×
×

فرهنگ زورخانه ای و پهلوانی؛
از گود زورخانه تا قلب جامعه، روایت ماندگار فرهنگ پهلوانی

  • کد نوشته: 66667
  • ۱۴۰۵-۰۱-۱۹
  • ۰
  • فرهنگ پهلوانی که ریشه در تاریخ، دین و ادبیات ایران دارد، همواره نماد شجاعت، اخلاق و فداکاری بوده است؛ فرهنگی که از شاهنامه فردوسی تا زورخانه‌های امروز، پیام انسانیت و مردانگی را به نسل‌های مختلف منتقل کرده است؛ پهلوانی در فرهنگ ایرانی تنها به پیروزی در میدان ورزش خلاصه نمی‌شود؛ بلکه نمادی از اخلاق، گذشت و حمایت از مردم است، همین ویژگی‌ها باعث شده نام پهلوانان واقعی همواره با احترام در حافظه تاریخی جامعه باقی بماند.
    از گود زورخانه تا قلب جامعه، روایت ماندگار فرهنگ پهلوانی
  • تبلیغ هدفمند

    بازار کسب وکار_ سرویس اجتماعی: فرهنگ پهلوانی از کهن‌ترین و ارزشمندترین جلوه‌های فرهنگی در میان ملت‌ها به شمار می‌رود؛ فرهنگی که هدف آن پرورش انسان‌هایی آزاده، بااخلاق و شرافتمند است.

    در میان ملت‌های مختلف، این فرهنگ در سرزمین ایران جایگاهی ویژه دارد و از دیرباز در زندگی اجتماعی، ادبیات و ورزش ایرانیان نمود پیدا کرده است.

    فرهنگ پهلوانی و ورزش‌های زورخانه‌ای مجموعه‌ای از ارزش‌های انسانی همچون جوانمردی، گذشت، فروتنی و یاری رساندن به دیگران را در خود جای داده است. فرهنگی که بسیاری از مردم ایران آن را بخشی از هویت تاریخی و اخلاقی خود می‌دانند.

    در حقیقت، فرهنگ پهلوانی تنها به قدرت جسمانی محدود نمی‌شود، بلکه بیش از هر چیز بر اخلاق و منش انسانی تأکید دارد.

    پهلوان واقعی کسی است که علاوه بر توان جسمی، دارای روحیه‌ای سرشار از مهربانی، گذشت، ایثار و احترام به دیگران باشد.

    این فرهنگ در باورهای دینی ایرانیان نیز ریشه دارد و الهام‌گرفته از سیره و رفتار حضرت علی (ع)، نماد عدالت، شجاعت و جوانمردی در تاریخ اسلام است.

    به همین مناسبت، هفدهم شوال مصادف با ۱۷ فروردین به عنوان روز فرهنگ پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای نام‌گذاری شده است.

    این روز یادآور رشادت حضرت علی (ع) در جنگ خندق در سال پنجم هجری است؛ زمانی که ایشان با شجاعت و دلاوری، عمرو بن عبدود را شکست دادند و الگویی ماندگار از شجاعت و مردانگی در تاریخ به جا گذاشتند.

     

    زورخانه

    *‌در کوتاه زورخانه نشانگر فلسفه تواضع و فروتنی پهلوانان است

    زورخانه به محلی گفته می‌شود که ورزشکاران در آن جمع می شوند و به اجرای آیین های پهلوانی و تمرین ورزش های باستانی مشغول می‌شوند.

    زورخانه دارای ساختمان منحصر به فردی است و سقفی گنبدی شکل دارد. زیر گنبد زورخانه محوطه ای چند ضلعی وجود دارد که اصلی ترین مکان برای تمرین و اجرای مراسم های زورخانه ای به شمار می آید.

    این محوطه که اغلب شش ضلعی است چند متر پایین تر از سطح زمین قرار دارد و به همین دلیل آن را گود می نامند.

    زورخانه ها دری کوتاه دارند و این موضوع نشان دهنده فلسفه تواضع و فروتنی پهلوانان است.

    ورزشکاران در این محیط نه تنها برای تقویت جسم، بلکه برای پرورش روح و اخلاق نیز تلاش می‌کنند.

    در زورخانه‌ها احترام به پیشکسوتان، اجازه گرفتن برای ورود به گود و رعایت آداب خاص از جمله سنت‌هایی است که نشان‌دهنده جایگاه اخلاق در این ورزش است؛ پیشکسوتان زورخانه ابتدا اجازه می‌گیرند که به رخصت گرفتن معروف است.

    احمدی پژوهشگر فرهنگ عامه به خبرنگار بازار کسب وکار گفت: قدمت ورزش زورخانه‌اى یا باستانى بنا بر شواهد تاریخی، تقریباً به اوایل قرن هفتم هجرى مى‌رسد. گفنه می شود نخستین کسى که طرح زورخانه را ریخت پوریاى ولى بود.

