فراجا از ستونهای مستحکم امنیت کشور
بازار کسب و کار – سرویس اقتصادی: راه آهن بین المللی اینچه برون (ایران) ترکمنستان و قزاقستان که فعالیت خود را سال ۱۳۹۳ باحضور روسای جمهور سه کشور آغاز کرد به اعتقاد کارشناسان و فعالان اقتصادی از جمله بهترین ظرفیت های زیرساختی گلستان در راستای رونق اقتصادی و توسعه روابط تجاری داخلی و برون مرزی این استان شمالی و نیز ایران است.
خط راه آهن بین المللی اینچه برون واقع در شرق دریای خزر، ۹۲۴ کیلومتر طول دارد که ۱۲۰ کیلومتر آن در قزاقستان، ۷۰۰ کیلومتر در ترکمنستان و بیش از ۸۰ کیلومتر آن در ایران واقع است.
این خط ریلی از ناحیه «اوزن» قزاقستان شروع شده و با عبور از شرق دریای خزر به ترکمنستان رسیده و با گذر از محدوده «اترک» در منطقه «داشلی برون» از این کشور همسایه خارج و در نهایت از طریق مرز اینچه برون به شمال گنبدکاووس و ایستگاه راه آهن گرگان متصل می شود.
در اهداف اولیه پیش بینی شده خط راه آهن بین المللی اینچه برون، جابه جایی سالانه بیش از سه میلیون تُن بار در نظر گرفته شده که قابلیت افزایش این ظرفیت تا ۱۰ میلیون تُن نیز وجود دارد.
به اعتقاد کارشناسان و فعالان اقتصادی، این خط ریلی بسیار مهم نه تنها نقش زیادی در افزایش تجارت بین المللی، منطقه ای و ترانزیت کالا، غلات، محصولات کشاورزی، صنعتی، گاز و مسافر بین ایران با کشورهای مشترک المنافع آسیای میانه (CIS) دارد بلکه با اتصال راه آهن اینچه برون به کریدور ریلی شمال جنوب، این کشورها و روسیه می توانند از کوتاهترین مسیر و با صرفه زمان مناسب به خلیج فارس و آب های آزاد متصل شوند.
اگرچه درسال های آغازین فعالیت راه آهن بین المللی اینچه برون به دلیل ایجادنشدن برخی زیرساخت های مورد نیاز، اهداف اولیه پیش بینی شده کمتر محقق شد اما با روی کار آمدن دولت سیزدهم و پس از آن توجه جدی دولت چهاردهم به توسعه اقتصادی با مشارکت بخش خصوصی، دیپلماسی منطقه ای و توسعه روابط با همسایگان، امیدها برای رونق هرچه بیشتر گمرک و این خط ریلی افزایش یافت.
به گفته کارشناسان، روند رو به گسترش حمل و نقل بین المللی زمینی و ریلی در گمرک اینچه برون، نتیجه تقویت دیپلماسی اقتصادی کشورهای همسایه از جمله ترکمنستان بود که این ظرفیت به عنوان یکی از اولویت ها توسعه اقتصادی کشور و گلستان مورد توجه جدی مسئولان استانی قرار دارد.
توسعه زیر ساختی در این منطقه طی یکسال گذشته تا کنون امیدها برای توسعه حمل و نفل کالا را بیشتر کرد و در زمانی که بسیاری از کریدورهای کشور از جمله جنوب در معرض جنگ و بمباران قرار داشت این کریدور نقش مهمی در واردات کالا و مواد اولیه به کشور را ایفا کرد اما وجود برخی کمبودها در حوزه لجستیکی و انبار داری تجار را با مشکلات زیادی روبرو کرده است و مانع از افزایش تبادل کالا شده است.
پیگیری‌های متعدی برای رفع این موانع از سوی مسئولان استانی و بخش خصوصی به عنوان سرمایه گذار برای این منطقه انجام شد اما همچنان تجار از کندی روند تخلیه بار و کمبود انبار گلایه‌مندند.
