تبلیغاتی و بخش قابل توجهی از محصولات فرهنگی و تجاری به ظرفیت چاپ وابستهاند. حتی در شرایطی که بخش بزرگی از اطلاعات به فضای آنلاین منتقل شده، حذف یا تضعیف زیرساخت چاپ به معنای از بین رفتن بخشی از زنجیره تولید فرهنگی و اقتصادی کشور است.
از سوی دیگر، حرکت اقتصاد نشر به سمت فضای دیجیتال نیز واقعیتی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. برای نمونه، وزارت علوم در سال ۱۴۰۴ چاپ کاغذی پایاننامهها، رسالهها و برخی گزارشهای علمی را در دانشگاهها ممنوع کرد تا مصرف کاغذ و هزینهها کاهش یابد. چنین تصمیمهایی نشان میدهد تقاضای سنتی برای چاپ در برخی حوزهها بهصورت ساختاری در حال تغییر است. (Mehr News)
بنابراین صنعت چاپ با دو فشار همزمان مواجه است: افزایش هزینه تولید از یک سو و تغییر الگوی تقاضا از سوی دیگر.
ادعای «جنگ اقتصادی علیه چاپ» نیازمند سند است
در فضای سیاسی و امنیتی پس از جنگ اخیر، برخی نگرانیها درباره تأثیر فشارهای خارجی بر زنجیره تأمین کالاهای مورد نیاز صنعت چاپ مطرح شده است. با این حال، نسبت دادن افزایش قیمت یا کاهش عرضه کاغذ، زینک، مرکب و سایر ملزومات چاپ به یک برنامه سازمانیافته خارجی، بدون ارائه اسناد قابل راستیآزمایی، نمیتواند مبنای یک گزارش حرفهای قرار گیرد.
آنچه فعلاً قابل مشاهده و مستند است، نوسان قیمت کاغذ، افزایش هزینههای تولید، فشار بر تقاضا و گزارشهایی از تعدیل نیروی انسانی در برخی واحدهای چاپی است. (IranWire)
این تفکیک اهمیت زیادی دارد؛ زیرا هشدار درباره آسیبپذیری یک صنعت زمانی برای سیاستگذار قابل استفاده است که میان مشکلات ناشی از ساختار اقتصادی داخلی، نوسان ارز و بازار، اختلالات زنجیره تأمین و تهدیدهای خارجی تفاوت قائل شود.
چرا دولت باید صنعت چاپ را جدیتر بگیرد؟
حمایت از صنعت چاپ الزاماً به معنای پرداخت یارانه مستقیم یا تثبیت دستوری قیمت همه نهادهها نیست. سیاستگذار میتواند با ایجاد شفافیت در زنجیره تأمین کاغذ و سایر مواد اولیه، تسهیل واردات مواد و قطعات ضروری، تأمین سرمایه در گردش، تسهیل دسترسی چاپخانهها به تسهیلات، کاهش هزینههای سربار و حمایت هدفمند از نوسازی تجهیزات، امکان بقای بنگاههای این صنعت را افزایش دهد.
نکته مهمتر، ثبات است. چاپخانه نمیتواند بر اساس قیمتی که امروز برای کاغذ، مرکب یا زینک اعلام میشود برای چند ماه آینده قرارداد ببندد، در حالی که سفارشدهنده نیز توان پذیرش افزایش مستمر قیمت را ندارد.
در چنین شرایطی، حتی معافیتهای مالیاتی موجود برای برخی کالاها و خدمات مرتبط با نشر و چاپ نیز بهتنهایی نمیتواند مسئله اصلی را حل کند. در مقررات مالیاتی، کاغذ چاپ، تحریر و روزنامه و همچنین خدمات چاپ و انتشار روزنامه، کتاب و نشریه در زمره موارد معاف از مالیات بر ارزش افزوده قرار گرفتهاند؛ اما مسئله بنگاه چاپ، پیش از رسیدن محصول نهایی به مرحله فروش، با هزینه تأمین مواد اولیه و سرمایه در گردش آغاز میشود. (Mehr News)
یک هشدار برای اقتصاد رسانه
برای رسانههای مکتوب، وضعیت صنعت چاپ اهمیت مضاعف دارد. روزنامهای که باید هر روز منتشر شود، امکان آن را ندارد که در واکنش به افزایش ناگهانی قیمت کاغذ یا خدمات چاپ، تولید خود را برای مدت طولانی متوقف کند. از طرف دیگر، افزایش قیمت تمامشده نیز لزوماً با افزایش درآمد فروش یا تبلیغات جبران نمیشود.
در نتیجه، کوچکشدن صنعت چاپ میتواند بهصورت زنجیرهای به کوچکشدن اقتصاد رسانه مکتوب، کاهش شمارگان، کاهش صفحات، کاهش نیروی انسانی و در نهایت خروج برخی نشریات از بازار منجر شود.
این مسئله را نباید در تقابل ساده «چاپ سنتی در برابر رسانه دیجیتال» خلاصه کرد. مسئله اصلی، حفظ تنوع زیرساختهای اطلاعرسانی و جلوگیری از آن است که فشارهای اقتصادی، انتخاب میان قالبهای رسانهای را به اجبار تبدیل کند.
صنعت چاپ ایران در روز ملی خود بیش از تبریک به یک نقشه نجات اقتصادی نیاز دارد. اگر افزایش هزینه مواد اولیه، افت تقاضا و فرسودگی سرمایهگذاری همزمان ادامه یابد، کوچکشدن صنعت ممکن است ابتدا آرام و پراکنده به نظر برسد، اما آثار آن در نهایت به ناشر، رسانه، کتابفروش، کارگر چاپخانه و مصرفکننده منتقل خواهد شد.
هشدار اصلی همینجاست: ممکن است مسئله امروز چاپخانهها فقط افزایش قیمت یک بند کاغذ یا یک ورق زینک باشد، اما مسئله فردا میتواند از دست رفتن بخشی از ظرفیت تولید فرهنگی کشور باشد.
دیدگاهتان را بنویسید