امتحانات خردادماه در گلستان غیر حضوری برگزار میشود
به گزارش بازار کسب وکار، مرضیه وحید دستجردی در همایش روز ملی جمعیت، اظهار کرد: تلاش کردهایم موضوع جمعیت تنها به یک روز در سال محدود نشود؛ از همین رو علاوه بر ۳۰ اردیبهشت، روز ملی جمعیت، در ۲۴ آبان نیز جایزه ملی جمعیت که همزمان با سالروز ابلاغ قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت است برگزار میشود تا صدای جمعیت در کشور بیش از گذشته شنیده شود.
دبیر ستاد ملی جمعیت با گرامیداشت یاد و خاطره رهبر شهید انقلاب اسلامی و همچنین شهدای کشور، اظهار کرد: ۳۰ اردیبهشت به یاد ابلاغ سیاستهای کلی جمعیت در سال ۱۳۹۳ از سوی رهبر انقلاب به عنوان روز ملی جمعیت نامگذاری شده است و این سیاستها امروز بهعنوان میراثی ارزشمند برای آینده جمعیتی کشور محسوب میشود.
وی با اشاره به اهمیت موضوع جمعیت گفت: رهبر انقلاب بارها بر اهمیت مسئله جمعیت تأکید کردهاند و کاهش جمعیت را از مسائل بسیار مهم کشور دانستهاند. بر اساس این سیاستها، افزایش نرخ باروری به بیش از سطح جانشینی (بیش از ۲.۱ فرزند به ازای هر زن)، رفع موانع ازدواج، تحکیم خانواده، ترویج سبک زندگی اسلامی ـ ایرانی، ارتقای امید به زندگی، تکریم سالمندان، توانمندسازی جمعیت در سن کار، حفظ جمعیت در روستاها و مناطق مرزی و مدیریت مهاجرت از جمله محورهای اصلی سیاستهای کلی جمعیت است.
وی با بیان اینکه یکی از مهمترین محورهای این سیاستها رفع موانع ازدواج و تحکیم خانواده است، گفت: تسهیل ازدواج جوانان، کاهش سن ازدواج، حمایت از زوجهای جوان و کمک به تأمین هزینههای زندگی و تربیت نسل صالح از جمله موضوعاتی است که در این سیاستها مورد تأکید قرار گرفته است.
دستجردی همچنین به برخی چالشها در حوزه جمعیت اشاره کرد و گفت: امید به آینده، اشتغال پایدار و تأمین مسکن از مهمترین عوامل مؤثر در ازدواج و فرزندآوری است و در این زمینه نقش رسانهها در امیدآفرینی بسیار مهم و اثرگذار است.
وی در ادامه با اشاره به برخی خلأهای موجود در قانون حمایت از خانواده و جوانی جمعیت افزود: در این قانون موضوعاتی مانند توجه به مجردین در سن باروری، فاصله بین ازدواج تا فرزند اول که اکنون در کشور حدود ۴.۵ تا ۵ سال است، فاصله بین فرزندان که حدود ۶ سال برآورد میشود، مسئله مهاجرت، سالمندی جمعیت و کمبود نیروی کار مولد و همچنین توزیع جمعیت در روستاها و مناطق مرزی بهطور کامل مورد توجه قرار نگرفته است.
دبیر ستاد ملی جمعیت تأکید کرد: برای حل چالشهای جمعیتی کشور لازم است همه دستگاهها با باور و عزم جدی در اجرای قانون جوانی جمعیت وارد عمل شوند و با هماهنگی ستاد ملی جمعیت، برنامههای مؤثری در این زمینه اجرا کنند.
دستجردی در ادامه با اشاره به روندهای آماری جمعیت در کشور اظهار کرد: بررسی آمارها نشان میدهد از ابتدای دهه ۶۰ روند فرزندآوری در کشور دچار کاهش شده است. بالاترین میزان ازدواج در سال ۱۳۸۹ با ۸۹۱ هزار و ۶۲۷ مورد ثبت شده، اما پس از آن روند نزولی ادامه یافته و بر اساس آمار سازمان ثبت احوال، تعداد ازدواجها در سال ۱۴۰۴ به حدود ۴۳۱ هزار مورد رسیده است؛ به این معنا که نسبت به سال ۱۳۸۹ حدود ۵۰ درصد کاهش در میزان ازدواجها داشتهایم.
وی افزود: این کاهش ازدواج بهطور مستقیم بر میزان فرزندآوری نیز اثرگذار است. در سال ۱۴۰۴ نیز بهدلیل شرایط ناشی از جنگ، شاهد کاهش در آمار ازدواج و ولادت بودهایم و امیدواریم با برطرف شدن این شرایط، روند افزایش جمعیت تقویت شود.
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به روند سالمندی جمعیت گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۱۲.۶ درصد جمعیت کشور را افراد ۶۰ سال و بالاتر تشکیل میدادند و اگر روند کنونی ادامه پیدا کند، پیشبینی میشود تا سال ۱۴۳۰ این رقم به ۳۲ درصد برسد؛ در این صورت ایران به سالمندترین کشور منطقه تبدیل خواهد شد.