طرح جامع توسعه اجرا نشود، اینچه برون عقب می‌ماند
در این بین وجود برخی اختلاف نظرها از سوی مدیریت منطقه آزاد اینچه برون و راه آهن نیز مانع سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این منطقه شده بود که در مردادماه امسال مدیرعامل راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران در حالی که هدفگذاری ترانزیت ریلی از منطقه آزاد اینچه‌برون برای امسال ۱۰ میلیون تن تعیین شده بود، به دلیل وجود ۴ خط ریلی فعال به جای ۴۰ خط مورد نیاز، شبکه قفل شده و ۱۵ قطار حامل کالا در ایستگاه‌های اترک و ترکمنستان زمین‌گیر شده‌اند.
جبارعلی ذاکری، در جلسه‌ای با محمود صابر معاون هماهنگی و برنامه‌ریزی امور حقوقی دستگاه‌های اجرایی کشور در گرگان با انتقاد از توقف عملیات اجرایی توسعه مرکز لجستیک منطقه آزاد اینچه‌برون از سال ۱۴۰۱ و فرار سرمایه‌گذاران به دلیل بلاتکلیفی، تاکید کرد که این بحران، نه تنها گلستان را از یک فرصت طلایی محروم کرده، بلکه باعث شده تا صاحبان کالا برای ترانزیت کانتینرهای خود تا سه ماه آینده رزرو کنند و حتی برای واردات داروهای ضروری نیز با مانع مواجه شوند.
وی خاطرنشان کرد: اگر طرح جامع توسعه این مجموعه به سرانجام برسد، می‌توانیم حجم مبادلات را به مراتب افزایش دهیم، اما انبوه باری که هم‌اکنون در ایستگاه اترک انباشته شده، نشان می‌دهد شبکه اصلی ریلی کشور در این نقطه، توان پاسخگویی به نیازهای ترانزیتی را ندارد.
مدیرعامل راه‌آهن ایران به یکی از مهم‌ترین گره‌های فنی این پایانه اشاره کرد و گفت: بخش عمده بارهای ورودی از خط عریض (استاندارد روسی) وارد می‌شوند، اما زیرساخت تبدیل آنها به خط نرمال (استاندارد اروپایی) در اینچه‌برون فراهم نیست.
وی ادامه داد: برای انتقال بار بین این دو خط، به جای استفاده از جرثقیل‌های مدرن و سریع، مجبوریم با جرثقیل‌های موجود، کانتینرها را بلند کرده، روی زمین بگذاریم و سپس به واگن نرمال منتقل کنیم که این فرآیند دست‌وپاگیر، هم هزینه‌های عملیاتی را افزایش داده و هم زمان سیر انجام کار را به شدت طولانی کرده است.
ذاکری به پیامدهای ناترازی زیرساختی منطقه آزاد اینچه‌برون اشاره کرد و گفت: اگر امروز یک بازرگان بخواهد ضروری‌ترین داروها را از چین وارد کند، باید سه ماه برای رزرو کانتینر منتظر بماند، چون ظرفیت مسیر و مقصد قفل است.
وی گفت: این بحران تنها به داخل کشور محدود نشده و روابط بین‌المللی ریلی را نیز تحت تاثیر قرار داده، بطوری که کار هر دو روز یک بار جلسه مجازی با وزیر راه‌آهن ترکمنستان برگزار می‌کنم و به جایی رسیده‌ایم که آمار واگن‌ها را لحظه‌ای با یکدیگر رد و بدل می‌کنیم.
ذاکری با اشاره به جلسات متعدد برای فعال‌سازی مجدد مسیر سرخس به منظور کاهش فشار از روی اینچه‌برون، خاطرنشان کرد: پیشنهاد دادیم که این پایانه با همین ظرفیت فعلی کار خود را انجام دهد و بار مازاد به سرخس هدایت شود، اما این یک راه‌حل موقتی است چرا که اگر این قفل زیرساختی باز نشود، سرمایه‌گذاران بخش خصوصی نمی‌توانند دوام بیاورند.
تعیین تکلیف سریع محموله‌های ریلی
با وجود افزایش واردات اما کمبودها همچنان عرصه را بر تجار تنگ کرده است تا اینکه روز گذشته معاونت اقتصادی استاندار گلستان به این مساله واکنش نشان داد و روز گذشته در نشستی دوستانه با بخش خصوصی و دولتی برای رفع این مشکلات اظهار کرد که وضعیت محموله‌های ریلی برای رفع گلوگاه‌های حمل و نقل در گلستان باید رفع تکلیف شود .
