۲۰۰ شب ایستادگی؛ ملتی که در برابر «قلدر بزرگ دنیا» عقب ننشست
به گزارش خبرنگار بازار کسبوکار، شورای امنیت سازمان ملل روز پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ برابر با ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶، پیشنویس قطعنامه آمریکا برای تمدید یکساله مأموریت هیات کارشناسان کمیته ۱۷۳۷ را بررسی کرد؛ پیشنویسی که قرار بود مأموریت این هیات را تا سپتامبر ۲۰۲۷ تمدید کند.
این پیشنویس با وجود دریافت ۱۱ رأی مثبت، به دلیل رأی منفی روسیه و چین تصویب نشد. سومالی و پاکستان نیز رأی ممتنع دادند. از آنجا که تصویب قطعنامههای ماهوی شورای امنیت به دستکم ۹ رأی موافق و نبود وتو از سوی اعضای دائم نیاز دارد، دو رأی منفی روسیه و چین برای جلوگیری از تصویب پیشنویس کافی بود.
محور اصلی اختلاف در این پرونده، تنها تمدید مأموریت یک هیات کارشناسی نیست، بلکه به مناقشه گستردهتر بر سر وضعیت حقوقی تحریمهای سازمان ملل علیه ایران و اعتبار سازوکار «اسنپبک» بازمیگردد.
روسیه و چین از مدتها قبل اعلام کردهاند که فعالسازی سازوکار بازگشت تحریمها علیه ایران را از نظر حقوقی و رویهای معتبر نمیدانند. در مقابل، آمریکا، انگلیس، فرانسه و شماری دیگر از اعضای شورای امنیت معتقدند تحریمهای پیشین سازمان ملل علیه ایران بار دیگر برقرار شده و سازوکارهای نظارتی مرتبط با آن نیز باید فعال باشند.
واسیلی نبنزیا، سفیر و نماینده روسیه در سازمان ملل، در مخالفت با پیشنویس آمریکا تأکید کرد که قطعنامه ۲۲۳۱ در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی شده و از نگاه مسکو، سازوکار «اسنپبک» مبنای حقوقی لازم برای بازگرداندن تحریمهای پیشین را ندارد.
نماینده روسیه همچنین با رد ادعای کشورهای غربی درباره فعال شدن موفقیتآمیز اسنپبک، گفت از نگاه مسکو قطعنامههای پیشین شورای امنیت درباره ایران، از جمله قطعنامههای ۱۷۳۷ و ۱۹۲۹، دوباره برقرار نشدهاند.
نبنزیا پس از رأیگیری نیز تأکید کرد که روسیه به پیشنویس آمریکا رأی منفی داده است، زیرا از نظر مسکو کمیته ۱۷۳۷ و هیات کارشناسان آن فاقد مبنای حقوقی و مشروعیت لازم هستند.
روسیه در عین حال بر راهکار سیاسی و دیپلماتیک برای حل اختلافات مربوط به برنامه هستهای ایران تأکید کرده است.
چین: پرونده هستهای باید از مسیر سیاسی دنبال شود
فو کونگ، سفیر و نماینده چین در سازمان ملل نیز در این نشست از موضع روسیه حمایت کرد و خواستار جلوگیری از افزایش تنش شد.
پکن نیز فعال شدن سازوکار اسنپبک را از نظر حقوقی معتبر نمیداند و بر این باور است که اختلافات مربوط به برنامه هستهای ایران باید از مسیر مذاکره و راهکار سیاسی دنبال شود.
روسیه و چین با استفاده از حق وتو، پیشنویس قطعنامه آمریکا برای تمدید مأموریت هیات کارشناسان کمیته ۱۷۳۷ شورای امنیت درباره ایران را متوقف کردند؛ پیشنویسی که با وجود کسب ۱۱ رأی موافق، به دلیل دو رأی منفی اعضای دائم شورا تصویب نشد. این رأیگیری بار دیگر اختلاف عمیق میان اعضای شورای امنیت بر سر اعتبار حقوقی سازوکار «اسنپبک»، وضعیت تحریمهای ایران و نحوه برخورد با پرونده هستهای تهران را آشکار کرد.
نماینده چین همچنین هشدار داد که شورای امنیت نباید به ابزاری برای پیشبرد اهداف یکجانبه تبدیل شود و از کشورهای عضو خواست برای حفظ چندجانبهگرایی و ایجاد زمینه برای حل سیاسی اختلافات، نقش سازندهای ایفا کنند.
این موضع چین در حالی مطرح شد که پکن در روزهای اخیر نیز بر ضرورت بازگشت ایران و آمریکا به مسیر گفتوگو تأکید کرده است.
آمریکا: وتو، نظارت بر تحریمها را محدود میکند
در سوی دیگر، نماینده آمریکا از وتوی روسیه و چین انتقاد کرد و مدعی شد که هیات کارشناسان میتوانست اطلاعات مستقلی درباره آنچه واشنگتن همکاری دفاعی ایران با شرکای خود و نقض تحریمهای سازمان ملل میداند، ارائه کند.
نماینده آمریکا همچنین ادعا کرد نبود یک هیات کارشناسی مستقل، دسترسی شورای امنیت به گزارشهای مبتنی بر شواهد درباره نقض تحریمها را محدود میکند.