دستجردی همچنین به روند کاهش نرخ باروری اشاره کرد و گفت: نرخ باروری کل کشور در سال ۱۴۰۳ حدود ۱.۴۴ و در سال ۱۴۰۴ به حدود ۱.۳۴ رسیده است که نشاندهنده روند نزولی در این شاخص مهم جمعیتی است.
وی ادامه داد: یکی از عوامل مهم در کاهش فرزندآوری، کاهش ازدواج است؛ زیرا تقریباً تمامی تولدها در کشور از مسیر ازدواج رخ میدهد. در سال ۱۴۰۴ حدود ۴۳۱ هزار و ۴۱۵ مورد ازدواج ثبت شده که نسبت به سالهای گذشته کاهش قابل توجهی داشته است.
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به افزایش سن ازدواج در کشور گفت: در سال ۱۴۰۴ میانگین سن ازدواج اول برای زنان ۲۴.۱ سال و برای مردان ۲۸.۲ سال بوده است. این موضوع به پدیده «دیر ازدواج» و به دنبال آن «دیر فرزندآوری» منجر میشود که در نهایت بر کاهش فرزندآوری تأثیر میگذارد.
وی با اشاره به جایگاه ایران در سطوح جهانی باروری اظهار کرد: ایران در گروه کشورهایی قرار گرفته که نرخ باروری آنها بسیار پایین است. هرچه کشورها بیشتر در این وضعیت باقی بمانند، خروج از آن دشوارتر خواهد شد.
دستجردی با اشاره به برخی پیشبینیهای جمعیتی افزود: بر اساس برخی برآوردهای بینالمللی، اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، ممکن است در ۷۵ سال آینده جمعیت کشور به حدود ۳۱ میلیون نفر برسد. در حالی که اگر نرخ باروری به حدود ۱.۹ فرزند برای هر زن افزایش یابد، جمعیت کشور در همان بازه زمانی میتواند به حدود ۶۲ میلیون نفر برسد و در صورت رسیدن به سطح جانشینی، حتی بیش از ۱۰۰ میلیون نفر نیز قابل تصور است.
وی همچنین هشدار داد: پیشبینیها نشان میدهد در صورت ادامه روند کنونی، در حدود ۱۴ سال آینده تعداد مرگومیرها از تعداد تولدها پیشی خواهد گرفت که این مسئله زنگ خطری جدی برای ساختار جمعیتی کشور محسوب میشود.
دبیر ستاد ملی جمعیت در ادامه به ترکیب تولدها بر اساس ترتیب فرزند اشاره کرد و گفت: در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۴۸ هزار و ۷۶۰ تولد فرزند اول ثبت شده بود که این رقم در سال ۱۴۰۴ به ۳۲۰ هزار و ۱۶۲ مورد کاهش یافته و نشاندهنده کاهش ۸.۱ درصدی است.
وی افزود: تعداد تولد فرزند دوم نیز از ۳۵۵ هزار و در سال ۱۴۰۳ به حدود ۳۱۵ هزار مورد در سال ۱۴۰۴ کاهش یافته است. همچنین در مورد فرزند سوم که بیشترین مشوقهای قانون جوانی جمعیت به آن اختصاص دارد، تعداد تولدها از ۱۸۱ هزار در سال ۱۴۰۳ به ۱۶۴ هزار در سال ۱۴۰۴ رسیده که نشاندهنده کاهش قابل توجه در این بخش است.
دستجردی ادامه داد: تولد فرزندان چهارم و پنجم سهم بسیار کمی در کل ولادتها دارند و هرچند در برخی موارد افزایش اندکی مشاهده میشود، اما این افزایش تأثیر قابل توجهی بر نرخ باروری کل کشور ندارد.
وی تأکید کرد: مجموعه این آمارها نشان میدهد کشور با چالش جدی در حوزه ازدواج، فرزندآوری و ساختار سنی جمعیت روبهرو است و لازم است برای اصلاح این روند، سیاستهای مؤثر و هماهنگ با مشارکت همه دستگاهها اجرا شود.
دستجردی در ادامه با اشاره به ترکیب تولدها در کشور اظهار کرد: در حال حاضر حدود ۷۲ درصد ولادتها مربوط به فرزندان اول و دوم است و حدود ۱۸ درصد نیز مربوط به فرزند سوم است. این آمار نشان میدهد که برای حفظ شرایط جمعیتی کشور باید در درجه نخست بر تسهیل ازدواج و سپس حمایت از تولد فرزندان اول و دوم تمرکز شود.
وی افزود: زمانی که نرخ باروری به سطح پایینی مانند وضعیت فعلی ایران میرسد، سهم تولدهای مرتبه سوم و بالاتر بهطور طبیعی کاهش مییابد و تأثیر چندانی بر افزایش نرخ باروری نخواهد داشت؛ بنابراین سیاستگذاریها باید بیشتر بر ازدواج و تولد فرزند اول و دوم متمرکز باشد.