    وی ادامه داد: در حال حاضر در کشور ۹۰۰ و در تهران ۵۰ زورخانه وجود دارد. زورخانه پهلوان‌پور یکی از قدیمی‌ترین زورخانه‌های تهران است که در سال ۱۳۰۴ توسط حمزه علی پهلوان‌پور در محله حسن آباد تاسیس شده و در حال حاضر هم فعالیت دارد.

    احمدی افزود: زورخانه صرفاً محل ورزش نیست، بلکه مدرسه‌ای تمدنی است. در معماری و آیین‌های آن، نشانه‌هایی از تواضع، معنویت و اخلاق دیده می‌شود؛ از درِ کوتاه ورودی که نشانه فروتنی است تا گود زورخانه که نماد خاکساری و خدمت به مردم محسوب می‌شود.

    زورخانه

    *در مکتب پهلوانی زدن حریفی که روی زمین افتاده بالاترین ننگ است

    قادری، پیشکسوتی که در حال حاضر به دلیل کهولت سن از این ورزش کناره گیری کرده است درخصوص تجربه های خود به خبرنگار بازار کسب وکار گفت: اولین درسی که هر ورزشکار هنگام ورود به زورخانه می آموزد خم کردن سر برای عبور از درِ کوتاه آن است. این نماد عملی افتادگی و مبارزه با تکبر است.

    وی گفت: در علم اخلاق غرور ریشه بسیاری از رذایل است، در مکتب پهلوانی زدن حریفی که روی زمین افتاده بالاترین ننگ است.

    قادری عنوان کرد: ورزش پهلوانی با سجده آغاز می‌شود و به خدمت به مردم ختم می‌گردد و همین ویژگی آن را از صرف یک فعالیت ورزشی متمایز می‌کند.

    قادری ابراز کرد که این ورزش روی رفتار و‌کردار وی تاثیر مثبتی داشته و‌ابراز کرد: پهلوانی تنها یک عنوان ورزشی نیست، بلکه شیوه‌ای از زندگی است که بر پایه جوانمردی، کمک به دیگران و حفظ کرامت انسانی شکل گرفته است.

    وی ادامه داد: بسیاری از پهلوانان نامدار ایران، علاوه بر توانایی‌های ورزشی، به دلیل اخلاق و منش انسانی خود در میان مردم محبوب بوده‌اند.

    آنچه باعث ماندگاری فرهنگ پهلوانی شده، سازگاری آن با روحیه و باورهای مردم ایران است.

    در این فرهنگ، قهرمانی بدون اخلاق ارزشی ندارد و کسی در دل مردم جای می‌گیرد که در کنار قدرت، از معرفت و انسانیت نیز برخوردار باشد.

    ورزشکارانی که مرام و اخلاق و پهلوانی دارند در نزد مردم بسیار محبوبتر از قهرمانانی هستند که مدال های قهرمانی زیادی کسب کرده اما از اخلاق بهره ای ندارند.

    از گذشته تا امروز، پهلوانان بسیاری در تاریخ ایران شناخته شده‌اند که نامشان با اخلاق و جوانمردی گره خورده است.

    در میان آن‌ها می‌توان از جهان‌پهلوان غلامرضا تختی، پوریای ولی، عباس زندی، احمد وفادار، علیرضا سلیمانی و بسیاری دیگر یاد کرد؛ چهره‌هایی که نه تنها در میدان ورزش، بلکه در رفتار و کردار نیز الگوی جامعه بودند.

    *پهلوانی ریشه در اسطوره های ایرانی دارد

    ریشه‌های فرهنگ پهلوانی را حتی می‌توان در متون ادبی و اسطوره‌ای ایران نیز مشاهده کرد.

    شاهنامه فردوسی سرشار از داستان‌هایی درباره پهلوانانی است که در کنار قدرت بدنی، از خرد، وفاداری و اخلاق برخوردار بودند. شخصیت‌هایی مانند رستم، زال و گودرز نمادهایی از این فرهنگ در ادبیات ایران به شمار می‌آیند.

    در دوره اشکانی و ساسانی سنت‌های پهلوانی با آیین‌های رزمی و اجتماعی ترکیب شدند و پهلوانان جایگاه ویژه‌ای در جامعه داشتند.

    همچنین با ورود اسلام به ایران، فرهنگ پهلوانی با آموزه‌های دینی پیوند خورد و مفاهیمی مانند جوانمردی و کمک به نیازمندان تقویت شد.

    در گذشته های قدیم پهلوانان جزو ارزشمندترین طبقات اجتماعی به شمار می‌رفتند و آن ها پس از موبدان قرار داشتند.