واشنگتن اعلام کرده است که تلاشهای خود را برای فعال نگه داشتن سازوکارهای مرتبط با کمیته ۱۷۳۷ ادامه خواهد داد؛ موضوعی که نشان میدهد رأی امروز پایان اختلاف میان آمریکا و روسیه و چین درباره سازوکار تحریمهای ایران نیست.
پیش از رأیگیری نیز گزارشهای مربوط به شورای امنیت نشان میداد که اختلاف بر سر اعتبار اسنپبک، عملاً فعالیت کمیته ۱۷۳۷ و تشکیل هیات کارشناسان را با بنبست مواجه کرده است.
انگلیس: تحریمها همچنان الزامآورند
نماینده انگلیس در شورای امنیت نیز از وتوی روسیه و چین ابراز تأسف کرد و از تمدید مأموریت هیات کارشناسان حمایت کرد.
لندن مدعی است که هیات کارشناسان برای کمک به نظارت بر اجرای تحریمهای ایران و ارائه ارزیابی مستقل ایجاد شده و تحولات مربوط به برنامه هستهای ایران ضرورت ادامه فعالیت این سازوکار را بیشتر کرده است.
نماینده انگلیس همچنین ادعا کرد که وتوی امروز تغییری در آنچه این کشور «تحریمهای موجود مربوط به اشاعه هستهای ایران» میخواند ایجاد نمیکند و این محدودیتها همچنان برای کشورهای عضو الزامآور هستند.
این موضع در نقطه مقابل دیدگاه روسیه و چین قرار دارد که اساساً بازگشت تحریمهای پیشین و اعتبار حقوقی سازوکار اسنپبک را محل اختلاف میدانند.
دانمارک نیز از تمدید مأموریت هیات کارشناسان حمایت کرد
نماینده دانمارک نیز از رأی ندادن به تمدید مأموریت هیات کارشناسان ابراز تأسف کرد و مدعی شد نظارت بر تحریمهای ایران در شرایط کنونی اهمیت بیشتری پیدا کرده است.
کپنهاگ همچنین با اشاره به اختلافات موجود بر سر همکاری ایران با آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بر ضرورت ادامه نظارت بر برنامه هستهای ایران تأکید کرد.
در مقابل، پاکستان که به پیشنویس آمریکا رأی ممتنع داد، بر ضرورت فاصله گرفتن از مسیر تقابل و بازگشت به دیپلماسی تأکید کرد.
عاصم افتخار احمد، سفیر و نماینده پاکستان در سازمان ملل، گفت فاصله گرفتن از مسیر رویارویی و حرکت به سمت دیپلماسی باید مورد توجه قرار گیرد و بر نقش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در موضوع هستهای ایران تأکید کرد.
کمیته ۱۷۳۷ چگونه شکل گرفت؟
کمیته تحریمهای ۱۷۳۷ بر اساس قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت در سال ۲۰۰۶ تشکیل شد و سازوکارهای نظارتی مرتبط با تحریمهای ایران را دنبال میکرد.
هیات کارشناسان نیز در ادامه و بر اساس قطعنامههای بعدی شورای امنیت شکل گرفت و مأموریت آن طی سالهای مختلف تمدید شد. پس از توافق برجام در سال ۲۰۱۵ و تصویب قطعنامه ۲۲۳۱، سازوکارهای قبلی تحریمهای ایران وارد مرحله جدیدی شدند.
اکنون اختلاف اصلی اعضای شورای امنیت بر سر این است که آیا با فعال شدن سازوکار اسنپبک در سال ۲۰۲۵، تحریمهای پیشین سازمان ملل دوباره برقرار شدهاند یا خیر.
بر اساس گزارش شورای امنیت، بیشتر اعضای شورا معتقدند با فعال شدن اسنپبک، کمیته ۱۷۳۷ و هیات کارشناسان نیز دوباره برقرار شدهاند؛ در مقابل، روسیه و چین این برداشت را رد میکنند. همین اختلاف موجب شده فعالیت کمیته با بنبست مواجه شود و درباره ادامه فعالیت هیات کارشناسان نیز اختلاف جدی وجود داشته باشد.
وتوی آمریکا در شورای امنیت، پایان اختلاف نیست
رأی امروز شورای امنیت در شرایطی رقم خورد که اختلاف میان قدرتهای بزرگ بر سر پرونده هستهای ایران وارد مرحله تازهای شده است.
از یک سو آمریکا و کشورهای اروپایی بر ادامه نظارت بر تحریمها و فعالیت هیات کارشناسان تأکید دارند و از سوی دیگر روسیه و چین، مبنای حقوقی بازگشت تحریمها و احیای سازوکارهای پیشین را قبول ندارند.
بنابراین وتوی روسیه و چین، اگرچه مانع تصویب پیشنویس آمریکا شد، اما اختلاف حقوقی و سیاسی موجود درباره وضعیت تحریمهای ایران را پایان نداده است. در واقع، نتیجه رأیگیری امروز بیشتر از آنکه به معنای بسته شدن پرونده باشد، نشاندهنده شکاف عمیق میان اعضای دائم شورای امنیت درباره نحوه برخورد با پرونده هستهای ایران است.
دیدگاهتان را بنویسید