عبدالعلی کیان مهر، با تأکید بر ضرورت تسریع در روند تخلیه، بارگیری و ارسال محموله‌ها، گفت: با توجه به افزایش حجم بار ورودی، باید با یک برنامه منسجم و هماهنگی میان راه‌آهن، گمرک، منطقه آزاد، شرکت‌های فورواردر و بخش خصوصی، از انباشت و رسوب کالا جلوگیری کرد. معاون اقتصادی استاندار افزود: بخشی از محموله‌ها به دلیل محدودیت واگن و تجهیزات تخلیه و بارگیری با تأخیر مواجه شده‌اند و این موضوع می‌تواند زنجیره تأمین و فعالیت واحدهای تولیدی را تحت تأثیر قرار دهد؛ بنابراین اولویت نخست، تعیین تکلیف بارها و ارسال سریع آنها به مقصد است.
وی با اشاره به افزایش ورود قطارهای کانتینری و ضرورت ارتقای ظرفیت عملیاتی، بر استفاده بیشتر از توان شرکت‌های خصوصی تأکید کرد و گفت: ایجاد سازوکار مشخص برای فعالیت اپراتورها و استفاده از ظرفیت تجهیزات بخش خصوصی، می‌تواند سرعت عملیات را افزایش داده و از معطلی قطارها و اشغال خطوط جلوگیری کند
کیان‌مهر خواستار نظارت مستمر بر عملکرد شرکت‌های فورواردر و هماهنگی دقیق آنها در ارسال محموله‌ها شد و اظهار کرد: در شرایط فعلی هر اقدامی که به کاهش زمان توقف بار و تسریع در انتقال آن کمک کند باید با جدیت دنبال شود و دستگاه‌های متولی نیز با تصمیم‌گیری سریع و همکاری، زمینه روان‌سازی جریان حمل‌ونقل ریلی را فراهم کنند.
۲۵ مرداد اسمال بود که تفاهم نامه ای بین منطقه آزاد و راه‌آهن با حضور معاون حقوقی رئیس‌جمهور به امضا رسید که به نظر می‌رسید گامی بزرگ برای توسعه لجستیکی اینچه برون باشد.
بر اساس این تفاهمنامه، سازمان منطقه آزاد اینچه برون و راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران درباره نحوه همکاری و تعامل در مدیریت و بهره‌برداری از مرکز لجستیک منطقه آزاد اینچه برون در مرز اینچه‌برون به تفاهم رسیدند.
این تفاهم با هدف رفع تداخلات وظایف، ایجاد سازوکار مشخص برای همکاری دستگاه‌های مرتبط و فراهم کردن زمینه بهره‌برداری مؤثر از ظرفیت‌های لجستیکی منطقه آزاد اینچه برون انجام شده است.
مرکز لجستیک منطقه آزاد اینچه‌برون با قرار گرفتن در نقطه اتصال ظرفیت‌های مرزی، ریلی و تجاری منطقه، از زیرساخت‌های مهم این منطقه برای توسعه حمل‌ونقل، ترانزیت و تجارت به شمار می‌رود و تعیین چارچوب مشخص برای مدیریت و بهره‌برداری آن می‌تواند نقش مؤثری در فعال سازی ظرفیت‌های لجستیکی اینچه برون داشته باشد.
در این نشست، همچنین بر ضرورت هم‌افزایی و هماهنگی میان دستگاه‌های اجرایی و متولیان حوزه لجستیک برای رفع موانع موجود و تسریع در بهره‌برداری از ظرفیت‌های منطقه تأکید شد.
اگر چه امضای این تفاهمنامه، گامی مهم در مسیر ساماندهی همکاری میان سازمان منطقه آزاد اینچه برون و راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران و استفاده هدفمندتر از ظرفیت‌های ریلی و لجستیکی منطقه در مسیر توسعه تجارت و ترانزیت کشور به شمار می‌رود، اما فشارهای وارد شده بر تجار به دلیل رفع نشدن مشکلات تخلیه بار همچنان سد راهی برای توسعه اقتصادی این منطقه و تبدیل آن به هاب اقتصادی کشور در شرایط جنگی است.
دیدگاهتان را بنویسید