    در آن دوران جنگاوری و رزم یکی از ارزش های باستانی به شمار می رفته و از آنجایی که پهلوانان به انواع فنون رزم تسلط داشته اند در بین عموم مردم بسیار محبوب بودند.

    با گذشت زمان فنون رزمی با ورزش های تیمی آمیخته شدند و حالت نمایشی پیدا کردند بعد از آن با اضافه شدن اصول اخلاقی به این مجموعه باعث شد تا سبکی جدید به وجود بیاید که امروزه به آن آیین های پهلوانی و ورزش های باستانی می گویند.

    در گذشته یک پهلوان نه تنها جنگ آوری ماهر و آزموده بوده است بلکه از لحاظ سطح معنوی روح نیز بسیار مسلط بوده است.

    از خصوصیات اخلاقی پهلوانان می‌توان به مهمان نوازی؛ جوانمردی؛ کمک به فقرا؛ دستگیری از ضعفا؛ فروتنی و گشاده رویی اشاره کرد.

    *رسم گلریزان رسم جوانمردان

    محمدی ورزشکار نوجوان گلستانی که به واسطه حضور پدرش در  زورخانه پوریای ولی گرگان به این ورزش باستانی می پردازد به خبرنگار بازار کسب وکار گفت: یکی از رسومی که در زورخانه توجه من را جلب کرد رسم گلریزان است.

    گلریزان جمع آوری پول برای کار خیر مانند آزادسازی زندانیان یا کمک به فقرا یا تهیه جهیزیه برای نیازمندان است.

    این نوجوان ادامه داد: در حقیقت، پهلوانی بیش از آنکه به زور بازو و مدال‌های قهرمانی وابسته باشد، به بزرگی روح و منش انسانی مربوط است.

    وی عنوان کرد که پهلوان کسی است که دست یاری به سوی نیازمندان دراز کند، از حق دفاع کند و در برابر سختی‌ها استوار بماند.

    زورخانه

     

    *آیین های خاص زورخانه با مدح خدا و ضرب مرشد جان می گیرد

    ورزش زورخانه‌ای از جمله سنت‌های اصیل ایرانی است که در آن ورزش با موسیقی، آیین‌های خاص و مفاهیم اخلاقی در هم آمیخته است.

    ورزشکاران در زورخانه‌ ها، با ضرب مرشد، ریتم ورزش می‌گیرند و ضمن مدح خدا و ائمه اطهار، با موسیقی سرانگشتان مرشد و صدای زنگ به وجد می‌آیند.

    *ورزش زورخانه ای در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو به ثبت جهانی رسیده است

    آیین‌های پهلوانی و ورزش زورخانه‌ای به دلیل همین ارزش‌های اخلاقی و تاریخی، در سال ۱۳۸۹ در فهرست میراث فرهنگی ناملموس یونسکو به ثبت جهانی رسید. این ثبت جهانی نشان‌دهنده اهمیت این سنت کهن در فرهنگ ایرانی و نقش آن در ترویج ارزش‌های انسانی است.

    *راهکارهای آشنایی نسل جوان با ورزش زورخانه ای

    با این حال، در سال‌های اخیر توجه به این آیین‌ها تا حدی کاهش یافته و نسل جوان کمتر با آن آشناست و احیای فرهنگ پهلوانی می‌تواند نقش مهمی در تقویت اخلاق اجتماعی و هویت فرهنگی جامعه ایفا کند.

    راهکارهای عملی ترویج این فرهنگ، احترام به دیگران، حمایت از افراد نیازمند، رعایت انصاف در تعاملات روزمره، ترویج روحیه جوانمردی در مسابقات ورزشی و رعایت اصول اخلاقی در رقابت‌ها، معرفی فرهنگ پهلوانی به نسل‌های جدید از طریق مدارس، رسانه‌ها و برنامه‌های فرهنگی، مشارکت در فعالیت‌های خیریه و حمایت از افراد آسیب‌پذیر و حفظ سنت‌های ملی است.

    در پایان باید گفت که پهلوانی تنها یک واژه یا عنوان نیست، بلکه فرهنگی عمیق و انسان‌ساز است؛ فرهنگی که بر پایه احترام، جوانمردی، ایثار و کمک به دیگران شکل گرفته و می‌تواند همچنان راهنمایی برای جامعه امروز باشد.

    حفظ و گسترش این میراث ارزشمند، وظیفه‌ای است که بر عهده همه نسل‌ها قرار دارد تا این فرهنگ اصیل همچنان زنده و پویا باقی بماند.

     

    نویسنده: پریسا مسعودی
    منبع: بازار کسب وکار

    اخبار مشابه

    دیدگاهتان را بنویسید

    نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *