بازار کسب و کار گزارش می دهد

ناترازی گاز در زمستان؛ از عایق‌سازی ساختمان‌ها تا مشوق‌های اقتصادی صرفه‌جویی

به گزارش خبرنگار بازار کسب‌ و کار | سعید توکلی با اشاره به باقی ماندن حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب ناترازی گاز ناشی از حمله دشمن آمریکایی ـ صهیونیستی به تأسیسات انرژی ایران در جنگ تحمیلی اخیر، اعلام کرده است که براساس برآوردها حدود ۱۱ استان در زمستان پیش‌رو با تنش گازی مواجه خواهند شد.

به گفته وی سه استان شمالی مازندران، خراسان شمالی و گلستان به دلیل موقعیت جغرافیایی، شرایط شبکه گازرسانی، محدودیت‌های تأمین گاز و کمبود و ناترازی، حساسیت بیشتری خواهند داشت. همچنین محورهایی از شبکه گاز استان‌های کرمان، اصفهان، آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی، اردبیل، کردستان و خراسان رضوی به‌صورت پراکنده در زمستان امسال با تنش گازی روبه‌رو می‌شوند.

در همین زمینه، خبرگزاری ایرنا در گزارشی اختصاصی به بررسی راهکارهای مدیریت مصرف گاز در ماه‌های سرد سال پرداخته است. جواد نوفرستی، کارشناس حوزه انرژی، در این گزارش با تشریح ظرفیت‌های موجود برای کاهش مصرف، بر ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین عایق‌سازی ساختمان‌ها، بازنگری در شیوه اجرای طرح‌های نوسازی تجهیزات گرمایشی و ایجاد انگیزه اقتصادی برای مشارکت مشترکان در صرفه‌جویی تأکید کرده است.

فناوری‌های عایق‌سازی؛ ظرفیت مغفول در صنعت ساختمان

نوفرستی با اشاره به وجود ۳۰ میلیون واحد مسکونی در کشور اظهار کرد: بخش عمده‌ای از این واحدها پرمصرف هستند و ارزان بودن انرژی در طول دهه‌های گذشته موجب شده بسیاری از فناوری‌های روز برای کاهش مصرف و افزایش بهره‌وری گاز به فراموشی سپرده شوند.

وی با اشاره به سابقه طرح استفاده از فناوری‌های نوین عایق‌سازی افزود: حدود ۱۵ سال پیش ایده استفاده از رنگ‌های نانوعایق مطرح شد، اما به دلیل ارزانی شدید حامل‌های انرژی مورد توجه قرار نگرفت.

این کارشناس حوزه انرژی تأکید کرد برای عایق‌سازی ساختمان‌ها نیازی به تخریب و بازسازی دیوارها نیست و می‌توان از رنگ‌های نانوعایق، کاغذدیواری‌های نانوعایق و فناوری نانوسیمان استفاده کرد.

به گفته وی، نانوسیمان با پاشش لایه‌ای چند میلی‌متری بر نمای بیرونی ساختمان، علاوه بر عایق‌سازی حرارتی، سازه را در برابر زلزله‌های تا هشت ریشتر مقاوم می‌کند؛ با این حال، تاکنون از این فناوری‌ها نه برای افزایش ایمنی جان مردم و نه برای بهینه‌سازی مصرف انرژی به اندازه کافی استفاده نشده است.

افت فشار گاز و احتمال محدودیت در تأمین انرژی

نوفرستی با اشاره به فرصت محدود برای عبور از ناترازی گاز در زمستان امسال اظهار داشت: کشور با بحران بسیار سختی روبه‌روست و از ماه آینده، محدودیت‌ها با قطع گاز صنایع و محدودیت سوخت نیروگاه‌ها آغاز خواهد شد.

وی خاطرنشان کرد: براساس برآوردها، در هشت استان افت فشار گاز پیش‌بینی شده است؛ وضعیتی که نقاط انتهایی شبکه را حتی در بخش خانگی با خطر قطعی گاز مواجه می‌کند. همچنین احتمال قطعی گاز در سه استان نیز اعلام شده است.

طرح نوسازی بخاری‌ها؛ ضرورت سنجش واقعی صرفه‌جویی

این کارشناس انرژی با انتقاد از شیوه اجرای طرح تعویض ۲۰ میلیون بخاری خانگی گفت: نباید منابع بیت‌المال در این طرح به‌گونه‌ای هزینه شود که اثر صرفه‌جویی آن روی کنتور ثبت نشود؛ زیرا قانون بودجه تأکید دارد هرگونه صرفه‌جویی باید از طریق کنتور به اثبات برسد.

وی درباره واگذاری رایگان بخاری، پکیج و سامانه‌های موتورخانه‌ای نیز اظهار کرد: اگر قرار است این تجهیزات به‌صورت رایگان در اختیار مصرف‌کنندگان قرار گیرد، باید با استفاده از ابزارهای تشویقی یا تنبیهی، مشارکت و تعهد مصرف‌کننده نیز جلب شود.

نوفرستی با یادآوری اینکه مطالبه مردم تعویض بخاری نیست، بلکه برخورداری از گرمایش مطلوب است، گفت: باید بررسی شود چرا طرح رایگان نوسازی بخاری مدارس در سال‌های گذشته با شکست مواجه شد و حتی در استان فارس صدها بخاری برچیده‌شده در انبارها بلااستفاده باقی ماند.

سهم دو درصدی مشترکان پرمصرف از مصرف گاز خانگی

نوفرستی در ادامه به اصلاح ساختار تعرفه‌گذاری گاز مشترکان خانگی از مهرماه پارسال اشاره کرد و گفت: در این تغییر، جدول ۱۲ پله‌ای و پنج اقلیم قبلی به چهار پله و بیش از ۱۳۰۰ اقلیم مبتنی بر تعداد شهرها تبدیل شد.

براساس داده‌های این ساختار، ۷۰ درصد مشترکان در پله نخست و محدوده مصرف متعارف قرار دارند و نباید تحت فشار تعرفه‌ای قرار گیرند. همچنین ۱۸ درصد مشترکان در پله دوم و ۱۰ درصد در پله سوم طبقه‌بندی شده‌اند.

وی افزود: تنها ۲ درصد مشترکان در پله چهارم قرار می‌گیرند که به‌عنوان مشترکان پرمصرف و بدمصرف شناخته می‌شوند و به‌تنهایی ۶ درصد کل گاز مصرفی این بخش را مصرف می‌کنند.

این کارشناس انرژی درباره نرخ تعرفه‌ها توضیح داد: بهای هر مترمکعب گاز در پله نخست ۳۰۵ تومان، در پله دوم ۹۱۶ تومان، معادل سه برابر پله اول، و در پله سوم سه هزار و ۶۵۰ تومان، معادل چهار برابر پله دوم، تعیین شده است. تعرفه پله چهارم نیز به ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان رسیده که نسبت به سال قبل حدود ۸۱ درصد رشد دارد.

به گفته نوفرستی، تعرفه پله چهارم معادل ۷۰ درصد نرخ صادراتی گاز محاسبه می‌شود و ۱۰۰ برابر نرخ پله نخست است. وی این شیوه را عادلانه دانست، زیرا ضرایب بالاتر تنها برای مصرف مازاد بر الگو اعمال می‌شوند؛ برای مثال، اگر سقف الگوی مصرف ۳۰۰ مترمکعب باشد، مشترک تا این میزان نرخ پایه را پرداخت می‌کند و مصرف بیشتر از آن مشمول ضرایب پلکانی خواهد شد.

اختلاف مصرف گاز دهک‌های درآمدی به بیش از ۱۰ درصد نمی‌رسد

نوفرستی با اشاره به میزان مصرف گاز خانوارها اظهار داشت: برخلاف تصور رایج، میانگین مصرف گاز یک خانوار کم‌درآمد دارای دو دستگاه بخاری حدود سه هزار و ۲۰۰ مترمکعب است، در حالی که این میزان برای یک مجتمع دارای موتورخانه مرکزی به حدود سه هزار و ۵۰۰ مترمکعب می‌رسد.

وی افزود: به‌جز موارد معدودی از خانوارهای برخوردار از امکاناتی مانند استخر و جکوزی، اختلاف مصرف گاز میان دهک‌های درآمدی بالا و پایین به بیش از ۱۰ درصد نمی‌رسد.

این کارشناس انرژی، نبود پنجره‌های دوجداره، باز بودن درزهای ساختمان و استفاده خانوارهای دهک‌های پایین از تجهیزات فرسوده با راندمان بسیار پایین را از دلایل این وضعیت عنوان کرد.

گواهی صرفه‌جویی در بورس انرژی؛ انگیزه اقتصادی برای کاهش مصرف

نوفرستی با تأکید بر ظرفیت بازار گواهی صرفه‌جویی انرژی گفت: نرخ هر مترمکعب گاز در گواهی‌های صرفه‌جویی بورس انرژی در ساعات اوج مصرف به نزدیک ۸۰ هزار تومان و در دوره‌های غیر اوج مصرف به حدود ۴۰ هزار تومان رسیده است.

وی توضیح داد: پتروشیمی‌ها و واحدهای تولیدی به دلیل خسارت‌های سنگین ناشی از توقف خطوط تولید، حاضر به خرید گاز با این مبالغ هستند؛ در حالی که بالاترین نرخ مصرف آزاد در بخش خانگی ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان و ارزش صادراتی گاز براساس ۴۰ سنت دلار حدود ۷۰ هزار تومان ارزیابی می‌شود.

این کارشناس انرژی با اشاره به تجربه طرح‌های تشویقی اظهار داشت: تجربه نشان داده است هرگاه مردم در منافع حاصل از صرفه‌جویی سهیم شوند، طرح‌های مدیریت مصرف موفق خواهند شد.

وی در تشریح یکی از نمونه‌های اجرایی این رویکرد به طرح اردکان اشاره کرد و گفت: در این طرح، صنایع به ازای هر مترمکعب کاهش مصرف گاز، پنج تا هشت هزار تومان به مردم پاداش پرداخت کردند و از این طریق توانستند گاز مورد نیاز خود را تأمین کنند و یک مدل اقتصادی برد ـ برد ایجاد کنند.

نوفرستی پیشنهاد کرد وزارت نفت و شرکت ملی گاز ایران نیز فرمولی طراحی کنند که براساس آن، هر مشترک خانگی حتی در پله نخست، به ازای هر مترمکعب صرفه‌جویی نسبت به مصرف سال قبل، معادل بالاترین نرخ تعرفه یعنی ۳۰ هزار و ۵۲۸ تومان پاداش دریافت کند.

تضمین نقدشوندگی گواهی‌ها برای جلب سرمایه‌گذاران

این کارشناس حوزه انرژی با بیان اینکه انتظار سرمایه‌گذاری مالی مستقیم از دولت وجود ندارد، خاطرنشان کرد: نقش حاکمیت در این زمینه باید به تسهیل‌گری محدود شود.

وی افزود: در حال حاضر شرکت‌های خدمات انرژی (ESCO) یا همان کارورها، بیش از ۱۰۰ قرارداد همکاری در حوزه‌های گلخانه‌ای، کشاورزی، کوره‌های آجرپزی و خطوط صنعتی منعقد کرده‌اند.

به گفته نوفرستی، شرط تثبیت این مسیر، تضمین سررسید و نقدشوندگی گواهی‌های صرفه‌جویی است تا اطمینان سرمایه‌گذاران جلب شود.

ناترازی برق و ضرورت جایگزینی ۲۰ میلیون کولر آبی

نوفرستی در بخش پایانی اظهارات خود به ارتباط میان ناترازی گاز و بحران برق اشاره کرد و گفت: همان‌طور که مدیریت ناترازی گاز به نوسازی ۲۰ میلیون بخاری فرسوده نیاز دارد، ناترازی برق در تابستان نیز جز با جایگزینی ۲۰ میلیون کولر آبی قدیمی با سامانه‌های جدید مجهز به الکتروموتورهای بی‌ال‌دی‌سی (BLDC) جبران نمی‌شود.

وی تأکید کرد این الکتروموتورها توان کاهش مصرف برق تا ۵۰ درصد را دارند و اجرای چنین کلان‌پروژه‌هایی به اراده سیاست‌گذار و استفاده همزمان از فناوری و مشوق‌های اقتصادی نیازمند است.

دنیا با صدای رسانه زنده است – کیوبای | QOBI.IR