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به نتایج برخی پیمایشهای اجتماعی درباره تمایل جوانان به فرزندآوری گفت: بر اساس پیمایشی که با نظارت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی انجام شده، ۷۵ درصد جوانان شرایط اقتصادی را مهمترین عامل مؤثر بر تمایل به فرزندآوری دانستهاند.
وی با بیان اینکه کشور هنوز از برخی مزیتهای ساختار سنی جمعیت برخوردار است، افزود: برای استفاده از این فرصت باید راهکارهای عملی در حوزه سیاستهای جمعیتی دنبال شود.
دستجردی یکی از مهمترین راهبردها را فرهنگسازی عنوان کرد و گفت: استفاده از ظرفیت هنر، رسانه و تولیدات فرهنگی از جمله فیلم، سریال، انیمیشن، برنامههای نمایشی، پویشها، مسابقات و کتاب میتواند نقش مهمی در ترویج فرهنگ ازدواج و فرزندآوری داشته باشد.
وی راهبرد دیگر را تلفیق و سازگاری کار و خانواده دانست و افزود: ارائه خدمات مراقبتی و حمایتی از کودکان با هزینه مناسب برای خانوادهها، ایجاد محیطهای کاری دوستدار خانواده و در نظر گرفتن مشوقهای مالی و اعتباری برای فرزندآوری از جمله سیاستهایی است که میتواند به بهبود وضعیت جمعیتی کمک کند.
دبیر ستاد ملی جمعیت با اشاره به تجربه برخی کشورها گفت: در کشورهایی مانند فرانسه و برخی کشورهای اسکاندیناوی بخش قابل توجهی از هزینههای نگهداری کودکان توسط دولت پرداخت میشود و حتی در برخی موارد نگهداری از کودکان بالای سه سال تقریباً رایگان است. در حالی که در کشور ما چنین حمایتهایی هنوز به شکل گسترده وجود ندارد.
وی ادامه داد: اجرای کامل مرخصی زایمان ۹ ماهه برای مادران و مرخصی ۱۴ روزه برای پدران امکان دورکاری برای زنان باردار یا دارای فرزند خردسال، کاهش ساعت کاری و ایجاد مراکز نگهداری کودک در محل کار از جمله اقداماتی است که میتواند به بهبود شرایط خانوادهها کمک کند.
دستجردی همچنین به اهمیت توسعه خوابگاههای متأهلی دانشجویی اشاره کرد و گفت: فراهم کردن شرایط مناسب برای ازدواج و زندگی دانشجویان متأهل میتواند نقش مهمی در افزایش ازدواج و فرزندآوری داشته باشد.
وی با قدردانی از برخی اقدامات فرهنگی در این حوزه افزود: به عنوان نمونه، به مناسبت روز ملی جمعیت با دستور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی امکان حضور خانوادههای دارای چند فرزند در سینماها بهصورت رایگان فراهم شده است و چنین ابتکاراتی میتواند به ترویج فرهنگ خانواده کمک کند.
دبیر ستاد ملی جمعیت همچنین بر ضرورت حمایت از کنشگران حوزه جمعیت در سراسر کشور تأکید کرد و گفت: شبکهسازی، ساماندهی و حمایت از ایدههای نوآورانه فعالان این حوزه میتواند در پیشبرد سیاستهای جمعیتی مؤثر باشد.
وی در ادامه با اشاره به تسهیلات مالی ازدواج و فرزندآوری گفت: در سال گذشته حدود ۴۷۰ هزار میلیارد تومان برای تسهیلات ازدواج و فرزندآوری در مجلس شورای اسلامی تصویب شد و اگر این روند در سالهای آینده نیز ادامه یابد، میتوان صف دریافت این وامها را تا حد زیادی کاهش داد.
دستجردی در بخش دیگری از سخنان خود به برخی مشکلات اجرایی در دستگاهها اشاره کرد و گفت: در برخی ادارات هنوز همکاری لازم برای اجرای سیاستهای حمایتی از خانواده و فرزندآوری وجود ندارد و گاهی برخوردهای سلیقهای و خلاف قانون مشاهده میشود.
وی با اشاره به گزارشی از استان کرمان گفت: در پژوهشی که توسط اداره کل امور بانوان و خانواده استانداری کرمان و دانشگاه علوم پزشکی انجام شده، بسیاری از زنان شاغل اعلام کردهاند که دستگاههای محل کارشان در زمینههایی مانند ایجاد مهدکودک در محیط کار یا حمایت از مادران شاغل همکاری لازم را ندارند.
دبیر ستاد ملی جمعیت تأکید کرد: چنین چالشهایی نشان میدهد که برای اجرای مؤثر سیاستهای جمعیتی، همکاری جدی همه دستگاهها و اجرای دقیق قوانین حمایتی از خانواده ضروری است.
دیدگاهتان را بنویسید